ankara 4. fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde, davacının tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu iddiasıyla hükümsüzlük kararının iptali talepli hukuk davası.

Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde, davacının tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu iddiasıyla hükümsüzlük kararının iptali talepli hukuk davası.

Özet: Tescil başvurusundaki tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik taşıdığını, davalı firmanın ileri sürdüğü benzerliklerin teknik zorunluluktan kaynaklandığını ve tasarımlar arasında belirgin görsel farklılıklar olduğunu, ayrıca davalı tarafından dayanak gösterilen delillerin yetersizliğini iddia ederek tasarım hükümsüzlük kararının iptalini ve tescil işlemlerinin devamını talep eden davacıya karşılık; davalı kurum kararlarının hukuka uygunluğunu savunurken, davalı firma ise davacının daha önce reddedilen aynı tasarımları kötü niyetli olarak yeniden tescil ettirme çabasında olduğunu, bu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini sağlamadığını belirterek davanın reddini istemektedir.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/244 Esas - 2025/527

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA"

ANKARA

4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR

HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2024/244

KARAR NO : 2025/527

DAVA : Tasarım ... Kararı İptali

DAVA TARİHİ : 22/05/2024

KARAR TARİHİ : 31/12/2025 Yazım Tarihi: 12/01/2026

İDDİA:

Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: “Davacı adına tescil başvurusu yapılan tasarımlar yenilik ve ayırt edicilik özelliğine sahiptir; davacı tarafından yapılan ... sayılı başvuru ile davaya konu ... no.lu başvuru farklıdır; söz konusu başvuruların ve başvurulara konu edilen tasarımların birebir aynı olduğu iddiası haksız olup, ... tarafından verilen hükümsüzlük kararında ... sayılı tasarımların da dikkate alınması hukuka aykırı olarak kabul edilmektedir; kaldı ki davalı şirket itiraz dilekçesinde de hatalı beyanda bulunmaktadır; "başvurucu bahse konu tasarımlar için kurum kararının iptali talebiyle dava açmıştır" demişse de, davacı tarafından ... sayılı başvuru açısından bir dava açılmamıştır; görsel karşılaştırma; dayanak tasarımlardan da görüleceği üzere, tasarımların tamamen farklı olduğu ilk bakışta tespit edilmektedir; itiraz sahibi davalı şirket profillerin taşıyıcılık özelliğini benzer olarak kabul etmek sureti ile itiraz etmektedir; bu kısımda yer alan benzerlik dikkate alınmamalıdır; bilindiği üzere, tüm dünyadaki cephe sistemlerinde de tasarım bu şekildedir ve tamamen teknik ihtiyaçtan kaynaklıdır; teknik işlevsel zorunluluğun etkisi ile tasarıma eklenen mecburi unsur olarak kabul edilmelidir; bu nedenle de benzerlik de genel izlenim değerlendirmesinde belirleyici role sahip değildir; ... tasarımlarında tasarımcıya ait seçenek özgürlüğünün sınırlı olduğunun kabulü gereklidir; bu da tasarımlarda yer alan (küçük dahi olsa) farklılıkları ortaya çıkarmakta, bilgilenmiş kullanıcı tarafından taraf tasarımlarının farklı tasarımlar olduğu anlaşılmaktadır; bunun dışında, söz konusu tasarımların ilk bakışta faklı olduğu anlaşılacaktır; davacının bir kısım tasarımlarında aksesuar kanalı farklı bir yapıda olduğu, dış yüzey /iç yüzey farklılığının yer aldığı, bazı tasarımlarda farklı olarak kıvrımların bulunduğu, vida kanallı olduğu, strafor farklılığının yer aldığı, içte ve dıştaki tırnak yapılarının farklı olduğu tespit edilecektir; söz konusu farklılıklar, genel izlenim açısından tasarımları birbirlerinden ayırmaktadır; sonuç olarak; -Tasarımımızın aksesuar kanalı farklı bir yapıdadır. -Her iki profilin ısı bariyerleri farklı fiziksel şekillerdedir. -Her iki profilde çıtanın profile geçtiği yerdeki iç yüzey efekti tamamen farklıdır. Hükümsüzlük kararına mesnet olarak kabul edilen davalı ... Kataloglarında yer alan ...kod numaralı ürünlerin önceki tarihli olduğu hususu ispatlanamamıştır; davalı yan fatura örnekleri sunduğunu beyan etmişse de, fatura olarak sunulan belgelerde herhangi bir imza vs bulunmamaktadır; bilgisayar çıktısından ibarettir; eski tarihli olduğu yönünde şüphe vardır; neticeten; ... tasarımlarında yer alan tırnaklar, taşıyıcılık özellikli eklentiler vb unsurlar tasarımcının seçenek özgürlüğünü daraltmaktadır; ayırt edicilik değerlendirmesi bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yapılacağı için, söz konusu özelliklerin tasarımın genelinde dikkate alınmayacağı da sabittir; tasarımlarda yer alan küçük farklılıklar ise ön plana çıkmaktadır ve somut olayda da taraf tasarımları farklıdır; sunulan deliller, hukuki anlamda kabul edilebilir nitelikte olmamakla, haksız ve hakkaniyete aykırı olarak verilen hükümsüzlük kararına karşı dava açılması zaruri olmuştur” ifadeleri ile “A-) Davacının tasarım tescil başvurusuna karşı, davalı ... 03.04.2024 tarih ve ... sayı ile vermiş olduğu hükümsüzlük kararının İPTALİ, B-) ... nezdinde 30.03.2023 tarih ve ... sayı ile işlem görmekte olan tescil başvurusuna ait TESCİL İŞLEMLERİNİN DEVAMI” karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir.

SAVUNMA:

Davalı kurum vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Alınan kararlar ve yapılan işlemlerin usule ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Firma Vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: “Davalı firma tarafından, ... aşamasında yazılan, yayıma itiraz dilekçesinde; davacı yanın daha öncede aynı konulu ... tasarımlarının başvurusunu yaptığı ve davalı firmanın itirazları sonucu reddedildiği, başvurucunun kötü niyetli olarak tekrar aynı başvuruları yaptığı beyan edilmiştir; ... o dönemki nihai kararında tasarım tescil başvurularını reddetmiş aynı kararda başka numaralı bir başvuru kabul edildiği için ... nolu dava davalı firma tarafından açılmış ve kazanılmıştır; ... dilekçesinde bahsi geçen konu bu şekildedir; tasarım hukukunda önemli olan yeni ve ayırt edici olma kriterinin sağlanmasıdır; davacı yan ise daha öncede yeni olmadığı kabul edilen tasarımların birebir aynısını tekrar tescile konu etmek istemektedir; bu durum hukuk ve hakkaniyete uygun olmadığı gibi tamamen kötü niyetli bir yaklaşımdır; davacı tarafından beyan edilen farklılıkların tasarımları ayırt edici kılmayan ayrıntı seviyesinde farklılıklar olduğu açıktır; dava konusu tasarımlar seçenek özgürlüğü açısından değerlendirildiğinde ise seçenek özgürlüğünü bağlayan kısıtlayıcıların bu ürünlerin birlikte kullanıldığı pencereler, fitiller ve cam yuvaları olduğu görülmektedir; bu sınırlamalarda profillerin kesitlerini belirlemektedir ancak ... tasarımlarında oldukça fazla sayıda tasarım örneği ve tescili bulunmaktadır; dolayısıyla standartların varlığı ve kısıtlamalar dış görünüşte yaratılabilecek farklılaşmaları engellememektedir; sonuç olarak ... tasarımlarında seçenek özgürlüğü vardır, dava konusu tasarımların görünebilir yüzeylerini birbirlerinden ayırt edilemeyecek kadar benzer kılacak bağlayıcılar yoktur; yapılan açıklamalar doğrultusunda ... sıra numaralı tasarımlar için ... kararının devamına karar verilmesi, söz konusu tasarımların hükümsüz kılınması” nedenleriyle davanın reddini talep etmiştir.

MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

6769 sayılı SINAİ MÜLKİYET KANUNU";( 10/01/2017 yürürlük )

Madde 55'te ( Tasarım ve ürün ) ; konusu düzenlenmiştir. Buna göre;

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür.

Tasarım konusu ürün, (bilgisayar programları hariç) endüstriyel (makineler ) yoluyla veya elle üretilen herhangi bir nesne , birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneler , birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterlerini ifade eder.

Birleşik ürün denildiğinde ise , sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.

Tasarım, bir ürün ya da ürün parçasının görünümüdür. Dolayısıyla görünmeyen bir ürünün tasarımının tescili olanaklı değildir.

Bir tasarımın elde edilmesinde harcanan dikkat, çaba, tecrübe aktarımı gibi hususların tek başına bir önemi bulunmamaktadır. Tasarımın korunması için, kaliteli, estetik, faydalı ya da işlevsel olması gerekmemektedir. Ancak, tasarım koruması talep edilen görünümün, fikri veya zihni bir emek ve çabanın ürünü olması gerekmektedir.

Tasarım düşüncesi, bir üründen bağımsız olarak hukukî korumadan yararlanamaz. Tasarımın koruma görmesi için mutlaka bir üründe tecessüm etmesi gerekir.

Madde 56 'da( Yenilik ve ayırt edicilik ); konusu düzenlenmiştir. Buna göre;

Tasarım, yeni ve ayırtedici ise kanun korumasından yararlanır.

Şayet birleşik parçalardan oluşan bir üründe, bir veya birkaç parça tasarım sözkonusu ise o parça ürüne takıldığında görünür halde ise , yenilikle beraber ayırtediciliği de varsa tasarım olarak korunması mümkün olur.

Bu maddede belirtilen normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

Bir tasarım, diğer tasarımla mukayesesinde; Eğer mesnet alınan tesçilli tasarım ise onun başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; Mesnet alınan tesçilsiz tasarım ise onun kamuya sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmamış ise YENİ kabul edilir.(Yenilik kriteri)

Tasarımlar bilgilenmiş kullanıcı açısından sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Bilgilenmiş kullanıcı tasarımı mukayese ederken ; tesçilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden daha önceki bir tarihte; tesçilsiz tasarım için kamuya ilk sunulduğu tarihten daha önceki bir tarihte kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarım AYIRTEDİCİ kabul edilir. ( Ayırtedicilik kriteri)

Yenilik kavramı daha çok fiili bir duruma ilişkin olup her bir somut olayda ve somut ürün yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Bununla birlikte yenilik unsurunun varlığı için önceden hiç bilinmeyen bir görünümün elde edilmesi veya bilinen bir görünümün değişik yorumlarla ve yaklaşımla yeniden tasarlanması olgusunun varlığı gerekir. Fikri mülkiyet hukukunda taklidin yasak, esinlenmenin ise serbest olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Bu olgu öğretide “yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi” olarak ifade edilir ( ...).

Yenilik unsurunun tespitinde önemli olan tasarımın dış görünümdür. Görünmeyen unsurların tasarımın yeniliğine etkisi bulunmamaktadır.

Buradaki Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Öğretide ise bilgilenmiş kullanıcı bir uzman olmayıp, tasarım konusu ürünleri daha önce görmüş ve bu ürünlerin ne olduğunu bilebilecek bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilir.

Bir tasarımın ayırt edici nitelikte olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenime göre belirlenir. Ayırt edicilik tespit edilirken ayrıntıya girilir ve detaylı inceleme yapılır. Bilgilenmiş kullanıcının nazarında, farklılığın belirgin olması aranır. Bu unsurun tespitinde dış görünüm esas alınır. Tasarım başvurusundaki tarifnamelerin bu anlamda önemi bulunmamaktadır. Zira tasarımda korunan işlevsellik değil görsel unsurdur.

Madde 57 'de (1) Kamuya sunma) konusu düzenlenmiştir. Buna göre;

Ürünü sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. (kamunun bilgi erişimine sunulması )

Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Şayet tasarım, başvuru veya rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile 3.ncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. "

Madde 58 de ( Tasarımın Koruma kapsamı ve koruma dışı hâller ) Buna göre;

Tasarım sahibi kendi tasarımına benzer ancak yenilik ve ayırtedicilik yönü bulunmayan tasarım sahiplerine , kullanıcılarına yönelik kanundan doğan bütün haklarını kullanabilecektir.

Burada değerlendirme yapılırken tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınacaktır.

Şayet tasarım koruması 5846 sayılı FSEK'de aranan şartları da taşıyorsa FSEK hükümlerine göre de korunabilir.

Tasarımın Koruma kapsamı dışında olan halleri ;

a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.

b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.

c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.

ç) ... Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar.

Yenilik ve ayırtedici olmaları şartıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır." hükümleri yer almaktadır.

DELİLLER ve DEĞERLENDİRME:

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı şahsın ... nolu 1/2/3 sıra sayılı tasarımlarının itiraza gerekçe gösterilen ... Kararında belirtilen mesnet tasarımlar ile davalı firmanın ürün kataloğunda yer alan ürünler açısından başvuru tasarımının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunup bulunmadığı, tasarımlar arasında benzerlik varsa bu benzerliğin teknik bir zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, ... sayılı ... Kararının yerinde ve doğru olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır.

... kararının 05/04/2024 tarihinde davacı tarafa tebliğ edildiği, davacının da 5000 sayılı ... Kanununun 15/C maddesinde öngörülen iki aylık süre içerisinde 22/05/2024 tarihinde ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu 156.ncı maddesinde görevli ve yetkili mahkemeye dava açtığı anlaşılmıştır.

...'nun ... sayılı kararında; “…yapılan inceleme ve değerlendirmede, itiraza konu ...sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe gösterilen ...sıra numaralı tasarımlar ve ...Kataloglarında yer alan ... kod numaralı ürünlerin genel izlenim itibarıyla benzer olduğu düşünülmüştür. Buna karşılık itiraza konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen ... sıra numaralı tasarım ve diğer katalog ürünlerinin ise genel izlenim itibariyle farklı olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Sayılan nedenlerle itirazın kabulü gerekmiştir. KARAR: İtirazın kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne, oybirliği ile karar verilmiştir.” ifade edilmiştir.

Yukarıda anlatılan madde metinleri kapsamında; Türk Hukukunda koruma görecek olan bir tasarımda bulunması gereken olumlu şartlar ;

a) Yenilik,

b) Ayırt edici nitelik,

c) Tasarlanan ya da Tasarımın uygulandığı Ürün ve/veya Ürün Parçası

d) İnsan duyuları ile algılanabilen görünüm şeklinde sıralanabilir.

Dosyaya karşılıklı sunulan kanıt ve belgeler, uyuşmazlık kapsamının teknik bir boyutu da olduğundan mahkememizce konunun uzmanı ve bilgilenmiş kullanıcı olanlardan seçilen bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.

20/10/2025 tarihli raporda ÖZETLE: " Somut olayda, davaya konu tasarımlara ilişkin başvuru formunda 25-01 Lokarno Sınıfına dahil “...” konulu ürün olduğu belirtilmiştir.

Dava konusu davacı tasarımına başvuru tarihi 30.03.2023 olup bilirkişi heyeti de incelemesinde bu tarihi esas almıştır. Dolayısıyla, Davacı tarafından, davaya konu tasarımın başvuru tarihi olan 30.03.2023 tarihinden önce (veya Tasarımcı veya haleflerinin izniyle veya bu kişilerle ilişkilerin suistimali suretiyle bir ifşa halinde, başvurudan 12 ay öncesine tekabül eden 30.03.2022 öncesinde), Dünyanın herhangi bir yerinde dava konusu rüçhan talebi içermeyen tasarım ile aynı veya sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren, diğer bir anlatımla esaslı ve belirgin farklılık taşımayan aynı tip herhangi bir tasarımın kamuya sunulmuş olduğunun ispatı gerekmektedir.

Bu çerçevede, bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, ürünlerin görünümündeki gelişme/farklılık olup, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile önceki aynı tip tasarımların yarattığı genel izlenim arasında belirgin farklılık olması anlamındadır. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır. Tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarım özgünse bu özgünlüğün derecesinin, ilgili tasarımın tasarımcının özgün yaratımı olarak mı yoksa ürünün teknik olarak o şekilde üretilmesinin zorunluluğundan kaynaklı olarak mı ortaya çıktığının belirlenmesi gerekir.

Bilgilenmiş kullanıcı; söz konusu tasarımın yönelik olduğu ürün grubu hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü kullanmış, piyasayı tanıyan, bilen, herhangi bir sebeple benzer tasarımlar hakkında bilgi ve/veya kullanım deneyimine sahip olmuş farazi bir kişi olarak kabul edilmektedir.Bilgilenmiş kullanıcı ise, ne ayrıntılarda boğulur ne de önemli olan özellikleri ve ayrıntıları kaçırır. Gerçekten, bir ya da birkaç ayrıntı tasarımda can alıcı noktayı teşkil edebilir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının aksine, önemli olan bu ayrıntıların farkında olan kimsedir.( ... ) Bilgilenmiş kullanıcı bir ürünün devamlı bir kullanıcısı ve aynı zamanda o ürünü kullanmakla o ürün hakkında kendiliğinden bilgi sahibi olan kişidir. Benzer şekilde bu kişi, ürünün kullanımını ve ürüne değer katan teknik özelliklerini bilen, ürünün üretimi, stoklanması veya dağıtılması işi ile ilgilenen bir kuruluş olarak da kabul edilebilir. ( ... ) Bilgilenmiş kullanıcı ne dikkatsiz bir kullanıcıdır, ne de uzmandır. ( ... )

TASARIMCININ SEÇENEK ÖZGÜRLÜĞÜ VE TEKNİK ZORUNLULUK

Bu noktada değinilmesi gereken bir başka kavram da tasarım özgürlüğü kavramıdır. Zira tasarım korumasının hedefi yeniliğe teşvik olup kendinden sonrakilere tasarım özgürlüğü bırakmayan bir tasarım tekelleşme sağlayacaktır. Önemle ifade edilmelidir ki ürünün teknik fonksiyonunu icra edebilmesi için o şekilde tasarlanması zorunlu ise, o ürünü herkes aynı şekilde tasarlayacaktır ve bu halde bu tasarımın özgünlüğünden (ayırt ediciliğinden) bahsedilemeyecektir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır. Tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarım özgünse bu özgünlüğün derecesinin, ilgili tasarımın tasarımcının özgün yaratımı olarak mı yoksa ürünün teknik olarak o şekilde üretilmesinin zorunluluğundan kaynaklı olarak mı ortaya çıktığının belirlenmesi gerekir. .... Hukuk Dairesinin ... sayılı kararına göre “Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerine yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınacağı gibi, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok, ortak özelliklerine ağırlık verilir”. ... . HD.’nin 14.11.2017 tarih ve ...sayılı Bozma İlamı’nda, özetle, “Uyuşmazlığa konu tasarımların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim bakımından farklılıklardan çok ortak özelliklere ağırlık verilip verilmediği ve seçenek özgürlüğü gibi hususlar dikkate alınarak, aralarında tasarım uzmanın da bulunduğu yeni bir bilirkişi heyetinden denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapor alınması gerekir”.

Bu çerçevede; ayırt edici nitelik incelemesi sırasında farazi nitelikteki bilgilenmiş kullanıcıların görüşleri dikkate alınırken, öncelikle başvuru konusu ürünün nihai kullanımı sırasındaki dış görünümü dikkate alınmalı ve seçenek özgürlüğü kapsamında, tasarımcının o tasarımı geliştirmek için ne kadar çaba harcadığı ve yeni tasarımda hangi farklılıkları sağladığı, bu farklılıkların tasarımın bütününe nazaran bilgilenmiş kullanıcı nazarıyla ayırt ediciliği sağlamaya yetip yetmediği değerlendirilmelidir.

Dava konusu tasarım alüminyum ... tasarımı, tasarımsal kaygıların ötesinde işlevsel fonksiyonları itibariyle tasarlanan ürünler olup bu ürünlerin normal kullanımları itibariyle genel olarak yalnızca dış yüzey kısımları nihai kullanımda görünebilir nitelikte olup seçenek özgürlüğü açısından dikkate alınabilecek olan kısım da bu yüzey yapısıdır. Aşağıda benzer kullanıma sahip profillerin normal kullanımdaki görünümlerine dair örnek görsellere yer verilmiştir. (raporda gösterilen)

DAVA KONUSU TASARIMLARIN KARŞILAŞTIRILMASI (raporda gösterilen)

Öncelikle dava konusu ürünler ile yine davacı tarafın 2022 yılına ait ... sıra nolu tasarımları karşılaştırılmış olup, tek farkın ürün görsellerinin farklı açılardan ele alınması olmuştur. Özellikle dış kenarlarında bulunan tırnaklar ve girintiler benzerdir; odacıklarının büyüklükleri ve oranlarının, odacıklar özelinde girinti ve çıkıntılarının da benzer olduğu görülmektedir; öte yandan, tasarımın görünen kısımlarının aynı olmasının yanı sıra, profiller ile ilgili emsal mahkeme kararları da göz önüne alınarak, tasarımların kesitleri de incelendiğinde de dava konusu tasarımların ne mutlak yenilik kriterine ne de ayırt edici kriterine uymadığı görülecektir.

Davacı tarafın mesnet olarak sunduğu ...sıra nolu tasarım ise yenileme işlemi yapılmadığı için dikkate alınmamıştır, ancak katalog görselleri ile benzer görüldüğü söylenebilir.

MUTLAK YENİLİK KRİTERİ HUSUSU

6769 sayılı Kanuna göre tasarımın koruma şartlarından olan yenilik kavramı ile tasarımın dünyanın hiçbir yerinde daha önceden bilinmemesi anlamına gelen mutlak yenilik ilkesi benimsenmiştir. Kanunun gerekçesinde de “bir üst seviye olan mutlak yenilik kriterinin benimsendiği” açıkça ifade edilmektedir. Buna göre yenilik, tescili talep edilen tasarımın daha önceden dünyanın hiçbir yerinde bilinmemesi ve piyasaya sürülmemiş olmasıdır. Yine kanunun ifadesine göre, yeniliğin sadece küçük ayrıntılarla sınırlı olmaması, küçük ayrıntıların ötesinde esasa ilişkin, tasarımı önceki benzerlerinden ayırt etmeye yarayacak şekilde nitelikli bir yenilik olması gerekir. Kanunun gerekçesinde de ifade edildiğine göre, bilinen bir tasarımla aynı görünüm özelliklerine sahip bir tasarım yeni olmayacağı gibi tasarımın bilinen tasarımdan küçük ayrıntılarla farklılık arz etmesi de tasarımların aynı olması sonucunu doğurmaktadır. Bu konu ... tarafından tasarım başvurularında incelendiği gibi eğer ki tasarım tescil oldu ve dava açıldı ise tasarım hükümsüzlük davası yargılamalarında incelenmektedir.

Kamuya açık internet arama motoru üzerinden yapılan araştırmalar şu şekildedir;(raporda)

Burada önemli bir diğer husus; MUTLAK YENİLİK kriterini kendi adına kayıtlı ve/veya ifşası yapılmış kendi tasarımları da öldürebiliyor ki işbu dava konusu tasarımlar da davacı tarafın önceki tarihli kendi tasarımlarının yeni yaptığı tasarımlarda yenilik kriterini öldürdüğü kanaatindeyiz.

YENİLİK VE AYIRT EDİCİLİK BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME:

Davacı şirkete ait dava konusu tasarım “...” konulu tasarımıdır.

a. Davaya konu tasarımların uygulandıkları ürünler açısından seçenek özgürlüğü çok geniş olmasa dahi herhangi bir “...” üreticisinin, davaya konu ürün tasarımıyla üretim yapma zorunluluğu bulunmamaktadır.

b. Tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, ürünlerin görünümündeki gelişme/farklılık olup, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile önceki aynı tip tasarımların yarattığı genel izlenim arasında farklılık olması anlamına gelmekte ve birbirleri ile kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi gerekmektedir.

c. Somut olayda, bilgilenmiş kullanıcıyı, bu ve benzeri ürünlerin genel mutat özellikleri ve görselleri hakkında bilgi sahibi olan kişi daha çoğunlukla bunun üretiminde çalışan kişiler, satın alan tüketiciler ve kullanıcılar olarak varsaymak gerekmektedir. Burada bilgilenmiş kullanıcı, tasarıma konu ürünleri bilen, bu piyasayı ve benzer ürünleri tanıyan, bu tür ürünlerden satın alan, kullanan bir kimse, bu tür ürünlerin satışını yapan bir çalışan da olabilecektir.

d. Bu çerçevede, tasarım mukayesesinde esas alınması gereken unsurlar itibariyle, davaya konu ... sıra nolu tasarımların bilgilenmiş kullanıcı gözünde ve genel izlenimde davalı tarafa ait önceki tarihli mesnet tasarımları karşısında; belirgin farklılıklar içermediği; davaya konu ürünlerin tasarımı bakımından seçenek özgürlüğünün dar olmadığı ve ortada bir teknik zorunluluk olmamasına rağmen tasarım planlarının/kompozisyonlarının ve ortak özelliklerinin, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde, yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; davacı firmaya ait dava konusu “...” konulu tasarımların, gerek görsel biçimsel çağrışım, gerek genel görünüm ölçütleri bakımından ve diğer tüm ölçüler bakımından da değerlendirildiğinde, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde mesnet tasarımlar karşısında yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

SONUÇ;

-davacı şahsın ... nolu ...sıra sayılı tasarımlarının itiraza gerekçe gösterilen ... Kararında belirtilen mesnet tasarımlar ile davacı firmanın ürün kataloğunda yer alan ürünler karşısında benzerlik oluşturduğu,

-davacı şahsın ... nolu ... sıra sayılı tasarımlarının itiraza gerekçe gösterilen ... Kararında belirtilen mesnet tasarımlar ile davacı firmanın ürün kataloğunda yer alan ürünler karşısında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde, yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini sağlayamadığı, " şeklinde ifade edilmiştir.

Bilirkişi heyet raporu her iki tarafın iddia ve savunmasına, taraf delillerine, tasarım kapsamlarına , ... kararına uygun şekilde denetlenebilir, içeriği de olumlu/olumsuz değerlendirilebilir nitelikte olduğundan davacı vekilinin ek rapor alınması istemi HMK 30.ncu madde kapsamında değerlendirilerek yargılama gereksiz uzamaması için bu talep reddedilmiştir.

GEREKÇE:

Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan delil ve belgeler, ... kararı , dava konusu tasarımlar ve mesnet olan görsel tasarımlar , bilirkişi heyet raporu ve dosya bütün olarak birlikte değerlendirildiğinde;

Davacı tarafın ... nolu ... sıra sayılı tasarımlarının itiraza gerekçe gösterilen ... Kararında belirtilen mesnet tasarımlar ile davalı firmanın ürün kataloğunda yer alan ürünler açısından başvuru tasarımının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunduğu, başvuru ve tasarımlar arasında benzerlik oluşmadığı davacı tarafca ileri sürülmüş ise de ;

Teknik boyutu karşısında içeriği ve sonucu aynen benimsenen bilirkişi heyet raporunda bilgilenmiş kullanıcı nazarında; " davaya konu ... sıra nolu tasarımların bilgilenmiş kullanıcı gözünde ve genel izlenimde davalı tarafa ait önceki tarihli mesnet tasarımları karşısında; belirgin farklılıklar içermediği; davaya konu ürünlerin tasarımı bakımından seçenek özgürlüğünün dar olmadığı ve ortada bir teknik zorunluluk olmamasına rağmen tasarım planlarının/kompozisyonlarının ve ortak özelliklerinin, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde, yenilik ve ayırt edici nitelik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; davacı firmaya ait dava konusu “ ...” konulu tasarımların, gerek görsel biçimsel çağrışım, gerek genel görünüm ölçütleri bakımından ve diğer tüm ölçüler bakımından da değerlendirildiğinde, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde mesnet tasarımlar karşısında yenilik ve ayırt edicilik koşullarını sağlamadığı kanaatine varılmıştır.

" şeklindeki özetlenen görüşe aynı gerekçelerle iştirak edilerek davacının ... sıra nolu tasarımların önceki tarihli olan ve mesnet tasarımlar ile davalı firmanın ürün kataloğunda yer alan ürünler açısından benzerlik oluştuğu, davacı tasarımlarının yenilik ve ayırtedicilik vasfı bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu ... kararı yerinde ve doğru olduğundan davanın reddi gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;

1-Davanın REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcından peşin alınan 427,60 TL'nin düşümü ile bakiye 187,80 TL'nin davacıdan tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına,

3-AAÜT uyarınca 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalılara eşit verilmesine,

4-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,

Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı.31/12/2025

Katip ... Hakim ...

E- imzalıdır E- imzalıdır