**Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Giresundaki bir taşınmazın kültür varlığı tescilinin devamına dair işlemin iptali kararının mimari özgünlük ve çelişkili bilirkişi raporları ekseninde hukuki denetimini gerçekleştiriyor.**
Özet: Davacıya ait Giresundaki taşınmaz üzerindeki kültür varlığı koruma tescilinin kaldırılması talebiyle açılan davada, ilk ve bölge idare mahkemeleri, yapının tarihi veya mimari özgünlük taşımadığına dair bilirkişi raporuna dayanarak tescil kaydının iptaline karar vermiştir. Davalı idare, bilirkişi raporundaki çelişkileri ve yapının bölgesel dokudaki önemini vurgulayarak bu ısrar kararının bozulmasını istemekte, uyuşmazlık, bir yapının kültürel miras olarak korunmaya değer olup olmadığı ve bilirkişi raporunun bu konudaki yeterliliği üzerine odaklanmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : 2024/1840Karar No : 2025/334 TEMYİZ İSTEMİNDE (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Huk. Müş. Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Mülkiyeti davacıya ait Giresun ili, Görele ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan yapı üzerindeki kültür varlığı koruma tescil kaydının devamına dair Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararına yapılan 15/10/2020 tarihli itirazın reddine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyada yer alan bilgi belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu konutun tarihi, kültürel ve mimari yapısı dikkate alındığında inşa malzemesi ve tekniği, plan, cephe, mimari eleman özellikleri bakımından Görele ve yöresi evleri formunda olmadığı, geleneksel konut donatısına sahip olmadığı, yörenin geleneksel evlerini başarılı bir şekilde yansıtan özgün bir örnek olmadığı, söz konusu konutun mimari yapısı, kullanılan yapı malzemesi ve özgünlüğü, yapı tekniği ve şekil bakımından korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliği taşımadığı, bu nedenlerle taşınmaz kültür varlığı tescil kaydının devamına ilişkin işlemin yapının kent içerisindeki konumuna, niteliğine ve yasal düzenlemelere uygun bulunmadığı anlaşıldığından, taşınmazda bulunan yapı üzerindeki kültür varlığı koruma tescil kaydının devamına dair Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararına yapılan 15/10/2020 tarihli itirazın reddine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/11564, K:2024/1539 sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, Giresun ili, Görele İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parselde bulunan dava konusu taşınmazın tarihi, kültürel ve mimari yapısı dikkate alındığında, plan özellikleri ve cephe özellikleri bakımından 20. yüzyıl ilk yarısında yoğunlaşıp inşası 1970 lere kadar süren Giresun evleri formunda olduğu görülse de; korunmayı gerekli kılacak mimari detayları mevcut olmayan sade bir yapı olduğu, yapının ortadan kalkması sonucunda, sokak dokusunu bozacak olumsuzluk meydana gelmesinin söz konusu olmayacağı, koruma kültüründe korunmaya değer olmayan yapıların sadece belli bir tarihten önce yapılmış olması veya şekilsel açıdan bölgesel özellik barındırdığı gerekçesi ile koruma kapsamına alınmasında kamu yararı bulunmadığı, korunması gereken yapının bölgesel özellikler yansıtan malzeme ve işçilik detayları taş ahşap vs. süslemeleri barındırıp barındırmadığı veya devrin sanatsal imgelerine sahip olup olmadığına bakılması gerektiğinin belirtildiği, raporun devamında ise; ''Dikkate değer özellikleri bulunmayan fakat belli bir dönemden önce yapıldığı belli olan yapıların, sayısal olarak azalması, nadir bulunuyor olması söz konusuysa korumaya alınabilir. Ancak dava konusu sokakta benzer yapı özelliklerine sahip yapılar yeterli düzeyde bulunmaktadır.'' yönündeki tespitlere yer verildiği; davalı idare tarafından sunulan bilirkişi raporuna itiraz ve temyiz dilekçelerinde ise, bilirkişi raporunun bir kısmında yapının sokak dokusuna faydasının olmadığı, diğer bir kısmında ise sokakta benzer yapıların bulunduğu belirtilerek raporun kendi içerisinde çeliştiğinin ileri sürüldüğü, Dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte incelenip değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın, Giresun yöresindeki eski dokulu yapılar ile aynı malzeme, plan ve cephe özelliklerine sahip, 20. yüzyılın ilk yarısında yoğunlaşıp inşası 1970'lere kadar süren Giresun evleri formunda olduğu belirtilmesine rağmen sonuç kısmında geleneksel konut donatısına sahip olmadığı, yörenin geleneksel evlerini başarılı bir şekilde yansıtan özgün bir örnek olmadığının belirtilmiş olması karşısında, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte bulunmadığı sonucuna varıldığı, Bu durumda, geleneksel Giresun, Görele evlerinin özelliklerinin net bir şekilde ortaya koyularak (aynı sokakta bulunan diğer taşınmazlar, yöredeki diğer evler, vs.) yukarıda belirtilen çelişkinin giderilmesi için mevcut bilirkişilerden ek rapor alınması gerekmekte olup; eksik incelemeye dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında, bu yönüyle hukuka uyarlık görülmediği,Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; iptal yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapının Görele ilçe merkezinde yer alan konut yapılarıyla benzerlik gösterdiği, dolayısıyla kentsel bellek olarak tarif edilen özgünlük, geleneksellik ve belge değeri taşıdığı, tescilden düşmesi durumunda diğer tescilli yapılara da emsal teşkil edeceği ve eski kent dokusunun ve mimari yapısının korunmasının mümkün olamayacağı, bilirkişi raporuna ilişkin ise raporun bir kısmında yapının sokak dokusuna faydası olmadığı, diğer bir kısmında ise sokakta benzer yapıların bulunduğu belirtilerek raporun kendi içerisinde çeliştiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,3. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 13/02/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OYX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/11564, K:2024/1539 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.