Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde büro işçisi olarak kayıtlı sigortalının fiilen arkeolog olarak çalıştığının tespiti ve meslek kodu değişikliği talebinin Yargıtay nezdindeki temyiz incelemesi.
Özet: Bir müzede büro işçisi olarak göreve başlayıp arkeoloji bölümünden mezun olduktan sonra fiilen arkeolog olarak çalıştığını iddia eden davacının, meslek kodunun "büro işçisi"nden "arkeolog"a değiştirilmesi talebi, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesince kabul edilmiş; ancak davalı işverenler, temyiz başvurularında, meslek kodunun hukuka uygunluğunun başlangıçtaki pozisyona göre belirlendiğini, kurumun davalı sıfatının hatalı olduğunu, meslek kodu bildirimlerinin beyan esaslı olduğunu ve sadece tanık beyanlarıyla değişikliğin yapılamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmektedirler.
10. Hukuk Dairesi         2025/16384 E.  ,  2026/6397 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1063 E., 2025/1294 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 33. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/289 E., 2024/430 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde;müvekkilinin Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğüne bağlı M ... sicil no'su ile ... Müze Müdürlüğü emrinde 18.07.2005 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını ve halen aynı kurumda çalıştığını, 2005 yılından bu yana arkeoloji alanında eğitimler aldığını ve kendini bu alanda geliştirdiğini, ... ... ... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümünden (dört yıllık lisans) mezun olduğunu, diploma tarihi olan 28.07.2022 tarihi itibariyle ... Müze Müdürlüğü emrinde fiilen arkeolog olarak görev yapmaya başladığını, ... hizmet dökümünde meslek kodu her ne kadar ... numaralı büro işçisi olarak görünse de davacının 28.07.2022 tarihinden bu yana fiilen arkeolog olarak görev yaptığını, davacının fiilen arkeolog olarak çalışmalarına ilişkin görev onaylarının dosyaya sunulduğunu, bu hususun tanık beyanları ile de ispatlanacağını, davacı ile aynı dönemde aynı meslek kodu ile çalışan arkeoloji bölümü mezunu arkadaşlarının 2006 yılında KHK ile memur kadrosuna geçirildiğini ve arkeolog olarak göreve başladıklarını, davacının 04.01.2023 tarihli dilekçesi ile meslek kodunun arkeolog olarak düzeltilmesi için davalı Kültür ve Turizm Bakanlığına başvurduğunu, davalı idarenin 20.01.2023 tarihli ve E-67250710-900-3404832 sayılı cevabi yazısı ile davacıya olumsuz cevap verildiğini, fiilen yapılan işe uygun meslek adı ve kodunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi gerektiği açıkça belirtildiğini, davacının halen çalıştığı kurumda fiilen arkeolog olarak hizmet verdiğini beyanla davacının ... numaralı büro işçisi meslek kodunun fiilen yapmış olduğu arkeolog meslek kodu olan ....05 olarak değişitirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile, davacının davalı iş yerinde arkeolog olarak çalıştığı gözetilerek, büro işçisi meslek kodu olan ... numaralı meslek kodunun ....05 arkeolog meslek kodu olarak değiştirilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı T.C. ... vekili;
Merkez Müdürlüklerince 5620 sayılı Kanun gereğince sürekli işçi kadrolarına geçirilmeleri uygun görülen personele ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan bildirimlerde, meslek adının büro işçisi, meslek kodunun ... olarak bildirildiğini, fiilen yaptıkları işler yönünden farklı bir bildirim yapılmadığını, çalışanların fiilen yaptıkları işe göre her birinin meslek adının ve meslek kodlarının belirlenerek bildirimlerinin yapılmasının yasal bir yükümlülük olduğunu, Sosyal Güvenlik kurumunca bu yükümlülüğe aykırı davranıldığını tespiti halinde 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin (n) bendi gereğince meslek adı ve meslek kodu gerçeğe uygun bildirilmemiş her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanması yaptırımı ile karşılaşabileceği dikkate alındığında uygulamanın Merkez Müdürlüklerince istihdam edilen tüm işletme işçileri yönünden buna göre yapılmasının uygun olacağının açık olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı Kurum vekili; davada Kurumun davalı olarak yargılamaya dahil edilmesinin hatalı olup kurumun sıfatının fer'i müdahil olması gerektiğini, ...’nın tüm meslek grupları için farklı olarak belirlediği meslek kodlarının “Aylık Prim ve Hizmet Belgesine Meslek Kodlarının Eklenmesi Hakkında Duyuru” ile 2012 yılından itibaren yürürlüğe girdiğini, bu uygulama yürürlüğe girdiğinden beri her işverenin işçisini işe alırken gerekli bilgilere meslek kodunu da ekleyerek ...’ya bildirmekle yükümlü hale geldiğini, sigortalıların meslek kodlarının tespitinde Kurumun bir dahli bulunmayıp beyan üzerine Kuruma bildirilmekte olduğunu, davacının meslek kodunun değiştirilmesi için sadece tanık beyanları yeterli olmayıp davacının almış olduğu ücretin tespit edilmesi ve gerçekten değiştirmek istemiş olduğu diğer meslek kodu ile ilgili fiili çalışmasının bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini, beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, meslek kodunun değiştirilmesi istemine ilişkindir.
1-İnceleme konusu davada; davacının 18.07.2005 tarihinde ... Müze müdürlüğünde geçici işçi statüsünde görevlendirilmesine dair 20.07.2005 tarihli yazının bulunduğu, 18.07.2005 tarihinden itibaren 9901 büro işçisi meslek kodu ile bildirimlerinin yapıldığı, davacının arkeoloji bölümü 28.7.2022 tarihli mezuniyet belgesinin dosyada bulunduğu, davacının 26.12.2022, 27.12.2022, 2.1.2023, 3.1.2023 tarihli ... Valililği ... Müze müdürlüğünün 3.1.2023 tarihli görevlendirme yazılarında ise görevinin işçi/arkeolog olarak belirtildiği, davcanın 28.7.2022 tarihinden itibaren fiilen arkeolog olarak görev yaptığını beyanla ... büro işçisi meslek kodunun ... ... meslek kodu ile değiştirilmesini 27/2/2023 tarihli yazı ile Kurumdan talep ettiği, Kurumca talebinin reddine karar verilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı, mahkemece büro işçisi meslek kodu olan ... numaralı meslek kodunun ....05 arkeolog meslek kodu olarak değiştirilmesi gerektiğinin tespitine dair karar verildiği anlaşılmıştır.
2-6100 sayılı HMK.'nın “Taleple bağlılık ilkesi” başlığını taşıyan 26. maddesinde, hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği açıklanmış olmakla, hukuk yargılamasına “istemle bağlılık” ilkesi egemen kılınmıştır.
Belirtilen açıklama nazarında somut olaya dönüldüğünde, davacının talebinin 28.07.2022 tarihinden itibaren fiilen arkeolog olarak görev yaptığını beyanla ... büro işçisi meslek kodunun ... ... meslek kodu ile değiştirilmesi istemi olduğu anlaşılmakla meslek kodunun 28.07.2022 tarihinden itibaren değiştirilmesine dair karar verilmesi gerekirken tüm bildirim yapılan dönem yönünden kabul kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1.Davalı taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (1) no.lu bendinin silinerek yerine "1-Davacının davalı iş yerinde arkeolog olarak çalıştığı gözetilerek, büro işçisi meslek kodu olan ... numaralı meslek kodunun 28.07.2022 tarihinden itibaren olmak üzere ....05 arkeolog meslek kodu olarak değiştirilmesi gerektiğinin tespitine,” ibaresinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.