İstanbul 29. Asliye Ticaret Mahkemesi, çalınan çek defteri yapraklarının keşideci tarafından iptali davasını, TTK 651 gereği aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddetmiştir.
Özet: Çek defterinin çalınması veya zayi olması sebebiyle çek iptali talebinde bulunan davacının, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali davası açma yetkisinin çeki elinde bulunduran hamilde olduğu ve kendisinin keşideci sıfatıyla aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı anlaşıldığından, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine hükmedilmiştir.
T.C.
İSTANBUL29. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2026/1680 EsasKARAR NO :2026/51DAVA:Çek İptali DAVA TARİHİ:15/09/2026KARAR TARİHİ:15/09/2026Mahkememizde görülmekte olan Çek İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in ... A. Ş. ... Şubesi nezdindeki hesaba tanımlı şahsi çek defterinin hamili olduğunu, söz konusu 30 yapraklı çek defterinin müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında muhafaza edildiği adresten çalındığını veya zayi olduğunu, müvekkili tarafından rıza ile keşide edilen en son çek yaprağının E3-... seri numaralı çek olduğunu, rıza dışı elden çıkan ve hırsızlığa konu olan çek yapraklarının E3-... ve devamı seri numaralarına ait yaklaşık 25 adet çek yaprağı olduğunu, çalınan çek yapraklarının üçüncü kişilerce tedavüle sokulması, sahte imzalarla muhatap bankaya ibraz edilmesi ve müvekkili hakkında telafisi imkansız zararlar ile haksız karşılıksız çek işlemleri yapılması tehlikesinin mevcut olduğunu, bu hırsızlık olayı sebebiyle ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde suç duyurusunda bulunulduğunu, çek defterinin bağlı olduğu bankaya da gerekli başvuruların yapıldığını, müvekkilinin çalınan çek defterinin imza taklidiyle kötü niyetli olarak kullanılmasının söz konusu olduğunu, söz konusu çek yapraklarının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Davanın dayanağı, 6102 sayılı T.T.K'nun 818. maddesi delaletiyle aynı Kanunun 757, 762, 763, 764. maddeleridir.Kural olarak bir hakkı dava etme yetkisi o hakkın sahibine ait olup, buna aktif husumet denilir. Bir hakkın kendisinden istenebilecek durumunda olan yani hakka uymakla yükümlü kişi ise borçlu kişi olup, buna da pasif husumet denilir. Bir davada gerek aktif ve gerekse pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı mahkemece öncelikle ve resen gözetilecek hususlardandır ve şayet husumet ehliyeti yok ise, dava bu sebep ile reddedilir. Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir. Bu nedenle keşideci sıfatındaki davacının, zayi davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı, TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı olan hamile aittir. Dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere iptali istenilen çeklerin davacının banka hesabı üzerinden alınmış olup, davacı söz konusu çeklerin keşidecisidir.Bu nedenle davacının talebine konu, keşidecisi ve sahibi davacı olan çek defterinin, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.Dava şartları konusunda HMK'nin 138. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilmesi mümkün olduğundan ve ayrıca davada hasım bulunmadığından aktif dava ehliyeti olup olmadığının dosya üzerinden incelenmesi usul ekonomisi gereği mümkün görüldüğünden takdiren duruşma açılmasına gerek görülmemiş, dosya üzerinden yapılan inceleme ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM :Ayrıntıları ve gerekçesi yukarıda belirtildiği gibi;1-Davanın, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından REDDİNE, 2-Harçlar Yasasına göre alınması gerekli harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,3- Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, davacının yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nin ilgili Hukuk Dairesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 15/09/2026Katip ... Hakim ...