Yüksek hızlı tren projesi kapsamında boru hattına verilen hasar sonucu şeker fabrikasının yaşadığı ticari zararın tazmini davasında yargı yolu sorunu.
Özet: Davacı şeker fabrikası, davalı TCDDnin yüksek hızlı tren projesi kapsamında yüklenici firmanın doğalgaz boru hattına zarar vermesi ve gaz kesintisi nedeniyle fabrikanın duruşa geçerek 1.349.391,75 TL maddi zarara uğradığını iddia ederek tazminat talebinde bulunmuş; ancak ilk derece mahkemesi, davalı kamu kurumu tarafından yürütülen bir işten kaynaklanan zararın adli yargıda görülemeyeceği gerekçesiyle davanın yargı yolu yokluğundan usulden reddine karar vermiştir.
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1358 E., 2023/2449 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 2. Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : 2021/715 E., 2021/703 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; 03.12.2017 tarihinde davalı tarafından yürütülen ''Yüksek Hızlı Tren Etüt Projesi'' kapsamında çalışma yapan dava dışı yüklenici firma tarafından ... Fabrikası'na gazın sağlandığı boru hattına hasar verildiğini, boruda meydana gelen patlak nedeniyle gaz basıncında oluşan düşüşe bağlı olarak Çorum İli kapsamında gazın kesileceği olay tarihinde saat 15.30 civarında ... yetkililerince ... Fabrikası'na haber verildiğini ve fabrika yetkilileri tarafından gerekli tedbirlerin alınmaya başlandığını, durumun aciliyeti nedeniyle ... Fabrikası'nda “duruşa geçmek” üzere tüm sistemlerin kademeli bir şekilde (şerbet, lapa vs) boşaltılarak fabrikanın devreden çıkartıldığını, kampanya döneminde olay tarihinde şirkete bağlı ... Fabrikası'nda sözü edilen olumsuzlukların yaşanmasının şirket bünyesinde büyük maddi kayba sebep olduğunu, zira kampanya dönemlerinin şeker fabrikalarının en yüksek kapasite ile çalıştığı dönemler olduğunu, ... Fabrikası büyük bir üretim ve istihdam alanı olup üretim ve verimin önemli oranda sekteye uğradığını ve fabrikada ciddi zarar doğduğunu, makinelerin çalışmaması ve sıcak su temin edilememesi sebebiyle ham şerbetler, şuruplar ve lapaların tahliye amacıyla boşaltılmak zorunda kalındığını, yaşanan doğalgaz kesintisi sonucunda tüm tesislerin devre dışı bırakılmak zorunda kalındığını, kesintinin sona ermesiyle birlikte fabrikada kazan ve türbinlerin devreye alınması ve bir sonraki gün için (05.12.2017) sistemin tamamen ısıtılması (bam fabrika, rafineri) için harcanan doğal gaz miktarının da günlük ortalama fabrika kullanımının fazlaca üstüne çıktığını, ayrıca yaşanan kayıplar nedeniyle taşeron elemanlarının 1,5 gün fazla çalışma yaptıklarını ve mevcut maddi kayıpların yanında fazla çalışma maliyetinin de ortaya çıktığını, dava dilekçesi ekinde sunulan 12.12.2017 tarihli uğranılan zarar kalemlerine dair tutulan tutanaklarda zararın tutarı ve detaylarının gösterildiğini, toplam zarar miktarının 1.349.391,75 TL olarak belirlendiğini, sözü edilen zararlar ve kayıpların davalı Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Demiryolu Etüt Proje Mühendislik ve Danışmanlık Hizmet Alımı İşi kapsamında etüt çalışması yapan iş makinesi (sondaj makinesi) tarafından boru hattına verilen hasar sonucu doğduğunu, bu nedenle davalı ... İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün doğan bu zarar sebebiyle sorumluluğunun bulunduğunu belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.349.391,75 TL'nin olay tarihi olan 03.12.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı yüklenici firma tarafından 13.07.2017 tarih ve 06/125 sayılı yazı ile sondaj plan profili onaylanmadan sondaja başlandığının bildirildiğini, ... Etüt ve Proje Daire Başkanlığı'nın 28.07.2017 tarih ve 295562 sayılı yazısı ile sondaj plan profili onaylanmadan sondaja başlanılmaması, başlanılması durumunda tüm sorumluluğun yüklenici firmaya ait olduğunun bildirildiğini, bu sebeple mahkemece kusur incelemesi yönünden uzman bilirkişilerden rapor alınması gerektiğini, davalının kusurlu olduğuna kanaat getirilmesi halinde ise zarar tespiti yönünden ayrıca bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davalı idare tarafından ihale edilen işin yüklenici tarafından yapılan sondaj çalışması sırasında BOTAŞ Boru hattının hasar görmesi ve davacıya ait ... Fabrikası'nda gaz arzının kesilmesi nedeniyle davacının zararının olup olmadığı, varsa miktarı konusundan kaynaklandığı, bu suretle davalı kamu kurumunun bir plan ve proje kapsamında yürüttüğü iş nedeniyle davacı şirkete zarar verildiğinin iddia edildiği, bu nedenle davanın adli yargıda görülemeyeceği gerekçesiyle 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b (yargı yolunun caiz olmaması) ve 115. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... İşletmesi Genel Müdürlüğü’nün kamu hizmeti kapsamındaki hızlı tren projesinin çalışmaları esnasında zarara uğranıldığının ileri sürüldüğü, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları (...) İşletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsü'nün 3. maddesinde, Ana Statü ile teşkil olunan ... işletmesinin, sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir "Kamu İktisadi Kuruluşu" olduğunun belirtildiği; 2. maddesinde ise, kamu iktisadi kuruluşunun; sermayesinin tamamı Devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere kurulan, kamu hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsü olarak tanımlandığı, yine, aynı Ana Statü'nün 4. maddesinde, demiryollarının işletilmesi, genişletilmesi ve yenilenmesinin Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işletmesi Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayıldığı, söz konusu bu düzenlemelere göre; ... İşletmesinin, tekel niteliğinde kamu hizmeti yürüten, tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olduğu, dolayısıyla, bu hizmetin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı olarak yapmış olduğu eylem ve işlemlerden doğan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünün, idarenin kamu hukuku alanındaki faaliyetlerinin hukuka uygunluğunu denetlemekle görevli idari yargı düzenine mensup mahkemelere ait olduğu, her ne kadar, olayda, zararı doğurucu faaliyeti gerektiren hizmetin yapımı, bir sözleşme ile özel hukuk tüzel kişisine devredilmiş ise de; bu durumun, hizmeti kamu hizmeti olmaktan çıkarmayacağı gibi ... Genel Müdürlüğü'nün kanunla görevine bırakılan kamu hizmetinin gereği gibi yürütülüp yürütülmediğini; bu amaçla, gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını gözetlemek ve denetlemek görevinden bağışık kılmasının da mümkün olmadığı, davanın idari yargıda tam yargı davası olarak görülmesi gerektiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, konuya ilişkin Yargıtay kararlarında da ifade edildiği üzere Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (...) bir Kamu İktisadi Devlet Teşekkülü olup hakkında özel hukuk hükümlerinin uygulanacağını, bu nedenle eldeki davanın adli yargıda görülmesi gerektiğini ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, davalı ... İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ''Yüksek Hızlı Tren Projesi'' kapsamında dava dışı yüklenici firma tarafından iş makinesi ile yapılan çalışma sırasında ... Fabrikası'na gazın sağlandığı boru hattının hasara uğratılması nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi istemine ilişkindir.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ve özellikle kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.