Danıştayda, servis aracı için L plaka başvurusu reddinin sistemsel hata ve UKOME kararı bağlamında temyiz incelemesi.
Özet: Davacı seyahat firmasının, servis aracı için "L plaka" başvurusunun zımnen reddedilmesi üzerine açtığı davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, firmanın önceki başvurusunun eksik belgeler nedeniyle tamamlanmadığı ve UKOME tarafından belirlenen son başvuru tarihine uyulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermişken, davacı, sistemsel hatalar nedeniyle belgeleri yükleyemediğini ve şartları sağladığını iddia etmekte olup, tetkik hakiminin bölge idare mahkemesi kararının bozulması yönündeki düşüncesiyle temyiz incelemesi sürmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2024/1811Karar No : 2026/606 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Tur. Seyahat İnş. Tic. A. Ş. VEKİLLERİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : İ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, servis aracı olarak kullandığı ... plaka sayılı aracına L plaka almak için yaptığı 09/03/2023 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararında; davacı şirket tarafından... plakalı araç için servis plakası verilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapılmış ise de, 02/11/2020 tarihinde yapılmış olunan başvuruda başvuru ekinde istenen belgelerin eklenmediği gibi başvurunun tamamlanmadığı, ayrıca dava konusu işleme dayanak... tarih ve ... sayılı UKOME kararı gereğince de 02/11/2020 tarihine kadar başvuru işlemlerinin tamamlanmasının şart koşulduğu, dava konusu araç için de bu tarihe kadar yapılmış bir başvurunun bulunmadığı hususları dikkate alındığında, tahditli servis plakası verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, evrakları yükleme sırasında sistemsel hata nedeniyle L serisi servis plakası hakkı elde edemedikleri, UKOME kararında belirtilen şartları yerine getirdikleri, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Dava, davacı tarafından, servis aracı olarak kullandığı ...plaka sayılı aracına L plaka almak için yaptığı 09/03/2023 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Kanun'un 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır. Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” kuralına yer verilmiştir. 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve Yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1)UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, (Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/6/2025 tarihli ve E.:2023/5615; K.:2025/6030 sayılı kararı ile iptal ibare:bilet ücret ve tarifelerini) , zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, 14/06/2022 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvuruda bulunarak, servis aracı olarak kullandığı ... plaka sayılı aracına L plaka verilmesini talep ettiği, başvurunun öğrenci ve personel servis taşımacılığında tahdit uygulamasına geçildiği gerekçesiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün... tarih ve E-... sayılı işlemiyle reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada Mahkemenin... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu karar üzerine davacının yapmış olduğu L plaka talepli 09/03/2023 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı, dava açıldıktan sonra davalı idare tarafından Mahkeme kararını uygulamak amacıyla davacının başvurusunun karar vermeye yetkili UKOME gündemine taşınarak "Servis hak başvuru sürecinde eksik başvurusunun tamamlanmadığı" gerekçesiyle ... tarih ve... sayılı kararıyla reddedildiği anlaşılmaktadır.Uyuşmazlık; davacı tarafından, ... plakalı araç için L seri tahditli servis plakası verilmesi istemiyle süresi içerisinde, başvuru ekinde istenen belgeler eklenmeden davalı idareye yapılan başvurunun, geçerli bir başvuru olarak kabul edilip edilmeyeceği konusunda düğümlenmekte olup, hukuki irdeleme de bu konuyla sınırlı olarak yapılmıştır.Bakılan olayda, davacının, süresi içerisinde hiç başvuru yapmayan kişiler ile aynı durumda olmadığının kabulü gerektiği, bir başka ifadeyle, istenilen belgeleri eklemeden de olsa sistem üzerinden bir başvuruda bulunduğu; ayrıca sistemde, belge eksikliği durumunda başvurucuyu uyarıcı veya engelleyici bir bilgilendirme yer almadığı gibi belge eklemeden yapılan bu başvurunun davalı idare kayıtlarına girdiği görülmekte olup; bu durumun, davacının başvurusunu o tarihte usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tamamladığı kanısına varmasına neden olabileceği ve başvurusunun eksik olduğunun farkına varamayabileceği, davalı idarece bu konuda davacıya hiçbir bildirimde bulunulmadığı da gözönünde bulundurulduğunda, eksik olan belgelerin istenilmesi suretiyle davacı başvurusunun değerlendirilmesi gerekirken, eksik belgeler ile başvuru yapıldığından bahisle talebin reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.Öte yandan, işbu karar doğrudan davacıya servis plakası verilmesi sonucunu doğurmamakta olup; davalı idarece söz konusu talep hakkında, davacı tarafından sunulacak belgelerin incelenmesi suretiyle bir değerlendirme yapılarak yeniden işlem tesis edileceği ve bu işleme karşı da dava açılabileceği açıktır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden...-TL harcın istemi hâlinde davacıya iadesine,4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 05/02/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY :(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. bendinde; Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 46. maddesinde Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin madde hükmünde sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, 48. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen araç için plaka verilmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem genel ve soyut niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; yürütülmekte olan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem sıfatına haiz olmadığından 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi kapsamına da girmeyeceği anlaşılmakta olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın kesin nitelikte olması sebebiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.