Danıştay Sekizinci Daireden, Gazi Üniversitesi öğrencisinin yönerge değişikliği sonrası iptal edilen ders intibakının açık hata, kazanılmış hak ve eğitim hakkı bağlamında hukuki değerlendirmesi.
Özet: Bir üniversite öğrencisinin, daha önce kabul edilen ders intibaklarının, üniversitenin kredi transferi yönergesindeki değişiklikler ve intibak sürecindeki "açık hata" gerekçesiyle iptal edilmesine dair üniversite işlemini iptal talebiyle açtığı davada; ilk derece mahkemesi öğrenci lehine iptal kararı vermişken, bölge idare mahkemesi intibakın açık hata sonucu yapıldığını ve kazanılmış hak doğurmadığını belirterek iptal işlemini hukuka uygun bulmuş ve davanın reddine karar vermiş, davacının bu karara itirazı üzerine dosya Danıştayda temyiz incelemesindedir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2025/6284Karar No : 2026/629 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... ÜniversitesiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü öğrencisi olan davacı tarafından, ... tarihli ve ... sayılı Senato kararıyla güncellenerek yürürlüğe girmiş olan Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Kredi Transferi ve İntibak İşlemleri Yönergesi'nin değiştirilen 6. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, intibakının Bölüm İntibak Komisyonu tarafından yeniden değerlendirilmesi neticesinde, davacının daha önce intibak ettirilmiş derslerinin intibak işleminin iptal edilerek silinmesine ilişkin 18/02/2025 tarihli kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının yatay geçiş işleminin, davacının hileli davranışı ya da gerçeğe aykırı beyanı nedeniyle gerçekleşmediği, açık hata kapsamında da değerlendirilemeyeceği, hatalı yatay geçiş işlemi ancak dava süresi içinde geri alınabilecekken, bu sürenin geçirilmesinden sonra tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davacının yatay geçiş başvurusunun akabinde yaptığı intibak başvurusu üzerine ..., ..., ... ve ... kodlu derslerinin ilgili yönergede 05/04/2024 tarihinde yapılan değişiklik dikkate alınmaksızın intibaklarının gerçekleştirildiği (Yönergeye göre CC harf notundan düşük olmaması gerekiyor), bu durumun ilgililerce yapılacak basit bir incelemeyle anlaşılabilmesi mümkün iken mevcut düzenlemelere aykırı bir uygulama yapılarak davacının intibakının kabul edildiği, bu suretle davacının intibakının kabul edilmesinde açık hataya düşüldüğü, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı da dikkate alındığında, açık hata sonucu tesis edilen intibak işleminin kabulüne dair işlemin süre sınırı olmaksızın geri alınmasının bir zorunluluk olduğu ve ilgisine kazanılmış hak oluşturmayacağı, davalı idarece açık hataya düşülmek suretiyle yapılan intibak işleminin belirtilen dersler yönünden mevzuatta aranan şartları taşımaması gerekçe gösterilerek iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu Mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin Anayasa'da yer alan eşitlik ilkesine ve normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiği, daha öncesinde aldığı ve başarılı olduğu derslerin Yönergedeki değişiklik nedeniyle başarısızmış gibi kabul edilip intibakının silinmesinin eğitim hakkının ihlali olduğu, aynı dersleri ikinci kez almak zorunda bırakıldığı, bu durumun bölüm arkadaşlarına karşı dezavantajlı duruma düşmesine sebep olacağı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının Yönergeye göre yatay geçiş yapamayacağını bilmesi gerekirken yatay geçiş başvurusunun kabulüne karar verilmesi üzerine herhangi bir eylemde bulunmamasının hileli davranış olarak değerlendirilmesi gerektiği, işlemin açık hata nedeniyle tesis edildiği ve bu tür işlemlerin her zaman geri alınabileceğinden işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Dava; Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde okuyan davacı tarafından, ... tarihli ve ...sayılı Senato kararıyla güncellenerek yürürlüğe girmiş olan Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Kredi Transferi ve İntibak İşlemleri Yönergesi'nin değiştirilen 6. maddesinin 5. fıkrası uyarınca intibakının Bölüm İntibak Komisyonu tarafından yeniden değerlendirilmesi neticesinde, davacının daha önce intibak ettirilmiş derslerinin intibak işleminin iptal edilerek silinmesine ilişkin 18/02/2025 tarihli kararının iptali istemiyle açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; "Yükseköğretim kurumlarında eğitim - öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek" hükmüne, "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44/c maddesinde ise; "(...) Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.Anılan Kanun maddelerine dayanılarak çıkarılan ve 24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Merkezi yerleştirme puanıyla yatay geçiş" başlıklı Ek 1. maddesinde; "(1) Öğrencinin kayıt olduğu yıldaki merkezi yerleştirme puanı, geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olması durumunda, öğrenci, hazırlık sınıfı da dahil olmak üzere yatay geçiş için başvuru yapabilir. Programa yatay geçişe ilişkin başvuru takvimi, öğrenci kontenjanına ilişkin esaslar ile yatay geçişlere ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından tespit edilir. Belirlenen usul ve esaslar uyarınca öğrencilerin başvuruları yükseköğretim kurumlarının ilgili kurulları tarafından değerlendirilerek yatay geçişleri kabul edilir. Başvurunun kontenjandan fazla olduğu durumlarda ÖSYS puanı en yüksek adaydan başlayıp sıralanarak kontenjan kadar adayın yatay geçişi kabul edilir. (2) (Ek:RG-18/3/2016-29657) Bu madde kapsamında eğitim gördüğü programdan farklı bir programa yatay geçiş yapan öğrencilerin azami süreleri, programın azami süresinden kabul edildiği sınıf çıkartılarak hesaplanır." düzenlemesi yer almıştır.Gazi Üniversitesi Senatosunun 01/03/2018 tarihli toplantısında aldığı 2018/23 sayılı kararla yürürlüğe giren ve Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ve Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanan Önlisans ve Lisans Kredi Transferi ve İntibak Yönergesi'nin 6. maddesinin 7. fıkrasındaki "Kredi transferi kabul edilen dersin/derslerin kredileri aynen; başarı notu ise Not Sistemleri Dönüşüm Tablosuna (Ek-1) göre düzenlenerek aktarılır ve ilgili dersin/derslerin eşdeğerlik tablosu (Ek-2) doldurulur." şeklindeki hüküm 05/04/2024 tarih ve 2024/148 sayılı Senato kararıyla değiştirilmiş olup anılan düzenleme Yönerge'nin 6. maddesinin 5. fıkrasında "Kredi transferi kabul edilen dersin/derslerin kredileri aynen aktarılır. Kredi transferi kabul edilen dersin/derslerin başarı notu ise, (CC) harf notundan az olmamak üzere, ilgili intibak komisyonu tarafından değerlendirilir. Kredisi ve notu belirlenmiş bulunan tüm ders/dersler için eşdeğerlik tablosu (Ek-1) doldurulur." şeklinde yer almış ve 05/04/2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.Yönergenin dayanağı olan 05/09/2017 tarih ve 30171 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin "Notların verilmesi, ilanı ve maddi hata işlemleri" başlıklı 15. maddesinin 7. fıkrasında "Bir dersten (AA), (BA), (BB), (CB), (CC), (DC) ve (DD) notlarından birini alan öğrenci o dersi başarmış kabul edilir. Ancak mezun olabilmek için öğrencinin AGNO’sunun en az 2,00 olması gerekir." hükmüne yer verilmiş olup; 25/10/2025 tarih ve 33054 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile 05/09/2017 tarihli Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış ve yeni Yönetmeliğin 16. maddesinde ise "(6) Bir dersten (AA), (BA), (BB), (CB) ve (CC) notlarından birini alan öğrenci o dersi başarmış kabul edilir. Öğrencinin mezun olabilmesi için AGNO’sunun en az 2,00 olması gerekir. (7) (DC) ve (DD) notları ancak ilgili yarıyıl/yıl sonu not ortalaması 2,00 ve üzeri olduğunda başarılı kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri olan "hukuk güvenliği" ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.Kazanılmış hak ise doktrinde, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir hak olarak tanımlanmaktadır. İdarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmelerine de haklı beklenti denilmektedir.Öte yandan, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma suresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de; bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde, hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra ancak, yok hükmündeki idari işlemleri ile ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerini, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır. Bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibariyle istikrar yaratmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir.Uyuşmazlıkta; Gebze Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği bölümünde okuyan davacının, 01/08/2024-15/08/2024 tarihinde başvuruları yapılan merkezi yerleştirme puanı ile Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliğine yatay geçiş başvurusunda bulunduğu, davacının yatay geçiş başvurusunun 04/09/2024 tarihinde kabul edildiği ve davacının 12/09/2024 tarihinde Endüstri mühendisliği bölümüne kesin kayıt yaptırdığı, sonraki süreçte 2024-2025 eğitim-öğretim yılında üniversiteye geçiş yapan öğrenciler için yürütülen intibak ve kredi transferi işlemlerinde, Yönerge maddesindeki 05/04/2024 tarihli değişikliğin dikkate alınmadığının tespit edildiği, yönerge değişikliği sonrası yapılan ders intibaklarının yeniden incelenmesi gerektiğinin ... tarih ve E... sayılı yazıyla akademik birimlere bildirildiği, yapılan inceleme neticesinde davacının intibak işleminin de anılan yönerge hükmü dikkate alınmaksızın tesis edildiğinin anlaşılması üzerine intibak işleminin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Bu durumda; yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca, davacının yatay geçiş işlemine esas teşkil eden intibak işleminin, davacının hileli davranışı ya da gerçeğe aykırı beyanı nedeniyle gerçekleşmediği gibi, açık hata kapsamında da değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında; davacının intibak işlemin iptaline ilişkin işlem ancak dava açma süresi içerisinde geri alınabilecekken, bu sürenin geçirilmesinden sonra tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 06/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.