Ormanlık alanda madencilik faaliyeti için izin başvurusunun çevresel tahribat endişeleriyle reddine karşı açılan iptal davasında Danıştayın incelemesi.
Özet: Dava, Ispartadaki maden sahası için ormanlık alanda açık işletme ve altyapı tesisi kurmak amacıyla talep edilen orman izninin idarece reddedilmesi üzerine açılmış olup, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, alanın orman dışında kullanılamayacağı ve madencilik faaliyetlerinde kamu yararı bulunduğu gerekçesiyle ret işlemini iptal etmiş; davalı idare ise madencilik faaliyetlerinin ormanlara ve çevreye verdiği zararlar, biyolojik çeşitlilik kaybı, iklim değişikliğiyle mücadeledeki önemi ve ek izinde kamu yararı bulunmadığı argümanlarıyla bu kararın bozulmasını temyiz etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2023/4326Karar No : 2026/544 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Nakliye İmalat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan, ... ruhsat numaralı maden sahasının rödovansçısı olan davacı şirket tarafından, 14.550,80 m²'lik ve 10.763,80 m²'lik ormanlık alanda açık işletme ve altyapı tesisi yapabilmek için orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak... tarih ve ... sayılı Isparta Orman Bölge Müdürlüğü yazısı ile bildirilen Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla; Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesi uyarınca verilecek maden arama, maden işletme, maden tesis ve altyapı tesis izinlerinin ve bu konudaki iptal işlemlerinin davalı idarenin yetkisi dahilinde bulunduğu açık olduğu, uyuşmazlıkta, mahallinde ve dosya üzerinde yapılan heyet incelemesi neticesinde ek izin talebinin uygun bulunduğu, Maden Açık İşletme ve Altyapı Tesisleri İçin İzin raporunda orman dışında yapılması mümkün olmayan faaliyetlerin gerçekleşmesinde kamu yararı görüldüğünden, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre izin verilmesinde sakınca olmadığına yönelik tespitlere yer verildiği, tüm bu hususlar dikkate alındığında herhangi bir somut bir sebep ve gerekçe gösterilmeksizin, anılan tespitlerin aksine alanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu'nda ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nda yapılan değişiklikler sonucunda 2010 yılından itibaren Ülkemiz ormanlarında yoğun şekilde madencilik faaliyetleri yapılmaya başlandığı, madencilik faaliyeti yapılmak istenen bu yerlerin devlet ormanına rastlamasının Ülkemiz tabiatının tahribatını hızlandırdığı, işletme sahaları ile alt yapı tesisleri için izin verilen sahalarda kesilen ağaçların meydana getirdiği biokütle kaybının, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede öneminin gittikçe artan yutak alanlarda azalma meydana getirdiği, bu faaliyetler neticesinde biyolojik çeşitliliğin zarar gördüğü, peyzaj bozulmasının yaşandığı ve sonucunda doğal dengenin bozulduğu; tabiat, toplum, çevre ve insan sağlığını ilgilendiren ormanların korunmasının, çevresel etkisi bulunan madencilik faaliyetlerine yönelik izin taleplerinin de hassasiyetle değerlendirilmesini zorunlu hale getirdiği, söz konusu talep sahasında ilave izin verilmesinde kamu yararının görülmediği, davacı şirkete izin verileceğine dair herhangi bir taahhütte bulunulmadığı, Bölge Müdürlüklerinin düzenlemiş olduğu izin raporu ve değerlendirme formunun Genel Müdürlüğe izin alanının durumu hakkında bilgi vermek amacıyla düzenlendiği, nihai kararı Genel Müdürlülük ile Tarım ve Orman Bakanlığının değerlendirerek verdiği belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Davacı şirket tarafından; Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan ve ... ruhsat numaralı maden sahasının bulunduğu ormanlık alanda, 14.550,80 m²'lik açık işletme ve 10.763,80 m²'lik altyapı tesisi yapabilmek için orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, davalı idarece reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT:Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı,ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7/4. maddesinde; ".... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmüne yer verilmiştir.6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...)(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir." hükümleri yer almaktadır.2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verileceği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı; 273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu; 279. maddesinde bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı; 281. maddesinde mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği; 282. maddesinde ise hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava dosyasının incelenmesinden; Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan, ... ruhsat numaralı maden sahasının rödovansçısı olan davacı şirket tarafından, 14.550,80 m²'lik ve 10.763,80 m²'lik ormanlık alanda açık işletme ve altyapı tesisi yapabilmek için orman izni verilmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu, anılan başvuru üzerine Isparta Orman Bölge Müdürlüğü Eğirdir Orman İşletme Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Şefliğinin ... tarih ve ... sayılı yazısında "...maden sahasında 14.550,80 m² açık işletme alanı ve 10.763,80 m² yüzölçümlü altyapı tesis alanı olmak üzere toplamda 25.314,60 m² ormanlık alanda izin verilmesinde 6831 sayılı Orman Kanununun 16'ncı maddesine göre sakınca olmadığına..." yönelik olarak düzenlenen raporun heyetçe onaylandığı ve bu durumun Eğirdir Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla uygun görülüp,... tarih ve ... sayılı yazı ile başvurudaki eksikliklerin de giderildiği belirtilerek, nihai kararı vermesi için talebin Orman Genel Müdürlüğüne iletildiği,... tarih ve ... sayılı Isparta Orman Bölge Müdürlüğü yazısı ile bildirilen dava konusu Orman Genel Müdürlüğü işlemiyle, sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görülmüş olup, izin verilmesinde kamu yararı ve zarureti görülmediğinden bahisle izin talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.Bu kapsamda, orman izni verilmesine ilişkin mevzuat hükümleri uyarınca yapılması gereken kamu yararı değerlendirmesinde; izin verilmesi suretiyle sağlanacak yarar ile izin verilmemesi halinde korunacak olan orman varlığı ve ekosistem dengesi arasında bir karşılaştırma yapılması gerektiği açıktır. Somut olayda söz konusu faaliyetin orman sahası dışında yapılmasının mümkün olmadığına dair somut ve teknik verilere dayalı bir zorunluluğun ortaya konulamadığı, buna karşılık izin verilmesi halinde orman bütünlüğü ve çevre üzerinde kalıcı olumsuz etkiler doğabileceği anlaşılmaktadır.Öte yandan, izin talep edilen alanın verimli orman niteliğinde olup olmadığı, söz konusu alanın bulunduğu yerin meşçere örtüsü, kapalılık durumu ve ekolojik özellikleri ile orman bütünlüğü üzerindeki muhtemel etkilerinin somut olarak ortaya konulabilmesi için keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması suretiyle maddi durumun açıklığa kavuşturulmasının gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.Bu itibarla; eksik incelemeye dayalı olarak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Isparta 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 04/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.