İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen menfi tespit davasında, petrol alımı anlaşması gereği avans olarak verilen çeklerin teslimat yapılmadığı iddiasıyla iptali ve borçsuzluk tespiti talebi.
Özet: Davacı şirket, davalıya petrol alımı karşılığında avans olarak keşide ettiği toplam 60.000 TL bedelli üç adet çekin, davalının taahhüt ettiği petrolü teslim etmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığını ileri sürerek bu çekler yüzünden davalıya borçlu olmadığının tespitini ve tahsilinin durdurulmasını talep etmiş; davalı çeklerin geçerliliğini savunurken, bilirkişi raporları taraflar arasında yazılı sözleşme olmadığını, çeklerin avans niteliğinde olduğunu ve davalının teslimat gerçekleştirdiğine dair yeterli delil sunmadığını ortaya koymuştur.
T.C.
İZMİR1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2016/1030 EsasKARAR NO : 2019/301DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 19/08/2016KARAR TARİHİ : 05/04/2019Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket sahiplerinin tekneleri için davalı şirket ile yapmış oldukları görüşmeler neticesinde, petrol alımına ilişkin güven ilişkisine dayalı bir anlaşma yapıldığını, buna karşılık ... Bankası A.Ş. ... şubesi 20.08.2016 tarihli ... çek nolu 20.000,00-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. ... şubesi 31.08.2016 tarihli ... çek nolu 20.000,00-TL bedelli, .... bank T.A.Ş. ... şubesi 31.08.2016 tarihli ... çek nolu 20.000,00-TL bedelli 3 adet çek verildiğini, müvekkil şirketin yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin sözleşme gereğince ifa etmesi gereken sorumluluğu ifa etmediğini ve teslimi gerçekleştirmediğini, müvekkil şirketin, anlaşıldığı gibi ödemelere ilişkin çekleri davalı şirkete vermişse de, anlaşmaya konu petrolü teslim almadığı gibi, söz konusu çeklerin davalı şirkete ödenmesi tehdidiyle karşı karşıya kaldığını, davalı aleyhine açtıkları menfi Tespit davalarının kabulüne, davalı şirket ile yapılan anlaşmayla belirlenen yükümlülüklerinin davalı şirket tarafından kasten ve hiçbir surette yerine getirilmemiş olması sebebiyle, davacı müvekkilinin davalı şirket lehine keşide ettiği çekler karşılığında davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, eava konusu farklı tarihli 3 adet çekin iptaline, dava konusu çeklerin tahsili halinde, müvekkil şirketin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan, dava konusu çeklerin, teminatsız veya mahkemece uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve işbu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, davaya konusu çeklerin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyat-i tedbir kararı verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı usule uygun tarafına yapılan tebliğe rağmen cevap dilekçesi vermemiştir. Davalı vekili 15/03/2019 tarihli dilekçesi ile; davacı şirket ile davalı müvekkil şirket arasında ticari bir ilişki olduğunu, çekin kambiyo senedi niteliğinde olduğunu, davacının tacir olduğunu, ileri sürmüş olduğu iddialarını ispatlamak zorunda olduğunu, menfi tespit davasında senede dayanılması halinde (çek, bono v.s.) borçlu olmadığının ispat yükünün davacıda olduğunu, fatura alacağına dayalı bir menfi tespit davası olmadığından, çekleri keşide ederek teslim eden davacı şirketin iddiasını aynı kuvvette bir delille ispatlayamamış sayılması gerektiğini, ödeme aracı olan ve kambiyo senedi vasfı taşıyan çeklere karşı aynı nitelikteki delillerle iddiasını ispatlayamayan haksız ve yasal dayanaktan yoksun Menfi tespit davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Taraflar dayanmış oldukları delilleri dosyaya sunmuş olup, ...bank, ... Bankası yazı cevapları dosyaya gelmiştir. Dava, petrol alımına ilişkin düzenlenen sözlü satış sözleşmesine istinaden davalıya avans olarak verilen çeklerin sözleşmeye konu petrol ürününün teslimi yapılmamasından dolayı bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı İİK 72 maddesine dayanılarak açılmış menfi tespit davasına ilişkindir. Mahkememizce taraf defterlerinde taraflar arasında ne nitelikte cari hesap veya ticari ilişki bulunduğu, taraflar arasında avans ödeme şeklinde ticari ilişki bulunup bulunmadığı , davaya konu olan çeklerin taraf defterlerinde hangi sözleşmeye istinaden kaydının yapıldığı hususlarında 09/07/2018 havale tarihli bilirkişi raporu aldırılmış olup, bilirkişi raporunda özetle; inceleme gün ve saatinde davalı şirket tarafından belgeler sunulmadığından defterler üzerinde inceleme yapılamadığını, dava konusu 60.000TL toplam tutarındaki 3 adet çekin davacı ... Şti. Tarafından ödendiğinin anlaşıldığını, davalı şirket tarafından davacı şirket adına düzenlenen 02/04/2016 tarih, ... seri ve sıra numaralı 60.373,22TL tutarında, motorin satışına ilişkin irsaliyeli faturanın 1.nüshasının "eksiksiz teslim eden" ve "eksiksiz teslim alan" bölümlerinde herhangi bir ad soyad ve imzanın bulunmadığının görüldüğünü, davalı şirketin ticari defterleri incelemeye sunulmadığından, ilgili faturanın davalı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespitinin yapılmadığını tespit etmiştir. Davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak üzere Tire ....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... talimat dosyasıyla 10/02/2017 tarihli bilirkişi raporu aldırılmış, bilirkişi raporunda özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında iş bu dava konusu petrol alım-satım işiyle ilgili herhangi bir yazılı sözleşme yapılmadığını, dava tarihi itibariyle davacı firmanın davalı firmaya avans niteliğinde 3 adet toplamda 60.000TL tutarında çek verdiğini, davacı firmanın vermiş olduğu 20.000TL tutarlı çekin bankanın 22/08/2016 tarih ... nolu dekontla ödendiği, yevmiye defterine kaydının yapıldığı, 20.000TL tutarlı çekin bankanın 31/08/2016 tarih ve ... nolu dekontla ödendiği, yevmiye defterine kaydının yapıldığı, 20.000TL tutarlı çekin bankanın 31/08/2016 tarih ve ... nolu dekontla ödendiği, yevmiye defterine kaydının yapıldığını, davacının davalıya borcu bulunmadığını tespit etmiştir.Mahkememizin 23/08/2016 tarihli ara kararı ile; Davacı vekili iddiasını güçlendirecek kanıt sunamadığından ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiştir. Borçlar Kanununun 182/2 maddesi uyarınca hilafına adet veya mukavele mevcut değil ise satıcı ile alıcı borçları aynı zamanda ifa etmekte mükellef olduğundan ve çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla düzenlendiği kabul edildiğinden davacının bu karinenin aksini yani çeklerin avans olarak verildiğini satın alınan malların teslim edilmediğini yazılı belge ile ispatlamak zorundadır. Ticari defterler kambiyo senedi vasfındaki çekin aksini ispat edecek nitelikte yazılı belge değildir.Çeklerin avans olarak verildiğini yazılı belge ile ispatlayamayan davacı vekiline yemin teklif hakkı hatırlatılmıştır. Davacı vekili 05/04/2019 tarihli oturumda davanın kabulüne karar verilmesini, yemin deliline dayanmayacaklarını beyan etmiştir. İspatla yükümlü olan davacı taraf yemin teklif hakkını kullanmadığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilerek aşağıda gösterildiği şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda izah edilen nedenlerle;1-Davanın REDDİNE ve neticelerine,2-Alınması gereken 44,40 TL harcın peşin yatırılan 1.024,65TL harçtan mahsubu ile kalan 980,25TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,3-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT 'ne göre hesap edilen 6.950,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-Davacı tarafça yatırılan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin vekilinin yokluğunda yapılan yargılama sonunda HMK 341 ve 345 maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya eş değer bir başka yer mahkemesine sunulacak dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup anlatıldı. 05/04/2019Katip ...e-imzalı Hakim ...e-imzalı