Danıştay, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Şırnaktaki maden arama ruhsatı talebinin gerekçesiz reddine ilişkin işleminin iptali davasında husumet itirazını değerlendirerek ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını öneriyor.
Özet: Bu hukuki evrak, Şırnakta bir maden arama ruhsatı talebinin, ilgili bakanlık taşınmaz komisyonunca gerekçesiz reddedilmesi üzerine açılan davayı konu almaktadır; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, idarenin talebi kapsamlı incelemeden ve somut gerekçe sunmadan işlemi tesis etmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmederek ret kararını iptal etmiştir; davalı bakanlık ise temyiz başvurusunda, davanın doğru hasma yöneltilmediğini ve kararın hukuka uygun olduğunu ileri sürerek, idari yargıdaki hasım mevkiine ilişkin usul kurallarını ve yeni ihdas edilen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün yetkilerini gündeme taşımaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2025/2906Karar No : 2026/616 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Şırnak ili dahilinde bulunan, ER:... numaralı IV-B Grup maden sahasına ilişkin olarak maden arama ruhsatı talebinin reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; idareler tarafından, kendilerine yöneltilmiş olan bir talep üzerine yazılı bir işlem tesis edilmeden önce, konunun uzmanı kamu görevlileri eliyle kapsamlı ve ayrıntılı olarak inceleme, araştırma ve değerlendirme yapılması ve kamu yararı da gözetilerek gerekçeli olarak işlem tesis edilmesi, bir başka anlatımla tesis edilen idari işlemin sebebinin ortaya konulması gerektiği, davalı idarece, dava konusu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu kararıyla herhangi bir gerekçe belirtilmeksizin talebin uygun bulunmadığının belirtildiği, dava dosyasına sunulmuş olan savunma dilekçesinde de, işin teknik boyutuna ilişkin inceleme ve değerlendirmeye dayalı somut bir bilgi ve belgenin ortaya konulmadığı anlaşıldığından, somut ve hukuken kabul edilebilir bir gerekçeye dayanmayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün hasım mevkiine alınması gerektiği, taşınmaz komisyonu kararı ile reddedilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava, davacı tarafından, Şırnak ili dahilinde bulunan, ER:... numaralı IV-B Grup maden sahasına ilişkin olarak maden arama ruhsatı talebinin reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Taşınmaz Komisyonu kararının iptali istemiyle açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT :2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde, idarî dava dileçelerinin "husumet" yönünden inceleneceği belirtilmiş, 6. fıkrasında, ilk incelemeye tâbi hususların tespiti hâlinde davanın her aşamasında 15. maddenin uygulanacağı hükme bağlanmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ise, "3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması hâlinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine" karar verileceği ifade edilmiştir.12/09/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, "Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir..." düzenlemesi yer almaktadır. 703 sayılı KHK ile 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Geçici 33. madde ve 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 766. maddesi uyarınca tüzel kişiliği haiz Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kurulmuştur.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen Genelge'de tanımlanan görevlerin yerine getirilmesi amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından Genelgeye uygun bir şekilde taşınmaz komisyonu oluşturulmuştur.Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı tarafından, Şırnak ili dahilinde bulunan, ER:... numaralı IV-B Grup maden sahasına ilişkin olarak maden arama ruhsatı talebinde bulunulduğu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonunun ... tarih ve ...sayılı işlemi ile arama ruhsat talebinin uygun bulunmadığı, bu kararın davacıya ... tarih E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemiyle bildirilmesi üzerine işbu davanın açıldığı görülmektedir.Uyuşmazlıkta, davacının başvurusunun Bakanlık Taşınmaz Komisyonu kararına istinaden reddedildiği, davacı tarafından Taşınmaz Komisyonu kararının tarih ve sayısı verilmek suretiyle anılan kararın iptalinin istenildiği, ancak talebin reddine ilişkin bildirimin Genel Müdürlük tarafından yapıldığı, maden mevzuatı uyarınca yapılan başvurular hakkında değerlendirme yapma ve karar verme yetki ve görevi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne verildiğinden, davanın hem Bakanlık hem de MAPEG husumetiyle görülüp karara bağlanması gerekmektedir.Bu itibarla; İdare Mahkemesince, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün de hasım konumuna alınarak dosya tekemmül ettirildikten sonra bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik hasım ile görülen dava neticesinde verilen İdare Mahkemesi kararında ve bu karara yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 05/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.