Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin, boş çek yapraklarının zayii iddiasıyla açılan kıymetli evrak iptali davasında, davacının aktif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddine ilişkin gerekçeli kararı.
Özet: Bir şirket, devraldığı başka bir şirkete ait, üzerinde henüz hiçbir işlem yapılmamış ve zorunlu unsurları taşımayan boş çek koçanlarının kaybolduğunu veya çalındığını iddia ederek çeklerin iptali ve ödeme yasağı getirilmesini talep etse de, mahkeme, kıymetli evrakın iptali davasını açma hakkının senedin iradesi dışında elinden çıkan hamile ait olduğunu, keşidecinin veya hesap sahibinin bu hakkı bulunmadığını ve boş çek yapraklarının kambiyo senedi vasfı taşımadığı gerekçesiyle davacının aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle davasını reddetmiştir.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... Esas - ... Karar
T.C. TÜRK MİLLETİ ADINA KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : HASIMSIZ DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 10.12.2025 tarihinde ... Ticaret Ltd.Şti.'ni devraldığını, devir esnasında ... Bankası A.Ş. ... şubesi tarafından şirket adına düzenlenmiş 2 çek koçanı halinde 15 adet kullanılmadığını, ilk koçandaki ... ... ... ... ... seri numaralı çekler ile 2. koçandaki ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... seri numaralı çekleri teslim aldığını, ancak devirden bir süre sonra davacı şirketin, davacı şirkete ait çek koçanlarının olmadığını farkettiğini, çeklerin kıymetli evrak olması nedeniyle zayii için Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldıktan sonra dosyaya bildirileceğini, davacı çekleri boş koçan halinde bir bütün olarak kaybettiğini veya çaldırdığını, Konya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğunu, çeklerin ödenmemesi için öncelikle ödeme yasağı konulmasını ve çeklerin iptaline iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamı; Davacı vekili, Kızılay Derneği Marmara Afet Yönetimine ait ... Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan ... nolu hesabın kapatılmak istenildiğini, bankanın, hesabın kapatılması için hesaba bağlı olan 18 adet çek yaprağının iadesini talep ettiğini, yapılan araştırma neticesinde söz konusu çeklerin bulanamadığını ve kaybolmak suretiyle zayi olduklarının anlaşıldığını ileri sürerek, davaya konu 18 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, senedin iptalini ancak senet üzerinde TTK’nın 651/2. maddesi uyarınca hak sahibi olan kişinin talep edebileceği, somut olayda ise, iptal talep eden davacının senet üzerinde hak sahibi olan kişi değil, çek hesabı karşılığı çek karnesi verilen kişi olduğu, ayrıca senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için, iptali istenen senedin yasada öngörülen şekilde senet niteliğinde olması gerektiği, çekin şekil unsurların TTK’nın 780. maddesinde düzenlendiği, anılan düzenleme karşısında boş çek yaprağının senet niteliğinde olduğunun kabulünün mümkün olmadığı, belirtilen nedenlerle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle, davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.'' şeklindedir.Konya BAM . HD'nin ... E ... K sayılı kararı ''Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 Sayılı) 818/1-s maddesindeki atıf uyarınca aynı Kanun'un 757 ve devamı maddelerine göre tedbir ve iptale ilişkin istemde bulunma hakkının iradesi dışında çek elinden çıkan hamile ait bulunduğu, çeki düzenleyen keşidecinin anılan maddelere dayalı olarak iptal ve ödeme yasağı talebinde bulunma hakkının olmadığı, davacı şirketin 3.kişi çek yetkili hamili olmadığı anlaşılmıştır. Çek iptali davası TTK 651. maddesi gereğince ancak hamil tarafından açılması gerektiği nazara alındığında; ilk derece mahkemesince delillerin esastan değerlendirilmesi sonucu davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığından davacının istinaf taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine...'' şeklindedir.Zayi nedeniyle iptal davasının senet hamillerine tanınmış bir hak olduğu, bu bakımdan keşidecinin iptal davası açmasının mümkün olmadığı, ayrıca kambiyo senetlerine özgü zayi nedeniyle iptal davası açılabilmesi için zayii olan belgenin kambiyo senedi vasfını taşıması gerekir. TTK'nun 780/1. maddesinde çekin zorunlu yasal unsurları düzenlenmiş olup, ödenecek bedeli, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını içermeyen boş bir çek yaprağı kambiyo senedi vasfında değildir. Somut olayda davacının davaya konu ... Bankası A.Ş. ... şubesi tarafından davacı şirket adına düzenlenmiş ilk koçanda ... ... ... ... ... seri numaralı, ikinci koçanda ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... seri numaralı çek yapraklarında davacının hamil olmadığı, bilakis çek hesap sahibi olduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;1-Davanın AKTİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,2-Karar tarihi itibariyle karar ve ilam harcı peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmının 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde re'sen davacı tarafa iadesine, Dair, davacının yokluğunda verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 19/02/2026Katip Hakim Bu belge 5070 sayılı kanun uyarınca Elektronik İmza ile imzalanmıştır.