Danıştay 6. Daire, Kemerdeki ruhsatsız yapı nedeniyle yükleniciye kesilen idari para cezasının cezaların şahsiliği ilkesi açısından temyizen incelenmesi.
Özet: Danıştay, Antalya Kemerde ruhsatsız yapılaşma nedeniyle bir yüklenici şirkete uygulanan idari para cezasının hukuka uygunluğunu değerlendirirken, daha önce aynı taşınmazdaki yapılaşma için taşınmaz malikine verilen cezanın, asıl sorumlunun yüklenici firma olduğu ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği bir başka yargı kararını ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini nazara alarak, yükleniciye kesilen cezayı onayan alt derece mahkemesi kararlarının temyizen incelenmesini yapmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/3845Karar No : 2025/7149 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Antalya ili, Kemer ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. ve 6. fıkrası (tekerrür) uyarınca davacı şirkete toplam 1.676.236,76-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kemer Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu karara istinaden düzenlenen ... tarih ve...sayılı ceza ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan ruhsatsız yapıların davacı şirket tarafından yapıldığının açık olduğu, yapılan birinci tespitten sonra da inşa edilme sürecinin devam ettirildiği, yapının sonradan yıkılmış olmasının cezai sorumluluğu ortadan kaldırmayacağı ve ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde yapının sınıfının 5. Sınf B grubu olduğunun tespitine yer verilmesi karşısında, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dairemiz kararında belirtildiği gibi temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Antalya İli, Kemer İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, dava dışı taşınmaz maliki (...) adına ...tarih ve ... sayılı Kemer Belediye Encümeni kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 377.741,83-TL ve ... tarih ve ... sayılı Kemer Belediye Encümeni kararıyla ise aynı maddenin 6. fıkrası (tekerrür) uyarınca 728.798,60-TL idari para cezaları verilmiştir. ... tarih ve ... sayılı Kemer Belediye Encümeni kararına karşı dava açılmamış ve bu karara konu idari para cezası yüklenici firma (... Turizm İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi) tarafından ödenmiştir. Dava dışı taşınmaz maliki tarafından ... tarih ve ... sayılı encümen kararına ve bu karara istinaden düzenlenen... tarih ve ...sayılı ceza ihbarnamesine karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "her ne kadar davalı idarece davacı adına dava konusu encümen kararı ile 3194 sayılı İmar Kanun'un 42. maddesi uyarınca 728.798,60 TL idari para cezası kesilmiş ve ...tarih ve... sayılı ceza ihbarnamesi düzenlenmiş ise de; dava konusu parsel için davacı ile yüklenici firma arasında Antalya 18. Noterliğinin ... tarih ve ... nolu taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığı, söz konusu sözleşmenin hükümlerinde "yüklenicinin yükümleri: inşaat ruhsatı ile yapı kullanma izninin alım tarihleri arasında, belediye, vilayet ve diğer kamu kurumları nezdinde gerekli olan, ruhsat harçları, yapı denetim ödemeleri, iskan ve inşaat ruhsatı harçları, SGK primleri gibi tüm masraflar yükleniciye ait olacaktır." ibarelerine yer verildiği, davalı idarenin ...tarih, ... sayılı encümen kararına istinaden davacı adına düzenlenen ... nolu ceza ihbarnamesindeki idari para cezasının yüklenici firma tarafından davalı idareye ödendiği, dava konusu ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz maliki olan davacıdan farklı bir kişi olduğu ve durumun cezaların şahsiliği ilkesine aykırılık oluşturduğu anlaşıldığından; dava konusu Belediye Encümeni kararının idari para cezasına ilişkin kısmı ile ... tarih ve... sayılı ceza ihbarnamesinde belirtilen nedenler ile hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir. Anılan ... İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, uyuşmazlığa konu yapıların sınıf ve grubunun V. sınıf B grubu yapılardan olduğu değerlendirilmesine yer verildiğinden, yapının sınıfının ve grubunun değişmesi nedeniyle 15/01/2020 tarih ve 60 sayılı encümen kararındaki 728.798,60-TL tutarındaki idari para cezasının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. ve 6. fıkraları uyarınca bu kez davacı şirket (yüklenici firma) adına Kemer Belediye Encümeninin ...tarih ... sayılı kararı ile para cezasının 1.676.236,76 TL olarak hesaplanmasına karar verilmiş ve bu karara istinaden ... tarih ve ...sayılı ceza ihbarnamesi düzenlenmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu kararın, encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen 838.118,38-TL'lik kısmı ve ceza ihbarnamesinin 838.118,38-TL'lik kısmı yönünden; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyize konu kararın bu kısımlarında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Temyize konu kararın, encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca verilen 838.118,38-TL'lik kısmı ve ceza ihbarnamesinin 838.118,38-TL'lik kısmına gelince; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, aynı maddenin 6. fıkrasında ise; yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezalarının bir kat artırılarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır.Doktrinde genellikle kabul edilen tanıma göre tekerrür; bir ceza yaptırımına uğradıktan sonra yeniden suç işleyen kimsenin durumudur. Bu durumdaki kimselere "mükerrir" denilmektedir. Kanunlar, mükerrirlere, ilk suçludan daha fazla ceza verilmesini emrettiklerinden, onların işledikleri suçun cezası arttırılarak verilmektedir. Bu arttırmanın nedeni; o kimselerin evvelce de suç işlemiş olmalarıdır. Diğer bir deyişle ilk cezanın davacı adına verilmemiş veya ikinci ceza verilmeden önce davacıya tebliğ edilmemiş olması durumunda tekerrür hükümleri uygulanamayacaktır.Öte yandan, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin, mevzuata aykırı yapının inşa süreci içerisinde tekrarı halinde, ilk yapılan tespitten sonra inşasına devam edilen kısım üzerinden yukarıdaki hükümlere göre hesaplanan para cezasının tekerrür hükümleri uygulanarak bir kat artırılarak verilmesi gerektiği sabittir. Dosyanın incelenmesinden, mevzuata aykırı yapı yapılması nedeniyle ilk olarak Kemer Belediye Encümenin ...tarih ve ... sayılı kararıyla yapı sahibi olarak tespit edilen ...'a 3194 sayılı Yasanın 42. maddesi uyarınca toplam 377.741,83-TL idari para cezası verildiği, bu ilk idari para cezasının davacı adına verilmediği dikkate alındığında, bu idari para cezası verilmesine rağmen inşai faaliyete devam edilmesi nedeniyle ikinci tespitten dolayı davacıya verilecek olan idari para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca bir kat artırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, dava konusu ...tarih ve ... sayılı Encümen kararının ve ... tarih ve ... sayılı ceza ihbarnamesinin tekerrür nedeniyle artırılan 838.118,38-TL'lik kısımlarında hukuka uyarlık, aksi yöndeki temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca verilen ...-TL'lik kısmının ve ceza ihbarnamesinin ...-TL'lik kısmının ONANMASINA, encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca verilen ...-TL'lik kısmının ve ceza ihbarnamesinin...-TL'lik kısmının ise BOZULMASINA,3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilgili Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.