İstanbul 30. Asliye Ticaret Mahkemesinin, çamaşır makinesinde zayi olan 275.000 TL bedelli çekin iptaline ilişkin kesin yetkili ve çekişmesiz yargı kararı.
Özet: Keşidecisi ve lehtarı belirli, 275.000 TL bedelli bir çekin şirket uhdesindeyken kaybolup çamaşır makinesinde yıkanarak zayi olması üzerine, çekin meşru hamili tarafından ödemeden men ve zayi nedeniyle iptali talebini inceleyen mahkeme, ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde delilleri ve tarafların beyanlarını değerlendirerek bir karara varmış ve çekişmesiz yargı kapsamında bu talebin usul ve esas yönünden incelenerek sonuca ulaştırıldığını belirtmiştir.
T.C.
İSTANBUL 30. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/1810 EsasKARAR NO : 2026/51DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 19/08/2026KARAR TARİHİ : 11/09/2026Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız .... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /DAVA/TALEP ;Davacı/Talep eden vekili dava/talep dilekçesinde özetle; Talep edenin, ... Bankası A.Ş ... Şube Kodlu, ... Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... ... ... olan, Lehtarı/... ... ... Ve Ticaret Limited Şirketi olan, İstanbul-29/05/2026 Keşide yer ve tarihli, 275.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin meşru hamili olduğunu, çekin şirket uhdesindeyken kaybolduğundan tahsil edilmediğini, çek hakkında ödemeden men kararı kararı verilmesini ve sonuçta işbu çekin zayi nedeniyle iptaline, karar verilmesini beyan ve talep etmiştir. Mahkememize çek keşidecisi şirket ve talep eden şirket temsilcileri birlikte verdikleri dilekçe ile çekin eşofmanın cebinde çamaşır makinsinde yıkanmak suretiyle zayi olduğunun anlaşıldığını bildirerek çekin parçalanmış halini dosyaya ibraz etmişler ve çekin doğrudan zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmişlerdir. CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir.DELİLLER : Ticaret Sicil Kaydı, Çek fotokopisi, Çekin Tahrifata uğuramış hali, ... Bankası A.Ş Kayıtları, Banka Dekontu, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.DEĞERLENDİRME VE SONUÇ :Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir. Talebe konu olayda Mahkememizin; 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi ve 6100 Sayılı HMK'nin 384. maddesi uyarınca mahkememizin yargı çevresi esas alındığında talebe konu çekin ödeme yeri bakımından (... - Bakırköy / İst) bakımından kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır.6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, sorun ve talep belirlenmiş akabinde tahkikata geçilerek tahkikat işlem ve incelemeleri yerine getirilmiş, ilanlar, banka kayıtları ve sair tüm deliller toplanmış, incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta duruşmaya katılan talep eden vekilinin son sözleri de dinlenip zapta yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve tahkikata göre somut olaya gelince; talep konusu çekin kaybedildiği ileri sürülse de daha sonra talep eden şirketin yetkili temsilcisi tarafından çamaşır makinasında yıkanması nedeniyle tahrifata uğradığı anlaşılmış, çekin içeriğinin genel olarak okunamaz hale geldiği ancak çek numarası ve bazı bilgiler itibarıyla dosyaya sunulan parçaların olayı ve talebi doğruladığı görülmüştür. Banka yazısı ve banka dekontlarına göre de çekin bedeline ilişkin son ciranta yönünden herhangi bir itilaf bulunmadığı, çekin bedelinin takas işleminden sonra lehtar hamil şirket tarafından çekin arkasında son hamil olarak görünen şirkete ödenmek suretiyle geri alındığı ve çekin bu aşamada zayi olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenlerle mahkememizce, söz konusu çekin çamaşır makinesinde yıkanması sonucunda doğan durum TTK'nin 651/1 maddesi gereğince zayi olma hali olarak değerlendirilmiş ve talep eden şirketin hamil sıfatıyla aynı yasanın 652.maddesi gereğince hukuki yararının bulunduğu kabul edilmiştir. Bu kapsamda talep konusu çek aslı ağır şekilde tahrif olmuş olsa da, esasen hamil şirketin elinde ve dosyaya mübrez olduğundan işbu çeke ilişkin olarak usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek ilan yapılmasına gerek görülmemiştir. Bütün bunlara göre talep edenin söz konusu çekin yetkili hamili olduğu ve davacı şirket elindeyken eşofmanın cebinde çamaşır makinesinde yıkandığı için tahrifata uğrayıp hukuki olarak kullanılamaz hale geldiği, bir başka anlatımla ibraz ve hukuki işleme esas alınma niteliğini kaybettiği anlaşıldığından vaki talebin olayların gerçekleşme biçimine uygun, samimi ve inandırıcı olduğu değerlendirilmiştir. Binaenaleyh, yargılamaya hakim olan ilkeler nezdinde yukarıdan beri yapılan tespitlere ve hukuki duruma göre talebe konu çekin yetkili hamil olan talep eden ... ... ... Ve Ticaret Limited Şirketi uhdesindeyken şirketin / yetkili temsilcinin rızası hilafına tahrifata uğramak suretiyle zayi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığından vaki talebin kabulü ile 6102 sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca talebe konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir.6100 Sayılı HMK'nın 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinin ise, talep konusu işin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın/Talebin KABULÜNE,2-) ... Bankası A.Ş ... Şube kodlu, ... Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... ... Şirketi Lehtarı/Hamili ... Şirketi olan, İstanbul-29/05/2026 Keşide yer ve tarihli, 275.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,3-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına, 4-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcı peşin olarak alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına, 5-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, talep eden vekilinin yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 11/09/2026Katip ...e-imzalıdır Hakim ...e-imzalıdır