Şirketlerin bilgisayar arızası sonucu kaybolan elektronik ticari defter verileri için zayi belgesi verilmesi talebinin, basiretli tacir yükümlülüğü ve veri yedekleme sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, şirketlerin muhasebe verilerini içeren bilgisayarın arızalanması sonucu 2024 ve 2025 yılına ait elektronik defter verilerinin tamamen kaybolduğu iddiasıyla zayi belgesi verilmesi talepli davanın gerekçesini detaylandırmaktadır; bilirkişi raporu, bilgisayar arızasının davacı kusuru olmaksızın meydana geldiğini ancak yedekleme yapılmadığı için veri kaybının önlenemediğini tespit etmiş ve mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri çerçevesinde basiretli tacirin ticari defter ve kayıtların korunması ile dijital verilerin yedeklenmesi hususundaki yükümlülüğünü vurgulamıştır.
T.C. ........... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/379 Esas - 2026/262
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ........... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2025/379 EsasKARAR NO : 2026/262............................................................................................................................................DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : 27/05/2025KARAR TARİHİ : 31/03/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 24/04/2026Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacılar vekili Mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketlerin ortak bir merkezden faaliyet gösterdiklerini, muhasebe işlemlerinin şirket merkezinde gerçekleştirildiğini, tüm verilerin ön muhasebeci ..............'in kullanmış olduğu masa üstü bilgisayarında tutulduğunu, 28/04/2025 tarihinde sabah saatlerinde bilgisayarın açılmaya çalışıldığını ancak çalıştırılamadığını, bilgisayardaki verilerin tamamen kaybolduğunu, bu veriler içerisinde müvekkili şirketlere ait 2024 tamamına ait ve 2025 yılı 1.dönem elektronik defter verilerinin kaybolduğunu, bu kayıp sebebiyle müvekkili şirketin mağdur duruma düştüğünü iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava çekişmesiz yargı işlerinden olan zayi belgesi istemine dayalı tespit davasıdır. Hasımsız olarak görülen davada Mahkememizce tensip tutanağı düzenlenerek, duruşma günü tayin edilmiş, davacılar vekili tarafından bildirilen belgeler ilgili yerlerden müzekkere ile celp edilmiştir. Davacı şirketler hakkında vergi incelemesi bulunup bulunmadığı hususu sorulmak üzere ........... Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılmış, gelen cevabi yazıdan mükellefler hakkında muhtelif tarihli vergi inceleme raporları düzenlendiği ancak vergi suçu raporu düzenlenmediğinden suç duyurusunda bulunulmadığı anlaşılmıştır. Tensip zaptının 5 numaralı ara kararı ile davacı vekiline zayi olan ticari olan defterleri tereddüte yer vermeyecek mahiyette bildirmek üzere kesin süre tayin edilmiş, davacı vekili 30/06/2025 tarihli dilekçesinde, zayi olan defterlerin 2024 yılı 1.,2.,3.,4.,5.,6.,8.,9.aylara ait yevmiye ve kebir defterleri olduğunu bildirmiştir. Mahkememizce 14/10/2025 tarihli celsede bilgisayar mühendisi bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, dosya re'sen seçilen bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi ile tevdii edilmiştir. Mahkememize sunulan raporda; verilerin tutulduğu bilgisayarın SATA diskinde arıza bulunduğu, içeriğe erişimin mümkün olmadığı, fiziksel hasarı bulunmayan diskin uzun süre kullanıma bağlı olarak ve olası elektriksel güç dalgalanmasından dolayı arızalanmış olabileceği, meydana gelen olayda davacının kusurunun bulunmadığı, eş zamanlı bir yedekleme ünitesi kullanılsaydı disk arızalansa bile veri kaybı yaşanmayacağı veya minimize edileceği yönünde görüş ve tespit bildirilmiştir. Düzenlenen rapor, dosya kapsamına uygun, denetime elverişli bulunmuş, davacı tarafa tebliğ edilerek itiraz süresinin dolması beklenilmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7.maddesi, ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.'' düzenlemesini içermektedir. Tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgeler ise aynı maddenin 1.fıkrasında düzenlenmiş olup; '' (1) Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları, c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. '' denilmiştir. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde değerlendirme yapıldığında, dava konusu edilen ticari defterlerin TTK'nın 82.maddesi kapsamında olduğu, davanın hak düşürücü süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi incelemesi ile davacı şirketlerin verilerin kaybolmasında bir kusurunun bulunmadığı tespit edilmiş ise de raporda verilerin yedeklenmediği, yedekleme yapılması halinde veri kaybının hiç yaşanmayacağı veya en az seviyede yaşanacağı tespit edilmiştir. Tacirin bütün işlerinde basiretli tacir gibi hareket ederek ticari defter ve kayıtların korunması için gerekli tedbirleri alması, dijital verilerin yedeklemesini yapması gerekmektedir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde Mahkememizde yasanın aradığı koşulların gerçekleşmediği, davacıların elektronik ortamdaki defterlerin yedeklerini almayarak kusurlu davrandığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıda yazılı şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Alınması gereken 732,00-TL harcın, peşin alınan 615,40-TL harçtan mahsubu ile bakiye 116,60-TL harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,3-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Davacı taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair, davacılar vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ........... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 31/03/2026