Kasko sigortalı aracın çalınmasıyla ilgili sigortacı sorumluluğu, kira sözleşmesi ihlali kaynaklı kazanç kaybı, rehin hakkı sahiplerinin alacak talepleri ve aktif dava ehliyeti konularında yapılan temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, kasko sigortalı aracın kiralanması sonrası çalınmasıyla ilgili bir davayı ele almaktadır; araç sahibi, çalınan aracın bedeli, ödenmeyen kira bedelleri ve kazanç kaybı için sigorta şirketi, kiralayan şirket ve aracı kullanan kişiye karşı dava açmış, rehinli alacaklı ise tazminatın kendisine ödenmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesi davacının araç bedeli talebini aktif dava ehliyeti yokluğundan, diğer talepleri esastan reddederken, müdahale talebine hüküm kurmamış, bu kararın temyiz edilmesiyle yüksek mahkeme incelemesine taşınmıştır.
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/31 E., 2021/895 K.Mahkeme kararı davalı ... A.Ş vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.04.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen gün ve saatte davalı ... A.Ş. vekili Avukat ... geldi. Davacı ile diğer davalılar adına gelen olmadı. Davalı ... A.Ş. vekilinin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen 07.04.2026 gününde Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkiline ait ve davalı ... A.Ş nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olan aracın davalı .... San. Ltd. Şti.'ne kiralandığını, aracın kiracı şirket tarafından diğer davalı ...'ya tahsis edildiğini, bu davalının aracı otoparka bıraktığını ve aracın otoparktan çalındığını, davalı sigortacının zararı ödemediğini ileri sürerek şimdilik 55.000,00 TL araç bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tüm davalılardan, ödenmeyen kira bedeli olan 17.700,00 TL ile sözleşmeden doğan bakiye dört aylık kira bedeli 5.900,00 TL’nin ve sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren aracın en az üç yıllık ticari ömrü süresince kiraya verilemeyecek olmasından kaynaklanan 20.000,00 TL kazanç kaybının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Asli müdahale talep eden ve temlik eden ... A.Ş. vekili 20.08.2008 tarihli dilekçesinde; aracın müvekkiline rehinli olduğunu, davacı hakkında rehnin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığını, takibin derdest olduğunu ve davaya konu alacağın davacıya ödenmesine muvafakat etmediklerini belirterek yargılamaya devamla hükmedilecek tazminatın müvekkiline ödenmesini ve davacı yanında davaya katılmalarına karar verilmesini talep etmiş; müdahale harcını yatırmıştır.Alacağı ... A.Ş.'den temlik alan ...Yönetimi A.Ş. (eski ünvan ...A.Ş) vekili; rehin konusu araçtan kaynaklanan alacağın müvekkiline temlik edilmesi nedeniyle davada müdahil sıfatlarının bulunduğunu belirterek bilirkişi raporunda belirlenen 43.000,00 TL araç bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAP Davalı ... Tek. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davacı şirket arasında bir akdi ilişki bulunmadığını, davaya konu olayın hırsızlık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu ve hukuki dayanaklarının da bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu uyuşmazlığın emniyeti suistimalden kaynaklandığını ve poliçe teminatı kapsamı dışında kaldığını, bu nedenle davalı müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.Davalı ... Işık vekili cevap dilekçesinde; hırsızlık olayından ötürü müvekkilinin talep edilen tazminat nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.III. MAHKEME KARARIMahkemenin 14.11.2013 tarihli ve 2007/466 Esas, 2013/356 Karar sayılı ilamı ile davacının araç bedeli ile ilgili davasının aktif dava ehliyeti bulunmadığından reddine, davalılar aleyhine açılan diğer taleplerinin esastan reddine, müdahil vekilinin müdahale talebinin asli müdahale niteliğinde olmadığı gerekçesiyle bu hususta hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA. Birinci Bozma KararıMahkemenin 14.11.2013 tarihli ve 2007/466 Esas, 2013/356 sayılı kararına karşı süresi içinde ...A.Ş vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 15.05.2014 tarihli ve 2014/4855 Esas, 2014/7653 sayılı ilamı ile ''...Dava, kasko sigorta sözleşmesine, araç kiralama sözleşmesine ve haksız fiile dayanılarak açılan alacak ve maddi tazminat istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkiline ait davalı ... A.Ş'ne kasko sigortalı aracın, diğer davalı.... Ltd. Şti tarafından kiralandığını, aracın bu şirket tarafından, şirket çalışanı ...'nın kullanımına tahsis edildiğini, davalı ...'nun aracı otoparka bıraktığını ve aracın bu otoparktan çalındığını belirterek şimdilik 55.00,00 TL araç bedelinin tüm davalılardan, kira sözleşmesi sebebiyle tahsil edilemeyen kira bedelleri ile aracın çalınması nedeniyle sözleşme süresi bittikten sonra 3 yıllık ticari ömrü süresince kiraya verilemeyecek olmasından kaynaklanan kazanç kaybının sigorta dışındaki davalılardan tahsilini istemiştir. Aracın sigorta bedeli 44.676,00 TL olup, araç üzerinde ... A.Ş ... .... şubesi lehine rehin kaydı bulunmaktadır. Sigortalı araç 21.8.2006 tarihinde otoparktan çalınmıştır. Rehin hakkı sahibi banka tarafından 12.12.2007 tarihinde ferileriyle birlikte 30.324,20 TL üzerinhen rehnin paraya çevrilmesi yolu ile davacı sigortalı aleyhinde icra takibine başlanmıştır. İlgili banka şubesi vekilince rehin hakkı devam ettiğinden araç bedelinin sigortalıya ödenmesine muvafakat edilmediği bildirilmiş; 20.08.2008 tarihli müdahale dilekçesi ile davacı yanında davaya müdahil olarak katılmalarına ve hüküm altına alınacak tazminatın müvekkiline ödenmesine karar verilmesi talep edilmiştir. ... A.Ş vekili tarafından 06.05.2010 tarihinde 1.464,50 TL asli müdahale harcı yatırılmış, bu husus 05.03.2013 tarihli ara kararında da belirtilmiştir. Daha sonra 02.07.2012 tarihinde ... 11.Noterliğince düzenlenen ... yevmiye nolu "Devir ve temlik olunan tahsili geçmiş alacak için temlik beyanı" başlıklı sözleşme ile, ... A.Ş tarafından işbu dava dosya numarası, mahkeme ve borçlu sigortalının (davacı) ismi de gösterilerek, 16.990,00 TL temlik tutarı üzerinden alacak ...A.Ş'ne temlik edilmiştir. Temlik alan ... Varlık Yönetim. A.Ş vekili 16.10.20 12... .3.2013 tarihli dilekçeleri ile rehin konusu alacağın müvekkiline temlik edilmesi ile bu davada müdahil sıfatlarının bulunduğunu, aracın rayiç bedeli olan asgari 43.000,00 TL'nin dava tarihinden işleyecek ticari faizi ile müvekkiline ödenmesini talep etmiştir. Bu durumda mahkemece temlik alan ...A.Ş'nin asli müdahil olarak davaya kabul edilmesi, temlik sözleşmesinde belirtilen 16.990,00 TL temlik tutarının gözönünde bulundurularak, temlik alan yönünden işin esasına girilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu gibi hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” gerekçesiyle karar bozulmuş; alacağı temlik alan ...A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 21.05.2015 tarihli ve 2014/365 Esas, 2015/496 Karar sayılı ilamı ile bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda temlik alan ...A.Ş'nin (önceki unvan) asli müdahil olarak davaya kabul edildiği, her ne kadar temlik sözleşmesinde 16.900,00 TL’nin yazıldığı belirtilmiş ise de sözleşme eki belgede ... 7. İcra Müdürlüğünün 2007/17002 Esas sayılı dosyasına konu alacağın da temlik edildiği anlaşıldığından icra dosyasındaki güncel borç tutarının hesaplatıldığı, güncel borcun araç bedeli olan 43.000,00 TL’nin çok üzerinde (101.820,30 TL) olduğu anlaşıldığından araç bedelinin temlik alana ödenmesine karar verildiği gerekçesiyle davacının araç bedeli ile ilgili davasının aktif husumet ehliyeti olmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114/d ve 115/2. maddeleri uyarınca usulden, davacının araç bedeli dışındaki taleplerinin esastan reddine, asli müdahilin davalı ...Org. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine açtığı davanın reddine, asli müdahilin davalı ... A.Ş aleyhine açtığı davanın kısmen kabulü ile 43.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ... A.Ş’den alınarak asli müdahile verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. C. İkinci Bozma KararıMahkemenin 21.05.2015 tarihli ve 2014/365 Esas, 2015/496 sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... A.Ş vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 04.12.2018 tarihli ve 2015/16823 Esas, 2018/11665 Karar sayılı ilamı ile ''...Dava, davalı kasko şirketi yönünden kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Poliçede ... A.Ş.'nin rehin hakkı bulunmakla, ... AŞ tarafından asli müdahale talebinde bulunulmuş ve yargılama sırasında 02.07.2012 tarihinde ... 11.Noterliğince düzenlenen ... yevmiye nolu "Devir ve temlik olunan tahsili geçmiş alacak için temlik beyanı" başlıklı sözleşme ile ... A.Ş tarafından işbu dava dosya numarası, mahkeme ve borçlu sigortalının (davacı) ismi de gösterilerek, 16.990,00 TL temlik tutarı üzerinden alacak ...A.Ş'ne temlik edilmiş, temlik alan ... (...) Varlık Yönetim A.Ş vekili 16.10.20 12... .3.2013 tarihli dilekçeleri ile rehin konusu alacağın müvekkiline temlik edilmesi ile bu davada müdahil sıfatlarının bulunduğunu belirtmiş ve Dairemizin 15.05.2014 tarihli, 2014/4855 Esas, 2014/7653 Karar sayılı bozma ilamı ile de; mahkemece temlik alan ...A.Ş'nin asli müdahil olarak davaya kabul edilmesi, temlik sözleşmesinde belirtilen 16.990,00 TL temlik tutarı gözönünde bulundurularak, temlik alan yönünden işin esasına girilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğine değinilmiş, bozma ilamına karşı ...(...) Varlık Yönetim A.Ş vekili tarafından, temlik tutarının belirtilen miktarda (16.900,00 TL) olmadığı yönünde karar düzeltme yoluna da başvurulmamıştır. Bu durumda mahkemece, asli müdahil ...(...) Varlık Yönetim A.Ş yönünden Dairenin bozma ilamı doğrultusunda ve temliknamede yer alan temlik tutarı olan 16.900,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile hüküm tesisi gerekirken yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle karar bozulmuş; davalı ... A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının ise reddine karar verilmiştir.D. Direnme Kararı Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile temlik eden ... ... A.Ş'ye yazılan müzekkere cevabı ve tüm dosya mündericatından alacağın tamamının temlik edildiği hususunda temlik eden ve temlik alan arasında ihtilaf bulunmadığının anlaşıldığı, temlik alan ve temlik eden arasında alacağın tamamının temlik edildiği hususunda ihtilaf yokken, Yargıtay bozma ilâmında yapılan maddi hatadan kaynaklı davalı lehine usulü müktesep hak doğmayacağı, maddi hataya dayanan bozma kararına uyulmasının da usulü müktesep hak teşkil etmeyeceği gerekçesiyle davalılar ... Tek. San. Ltd. Şti. ve ... yönünden verilen karar kesinleşmiş olduğundan bu davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... A.Ş yönünden önceki kararda direnilmesine, 43.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ... A.Ş'den alınarak asli müdahil ...Yönetimi A.Ş.'ye (eski unvanları: ... Varlık Yönetimi A.Ş ve ...A.Ş) verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. E. Hukuk Genel Kurulu KararıHukuk Genel Kurulu'nun 17.05.2023 tarih ve 2023/(17) 4-105 Esas, 2023/475 Karar sayılı ilamı ile mahkemenin yeni bir delile dayanarak veya bozmadan esinlenerek gerekçesini değiştirerek ya da daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek bir karar vermiş olması hâlinde, direnme kararının varlığından söz edilemeyeceği, direnme kararı verildikten sonra ilk karardan farklı bir karar verilmesinin mümkün olmadığı, her ne kadar gerekçe genişletilebilir ise de, verilen hükmün ilk karardan farklı olmaması, direnmeye ilişkin hüküm fıkrasında, bozma kararına hangi yönden uyulmadığının tek tek ve anlaşılır biçimde kaleme alınması, hükmedilen miktarların doğru ve çelişki oluşturmayacak biçimde ortaya konulmasının gerektiği, somut olayda; direnmeye konu olan ikinci kararın, Özel Dairece; "…mahkemece, asli müdahil ...(...) Varlık Yönetim A.Ş yönünden Dairenin bozma ilamı doğrultusunda ve temliknamede yer alan temlik tutarı olan 16.900,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile hüküm tesisi gerekirken yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bozulması gerekmiştir” gerekçesiyle bozulduğu, ilk derece mahkemesince “... ... A.Ş'ye müzekkere yazılarak ... 7.İcra Müdürlüğünün 2007/17002 sayılı dosyasındaki alacağın ( 07... plakalı araç nedeniyle yapılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi) tamamının mı yoksa 16.900,00 TL'lik kısmının mı ...A.Ş'ye temlik edildiği hususunun sorulmasına” ve “... 26. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... 11. Noterliği'nin 25/08/2021 tarih ve ... yevmiye sayılı temliknamesinin Portföye ilişkin rehin listesi Ek- 5 Sayfa 1 ve temlik genelinde 4 nolu sayfasının istenmesi gerektiğine ilişkin bilgi verilmesine” şeklinde ara kararlar kurulup ilgili bilgi ve belgeler geldikten sonra direnme kararı verildiği, verilen direnme kararının gerekçesinde de gelen yazı cevaplarına dayanıldığı ve mahkemece ilk kararda bahsedilmeyen yeni hususlara yer verildiği, bozmadan sonra yeni ve farklı bir olguya dayanılıp kararın gerekçesi değiştirilerek yeni ve farklı bir gerekçeyle karar verildiğinin anlaşıldığı, bu haliyle “direnme” olarak adlandırılan kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, bozma konusu ile ilgili bozma kararı sonrası ortaya çıkan yeni ve farklı bir olgu ve gerekçe ile oluşturulan yeni hüküm niteliğinde olduğu, bu nedenle kurulan bu yeni hükmün temyiz incelemesini yapma görevinin Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye ait olduğu gerekçesiyle yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın bozma kararını veren Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı ... A.Ş vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 04.12.2018 tarihli ve 2015/16823 Esas, 2018/11665 Karar sayılı ilamı ile açık bir şekilde temliknamedeki temlik tutarı olan 16.990,00 TL ile sınırlı olarak hüküm tesis edilmesi gerektiğinin belirtildiğini, 02.07.2012 tarih ve ... yevmiye sayılı Devir ve Temlik olunan Tahsili Gecikmiş Alacak İçin Temlik Beyanı'nda, temlik tutarının açık bir şekilde 16.990,00 TL olarak belirlendiğini, bozma sonrası ... ... A.Ş. Genel Müdürlüğünce verilen müzekkere cevaplarının Yargıtay bozma ilamının içeriğini etkileyecek nitelikte olmadığını, ... ... A.Ş. tarafından bozma sonrası sunulan evrakların kabulü mümkün olmayıp dosya içerisindeki mevcut evraklar ve temlik senedinde belirtilen 16.990,00 TL üzerinden karar verilmesi gerektiğini ve mahkemenin direnme kararının yerinde olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.B.Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, davalı sigorta şirketi yönünden kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat, diğer davalılardan araç kiralama sözleşmesine ve haksız fiile dayanılarak alacak ve maddi tazminat istemine ilişkin davada, davaya konu alacağın temlik edilmesi nedeniyle 02.07.2012 tarihli temliknameye konu alacağın davalılardan tahsili istemine ilişkindir.Dosya içeriğinden; dava konusu poliçede ... A.Ş.'nin rehin hakkı bulunmakla, ... A.Ş tarafından asli müdahale talebinde bulunulduğu ve yargılama sırasında 02.07.2012 tarihinde ... 11.Noterliğince düzenlenen ... yevmiye nolu "Devir ve Temlik Olunan Tahsili Geçmiş Alacak İçin Temlik Beyanı" başlıklı sözleşme ile ... A.Ş tarafından işbu dava dosya numarası, mahkeme ve borçlu sigortalının (davacı) ismi de gösterilerek, 16.990,00 TL temlik tutarı üzerinden alacak ...A.Ş'ye temlik edildiği, temlik alan ... (...) ... Yönetim A.Ş vekilinin 16.10.20 12... .03.2013 tarihli dilekçeleri ile rehin konusu alacağın müvekkiline temlik edilmesi ile bu davada müdahil sıfatlarının bulunduğunu belirttiği ve Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 15.05.2014 tarihli, 2014/4855 Esas, 2014/7653 Karar sayılı birinci bozma ilamı ile de mahkemece temlik alan ...A.Ş'nin asli müdahil olarak davaya kabul edilmesi, temlik sözleşmesinde belirtilen 16.990,00 TL temlik tutarı gözönünde bulundurularak, temlik alan yönünden işin esasına girilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğine değinildiği, bozma ilamına karşı ... (...) Varlık Yönetim A.Ş vekili tarafından temlik tutarının belirtilen miktarda (16.900,00 TL) olmadığı yönünde karar düzeltme yoluna da başvurulmadığı, mahkemece birinci bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, davacının araç bedeli ile ilgili davasının aktif husumet ehliyeti olmadığından usulden reddine, davacının araç bedeli dışındaki taleplerinin esastan reddine, asli müdahilin davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine açtığı davanın reddine, asli müdahilin davalı ... A.Ş. aleyhine açtığı davanın kısmen kabulü ile 43.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalı ... A.Ş'den alınarak asli müdahile verilmesine karar verildiği, kararın davalı ... A.Ş vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan)17. Hukuk Dairesi'nin yukarıda belirtilen ikinci bozma kararı ile temyiz eden davalı vekilinin diğer temyiz itirazların reddi ile asli müdahil ... ... Yönetim A.Ş yönünden Dairenin bozma ilamı doğrultusunda ve temliknamede yer alan temlik tutarı olan 16.900,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile hüküm tesisi gerekirken yazılı olduğu şekilde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle kararın bozulduğu, mahkemece ikinci bozma kararına karşı verilen direnme kararı yönünden Hukuk Genel Kurulu'nun 17.05.2023 tarih ve 2023/(17) 4-105 Esas, 2023/475 Karar sayılı ilamı ile direnme kararının yeni hüküm olduğu gerekçesiyle hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Daire'ye gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda; mahkemece, asli müdahil ...Yönetim A.Ş ( eski ünvan ... (...) Varlık Yönetim A.Ş) yönünden Dairenin ikinci bozma ilamı doğrultusunda ve temliknamede yer alan temlik tutarı olan 16.900,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile hüküm tesis edilmesi gerekirken bozma ilamında maddi hata olduğu şeklinde yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir. VI. KARARAçıklanan nedenlerle davalı ... A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak duruşmada vekille temsil olunan davalı ... A.Ş.'ye verilmesine,Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ... A.Ş.'ye iadesine,Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 07.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.