İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, taşınma sırasında kaybolan ticari defterler için zayi belgesi talebini, kanuni otuz günlük hak düşürücü sürenin kaçırılması sebebiyle reddetti.
Özet: Bir şirket, 2012 yılında taşınma sırasında ticari defterlerinin kaybolduğunu beyan ederek zayi belgesi verilmesi talebiyle dava açmış, ancak mahkeme, Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesinde yer alan ve kaybolmanın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde dava açma zorunluluğunu düzenleyen hak düşürücü sürenin dolduğunu tespit ederek, yasal süresi içinde yapılmayan başvuru nedeniyle davayı reddetmiştir.
T.C.
İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/1589 EsasKARAR NO : 2026/582DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : 18/08/2026KARAR TARİHİ : 10/09/2026Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı...dava dilekçesinde özetle; ... ŞTİ. isimli şirketinin 2012 yılında taşınırken ticari defterlerinin kaybolduğunu beyanla zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. GEREKÇE:Dava; Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.Belgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı TTK'nun 82. maddesinde tacir tarafından saklanması zorunlu olan defterler ve belgelere ilişkin hangi koşullarda zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir alel veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.TTK'nun 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin 1. fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıftandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.TTK'nun 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (Yargıtay 11. HD. 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.)Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı...taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı...tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir. (YHGK. 16.03.2016 tarih. 2014/827 Esas, 2016/311 Karar)Somut olayda; davacının, taşınma sebebiyle defterlerinin 2012 yılında kaybolduğunu beyanla zayi belgesi verilmesini istemiş ise de; davacının zayiye ilişkin bilgisinin bulunduğu halde TTK 82/7. maddesi gereğince 30 günlük hak düşürücü sürede davasını ikame etmediği anlaşıldığından, davanın hak düşürücü süre sebebi ile reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;1-Davanın hak düşürücü süre sebebi ile reddine, 2-Yeterince harç alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı...tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, davacının yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere karar verildi. 10/09/2026Katip ... ¸e-imza Hakim ... ¸e-imza