Danıştay, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Boğaziçi Kanununa aykırı bulunan Üsküdardaki yapıların yıkım kararına ilişkin hukuki uyuşmazlıkta, basit tadilat kapsamındaki değişiklikleri değerlendirerek karar veriyor.
Özet: İstanbul Boğaziçi bölgesindeki bir taşınmazda ruhsatsız çatı katı, kapalı alan ve ek yapılar yapıldığı iddiasıyla düzenlenen yapı tatil tutanağı ile verilen yıkım kararının iptali istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi yıkım kararını hukuka uygun bularak davayı reddetmiş; ancak bölge idare mahkemesi, tespit edilen aykırılıkların bir kısmının basit tadilat veya sundurma niteliğinde olduğunu, diğerlerinin ise 1957 öncesi yapılmış ve kullanma izni alınmış kabul edilen mevcut yapılar üzerindeki imara aykırı değişiklik ve eklentiler kapsamında değerlendirilerek, 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/d maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/847Karar No : 2026/310 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde, Coğrafi Bilgi Sistemleri 2017 Halihazır Haritalarında tek katlı görünen yapıya ne zaman yapıldığı bilinmeyen çatı katı yapıldığı, tek katlı kapalı alan oluşturulduğu, iki adet tek katlı metruk yapının yıkılarak yeniden yapıldığı, ayrıca tek katlı yapı ve sundurma yapıldığından bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sıra sayılı ... nolu yapı tatil tutanağının ve anılan tutanakla tespit edilen ve ruhsata bağlanamayan aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu imara aykırılıkların tespitine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli, ... sayılı yapı tatil tutanağı yönünden yapılan değerlendirmede; dava konusu yapı tatil tutanağında, yapıdaki imar faaliyetlerinin ölçü ve krokilerinin yeterli ve anlaşılır bir biçimde ortaya konulduğu, yapı tatil tutanağında belirtilen hususların da mahallinde mevcut olduğunun anlaşıldığı, bilirkişi raporunda yapı tatil tutanağına yönelik belirtilen eksikliklerin yapı tatil tutanağının bizatihi hukuksal geçerliliğini etkilemediği, ruhsata aykırı faaliyetin yapı tatil tutanağıyla tespitinin idareler açısından da yasal bir zorunluluk olduğu gözönüne alındığında, kanunda belirtilen unsurları ihtiva eden dava konusu yapı tatil tutanağı işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, yapının yıkılmasına dair İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ...-... sayılı kararı yönünden yapılan değerlendirmede ise; dava konusu taşınmazda imara aykırılıkların, öncesinde tek katlı mevcut tek katlı yapıya, içerden bir merdiven aracılığıyla ulaşımı sağlanan çatı katı yapıldığı, yine mevcut yapının ön cephesine kapalı alan ilave edilerek yapının yatayda genişletildiği, 2 adet oda, ıslak hacim (banyo) ve terastan oluşan bir yapı yapıldığı, bu yapıya bitişik kış bahçesi niteliğinde, ön cephesi profil malzemeyle kapatılmış tek katlı yapı yapıldığı dikkate alındığında 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesine göre yapı niteliğini taşıdığı ve ruhsata tabi olduğu, ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılan kısımların 2960 sayılı Boğaziçi İmar Kanunun geçici 4. maddesine istinaden ruhsata bağlanamayacağı, bu aykırılıkların coğrafi bilgi sistemleri 2017 yılı haritalarında tek katlı görünen yapıya ilave ve yanına da ek ilave yapı yapıldığının dosyada mübrez halihazır haritalardan (oturum izi vs) anlaşıldığından Boğaziçi Kanunun 13-(a) maddesi uyarınca yapının yıkılmasına dair İstanbul Büyükşehir Belediye Encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinde inşaat ruhsatı olmayan yapıların, yapının inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümlerinin, mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilavelerinin, yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yıktırılacağı, 2981 sayılı Yasanın Geçici 2. maddesinde de 6785 sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarih olan 17 Ocak 1957 tarihinden önce yapılmış yapıların imar mevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni alınmış yapılar olarak kabul edileceği kurala bağlanmış olup, dosyada bulunan yapı tatil tutanağı ile gerek İdare Mahkemesi gerekse Asliye Ceza Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan ve bilirkişi raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında; yapı tatil tutanağında (C), (D) ve (E) ile gösterilen eski mevcut yapılarda gerçekleştirilen işlemlerin basit tadilat kapsamında kaldığı, (F) ile gösterilen yapının ise kapalı alan oluşturmayıp taşıyıcı unsuru etkilemeyecek şekilde yapılan "sundurma" niteliğinde olduğu, (A) ve (B) ile gösterilen yapıların da yapı kullanma izni alınmış yapılar olarak kabul edilmesi nedeniyle imar mevzuatına aykırı değişiklik ve eklentilerin giderilmesine yönelik 2960 sayılı Kanunun 13/d maddesi uyarınca işlem tesisi yoluna gidilebileceği anlaşıldığından, söz konusu yapıların bir kısmının tamamen yıkılarak yeniden inşa edildiği bir kısmında da esaslı tadilat yapıldığı tespitlerini içeren yapı tatil tutanağı ile buna dayanılarak 2960 sayılı Kanunun 13/a maddesi uyarınca yapıların tamamının yıkımı yönünde tesis edilen belediye encümeni kararında hukuka uyarlık; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu parselde yer alan yapıların Boğaziçi İmar Müdürlüğünce 17/01/1957 yılı öncesinde yapıldığına dair onay alabilmesi için yerinde mevcut yapıların özel idare kayıtlarında tarif edilen 17/01/1957 yılı öncesi binanın yapı malzemesi, bina oturumu, bina yüksekliği ve kat adedi özellikleri ile aynı olması gerekmekte olup, söz konusu parseldeki yapılara ilişkin imar işlem dosyasında özel idare kaydı bulunmadığından herhangi bir rölöve onayı işlemi yapılmadığı görülmüş olup, söz konusu yapıların yasallığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : ... tarih ve ... sıra sayılı ... nolu yapı tatil tutanağına ilişkin kısmın bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Ruhsata bağlanamayan aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemi yönünden;Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Temyize konu kararın yapı tatil tutanağına ilişkin kısmı yönünden; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında; özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresinin altmış gün olduğu, "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıkılı 8. maddesinin birinci fıkrasında; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükme bağlanmıştır.3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde ise; yapı tatil tutanağının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.Uyuşmazlıkta, dava konusu ... tarih ... sayılı yapı tatil tutanağının aynı tarihte yapı mahalline asıldığı ve yapı mahalline asılmak suretiyle yapı sahibine tebliğ edilmiş sayıldığından, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca, 31/12/2020 tarihinden itibaren dava açma süresi olan 60 gün içerisinde yapı tatil tutanağının iptali istemiyle dava açılması gerekirken, 24/08/2021 tarihinde açılan iş bu davada dava konusu yapı tatil tutanağının iptali isteminin süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu durumda, ... tarih ... sayılı yapı tatil tutanağına ilişkin kısım yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince dava konusu yapı tatil tutanağına ilişkin verilen iptal kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yıkıma ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemi yönünden Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... tarih ve ... sıra sayılı ... nolu yapı tatil tutanağına ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/02/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi. KARŞI OY (X) İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde, Coğrafi Bilgi Sistemleri 2017 Halihazır Haritalarında tek katlı görünen yapıya ne zaman yapıldığı bilinmeyen çatı katı yapıldığı, tek katlı kapalı alan oluşturulduğu, iki adet tek katlı metruk yapının yıkılarak yeniden yapıldığı, ayrıca tek katlı yapı ve sundurma yapıldığından bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sıra sayılı ... nolu yapı tatil tutanağının ve anılan tutanakla tespit edilen ve ruhsata bağlanamayan aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13/a maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.... tarih ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağında; A ile gösterilen yerde Coğrafi Bilgi Sistemleri 2017 yılı Halihazır Haritalarında tek katlı görünen yapıya ne zaman yapıldığı bilinmeyen çatı katı, B ile gösterilen yerde tek katlı kapalı alan yapıldığı ve yeni olarak C ve E ile gösterilen yerlerde tek katlı metruk yapıların yıkılarak yeniden yapıldığı, D ile gösterilen yerde tek katlı yeni yapı yapıldığı ve F ile gösterilen yerde ise yeni sundurma yapıldığı tespit edilmiştir.Dosya kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda da; dava konusu Üsküdar ilçesi, ... pafta, ... ada, ... parselde yapılan imalatların ruhsatsız olduğundan bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13 maddesinin (a) ve (b) fıkralarına göre işlem yapılması gerektiği, ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılan kısımların 2960 sayılı Kanunun geçici 4. maddesine istinaden ruhsata bağlanamayacağı yönünde görüş bildirildiği, yapı tatil tutanağına konu aykırılıkların 24/07/2020 tarihi ile 30/04/2021 tarihleri arasında yapıldığına kanaat getirildiği, dava konusu imara aykırılıkların, öncesinde tek katlı mevcut tek katlı yapıya, içerden bir merdiven aracılığıyla ulaşımı sağlanan çatı katı yapıldığı, yine mevcut yapının ön cephesine kapalı alan ilave edilerek yapının yatayda genişletildiği, 2 adet oda, ıslak hacim (banyo) ve terastan oluşan bir yapı yapıldığı, bu yapıya bitişik kış bahçesi niteliğinde, ön cephesi profil malzemeyle kapatılmış tek katlı yapı yapıldığı dikkate alındığında, söz konusu imalatların 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesine göre yapı niteliğini taşıdığı ve ruhsata tabi olduğu, ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılan kısımların 2960 sayılı Boğaziçi İmar Kanunun geçici 4. maddesine istinaden ruhsata bağlanamayacağı sonucuna varılmış olup öte yandan, bu aykırılıkların coğrafi bilgi sistemleri 2017 yılı haritalarında tek katlı görünen yapıya ilave ve yanına da ek ilave yapı yapıldığının dosyada mübrez halihazır haritalardan (oturum izni vs) anlaşılmaktadır.Bu durumda yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ve ruhsata bağlanamayan aykırılıkların Boğaziçi Kanunun 13-(a) maddesi uyarınca yıkılmasına dair ... tarih ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ve dava konusu yapının yıkılmasına dair encümen kararı hakkında verilen iptal kararının bozulması gerektiği görüşüyle, Dairemiz kararına kısmen katılmıyorum.