6306 sayılı kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilip satılan Hazine taşınmazının gelirinden 4706 sayılı kanun 5. maddesi gereği belediyeye pay verilmesi talebinin reddi üzerine açılan davanın temyiz incelemesi.
Özet: Hazineye ait, Bakanlığa tahsisli ve 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilerek satılan bir taşınmazın gelirinden 4706 sayılı Kanunun 5. maddesi gereği belediyeye pay verilmesi talebinin reddedilmesi işlemi üzerine açılan davada, ilk derece mahkemesi tarafından rezerv yapı alanı ilanının iptal edildiği gerekçesiyle ret işleminin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesine ve bu kararın istinaf başvurusunda bölge idare mahkemesince onanmasına karşılık, davalı bakanlık tarafından 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılan satışlarda gelirin özel hesaba kaydedilmesi nedeniyle belediyeye pay verilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı iddiasıyla temyiz yoluna başvurulması bu hukuki metnin konusunu oluşturmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/3670Karar No : 2026/96 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazineye ait olup Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına tahsis edilen Balıkesir İli, Ayvalık İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilerek satıldığından bahisle, elde edilen gelirden 4706 sayılı Hazineye ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 5. maddesi gereği pay verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali talep edilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; satışa konu taşınmazın rezerv yapı alanı ilan edilmesine dair Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemine karşı açılan davada,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan rezerv yapı alanı ilanı kararının iptaline karar verildiği, bu nedenle, dava konusu işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı Bakanlık tarafından; uyuşmazlık konusu Hazineye ait taşınmazların Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına kaynak oluşturmak amacıyla rezerv yapı alanı olarak ilan edilerek, açık artırma usulü ile satışın gerçekleştirildiği, satışın açık artırma yöntemi ile yapılması ve özel hesaba gelir olarak kaydedilmesi nedeniyle, 4706 sayılı Kanunun 5. maddesinde bu hususa ilişkin bir hüküm bulunmadığı, ayrıca 6306 sayılı Kanunun 7. maddesinin 13. fıkrasında ve anılan Kanuna dayanılarak düzenlenen Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliğinde, Kanunda öngörülen gelirlerin, bu Kanunun amaçları dışında kullanılamayacağına ilişkin hüküm bulunduğu, bu nedenle söz konusu olayda Belediyeye pay verilmesinin mümkün olmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz istemine karşı cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Mülkiyeti Hazineye ait olup Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına tahsis edilen Balıkesir İli, Ayvalık İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilerek satıldığından bahisle, elde edilen gelirden 4706 sayılı Hazineye ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 5. maddesi gereği pay verilmesi talebiyle yapılan başvurunun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT :4706 sayılı Hazineye ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde; bu Kanunun amacı; Hazineye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır, hükmüne, 5. maddesinin 1. fıkrasında ise; Hazineye ait taşınmazların satış bedeli peşin veya taksitle ödenebilir. 4 üncü madde kapsamında yapılan satışlar hariç olmak üzere 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanuna göre yapılan satışlarda, satış bedelinin peşin olarak ödenmesi hâlinde satış bedeline yüzde yirmi indirim uygulanır. Taksitle ödeme halinde, satış bedelinin en az dörtte biri peşin, kalanı en fazla iki yılda ve taksitlerle kanunî faizi ile birlikte ödenir. Üzerinde sınırlı aynî hak tesis edilmiş Hazineye ait taşınmazların satışında ise satış bedelinin en az yüzde otuzu peşin, kalanı beş yılda, on taksitle ve kanunî faizi ile birlikte ödenir, hükmüne, 5. fıkrasında; Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla % 10'u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilir, hükmüne yer verilmiştir.6306 sayılı Kanunun 2. maddesinin (c) bendinde; rezerv yapı alanı, bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanlar olarak tanımlanmış, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 4. maddesinin 4. fıkrasında ise, rezerv yapı alanlarda, Kanunun amacı çerçevesinde fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek ve Kanunda öngörülen amaçlar çerçevesinde kullanılmak üzere; a) Riskli alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapılarda ikamet edenlerin nakledileceği rezerv konut ve işyerleri, b) Gelir ve hasılat getirecek her türlü uygulama, c) Yerleşim yerlerinin ihtiyacı olan sosyal, teknik ve kültürel altyapı ve üstyapı tesisleri ile çevre düzenlemeleri yapılabilir ve bu alanlar yeni yerleşim alanı olarak kullanılabilir, hükümlerine yer verilmiştir.6306 sayılı Kanunun 6., 7. ve 8. maddelerine dayanılarak hazırlanan Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliğinin 25. maddesinde ise; Kanun kapsamında Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tasarrufuna geçen taşınmazların satışına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME :Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Hazineye ait taşınmazların 6306 sayılı Kanun gereğince rezerv yapı alanı ilan edilerek, geri dönüşüm projelerinde gelir elde edilmek amacıyla satılabileceği, Hazineye ait taşınmazların satışından da ilgili Belediyelere belli oranda pay verileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Hazineye ait Balıkesir İli, Ayvalık İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın geri dönüşüm projeleri özel hesabına gelir elde etmek amacıyla 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilerek satışa çıkarıldığı, açık artırma usulü yapılan ihale sonucu 105.400.000,00 TL bedelle satıldığı ve yer tesliminin de yapıldığı anlaşılmıştır.Öte yandan; söz konusu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı rezerv yapı alanı ilanı işlemine karşı açılan davada ise .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile anılan rezerv yapı alanı ilanı kararının iptaline karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla reddedilerek, kararın kesinleştiği görülmüştür.Olayda; davacı Belediye'nin kendisine pay verilmesini talep ettiği satışın dayanağını rezerv yapı alanı kararı oluşturduğundan, rezerv yapı alanı kararının iptal edilmesi sonucu pay verilmesi talep edilen satışın da dayanağının kalmadığı anlaşılmaktadır.Bununla birlikte, satış işleminin dayanağı olan rezerv yapı alanı ilanı kararının iptal edilmesi üzerine, satış işleminin iptal edilip edilmediği, yer teslimi yapılan taşınmazın geri alınıp alınmadığı, satış işleminde ve ödeme planında herhangi bir değişikliğine gidilip gidilmediği hususlarının araştırılması, diğer bir ifadeyle, davacı belediyeye yapılan satıştan pay verilmesinin dayanağı satış işleminin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilmesi ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda eksik inceleme nedeniyle hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1.Temyiz isteminin kabulüne,2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/01/2026 tarihinde, esasta oybirliğiyle, gerekçede oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; mülkiyeti Hazineye ait olup Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına tahsis edilen Balıkesir İli, Ayvalık İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı ilan edilerek satıldığından bahisle, elde edilen gelirden 4706 sayılı Hazineye ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 5. maddesi gereği pay verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine açılmıştır.Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; Hazineye ait taşınmazların 6306 sayılı Kanun gereğince rezerv yapı alanı ilan edilerek, geri dönüşüm projelerinde gelir elde edilmek amacıyla satılabileceği, Hazineye ait taşınmazların satışından da ilgili Belediyelere 4706 sayılı Kanun gereğince belli oranda pay verileceği anlaşılmaktadır. Davacı Belediye tarafından, bu doğrultuda başvuru yapıldığı, bununla birlikte satış işleminin dayanağı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı rezerv yapı alanı ilanı işlemine karşı da dava açıldığı, yapılan yargılama sonucu... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan rezerv yapı alanı ilanı kararının iptaline karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla reddedilerek, kararın kesinleştiği görülmüştür.Bu durumda; rezerv yapı alanı ilanı kararının iptal edilmesi nedeniyle, davacı tarafından pay talep edilen satış işleminin dayanaksız kaldığı, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, temyize konu kararın bu gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla, Dairemiz kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.