Danıştay 7. Daire, serbest dolaşıma giriş beyannamelerinde referans/gözetim kıymeti esas alınarak artırılan eşya bedeli üzerinden tahsil edilen ilave gümrük vergileri ile KDVnin, fatura kıymetinin gerçeği yansıttığı durumlarda 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca iadesi gerektiğine hükmetti.
Özet: İthalatçı şirketin, gümrük idaresince faturadaki eşya kıymetinin gerçeği yansıtmadığına dair somut bir tespit olmaksızın, kayda alma veya referans kıymet gibi gerekçelerle artırılması sonucu ödediği ek vergi ve mali yükümlülüklerin iadesi talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, özellikle 4458 sayılı Gümrük Kanununun 7333 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesi hükümlerine göre, gümrük kıymetinin tespiti aşamasında faturanın doğruluğu ispatlanmadıkça, referans kıymet seviyesine ulaşmak için yapılan yurt dışı gider beyanının dahi fazladan ödenen tutarların yasal faiziyle birlikte iadesine engel oluşturmayacağına karar verilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3557Karar No : 2025/3718 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tekstil Toptan ve Perakende Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı adına 2020 ve 2021 yıllarında tescilli 18 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin, ithalatta kayda alma uygulaması bulunduğundan bahisle kayıt belgesinde öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen ilave gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğün eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla, dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin ...tarih ve ... sayılı beyanname dışındaki beyannamelere isabet eden kısmı yönünden, referans kıymetin, gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp, kıymet tespitinde gümrük idaresince, beyanın gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede yol gösterici mahiyette olduğu, uyuşmazlık konusu beyannamelere ilişkin fatura bedellerinin gerçeği yansıtmadığı yönünde davalı idarece yapılan herhangi tespit bulunmadığı anlaşıldığından, referans kıymet uygulaması nedeniyle artırılan değer üzerinden ödenen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın anılan beyannamelere isabet eden kısmının zımnen reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, bu kısma ilişkin fazladan ödenen tutarın 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği; öte yandan dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı beyannameye isabet eden kısmına gelince, olayda davacı tarafından bu beyanname muhteviyatı eşyanın sorunsuz şekilde serbest dolaşıma girişinin sağlanabilmesi için yurt dışı gider beyanı ile eşyanın kıymetinin Gözetim Tebliği'nde belirlenen kıymete ulaşmasının sağlandığı, bu durumda, kendi iradesiyle yapılan yurt dışı gider beyanı ile davalı idarenin eşyanın gerçek fiyatının tespiti amacıyla inceleme ve araştırma yapma, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ticaret politikası önlemlerini uygulama imkanının ortadan kaldırıldığı anlaşıldığından, 4458 sayılı Kanun'un 28/07/2021 tarihinde yürürlüğe giren 7333 sayılı Kanun ile değişik 211. maddesi uyarınca, ticaret politika önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin, davacının kendi beyanı ile arttırılması sonucu tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine tesis edilen dava konusu işlemde anılan beyanname yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin ... tarih ve ... sayılı beyanname dışında kalan beyannamelere isabet eden kısmının iptaline ve bu kısma isabet eden fazladan ödenen tutarların tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine, davanın kısmen de reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Taraflarca istinaf başvurusunda bulunulması üzerine dosyanın incelenmesinden, her ne kadar Mahkemece ... tarih ve ... sayılı beyannamenin, tescil tarihi itibarıyla 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde 7333 sayılı Kanun'la yapılan değişikliğe tabi olduğundan bahisle dava konusu işlemin bu beyannameye ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmişse de, dosyadaki bilgi ve belgelerden anılan beyannamenin tescil tarihinin 14/01/2021 olduğu anlaşıldığından, bu beyannameye 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinin, 7333 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik öncesindeki halinin uygulanmasının gerektiği, bu durumda, ... tarih ve ... sayılı beyannameye ilişkin fatura bedellerinin gerçeği yansıtmadığı yönünde davalı idarece herhangi bir tespitin yapılmadığı, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan gözetim ve referans kıymetin tamamlanması amacıyla beyan edilen yurt dışı gider nedeniyle fazladan ödenen tutarın iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemin bu beyannameye isabet eden kısmında da hukuka uyarlık görülmediği ve bu beyannameye isabet eden fazladan ödenen tutarın 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun ise kabulü ile mahkeme kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra, dava konusu işlemin ...tarih ve ... sayılı beyannameye isabet eden kısmının da iptaline, bu beyannameye ilişkin fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının gözetim belgesi ibrazı yükümlülüğünden kaçınmak ve kıymet araştırmasına gidilmesini engellemek amacıyla özgür iradesiyle eşyanın kıymetini gözetim kıymetine yükselttiği, yükümlünün beyanı doğrultusunda vergilerin tahakkuk ve tahsil edilerek gümrük işlemlerinin tamamlandığı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dosyanın incelenmesinden, davacı adına 2020 ve 2021 yıllarında tescilli 18 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyalara ilişkin faturalarda gösterilen kıymetlerin toplamı üzerindeki yurt dışı gidere isabet eden vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair kararda, eşyaların herhangi bir gözetim veya referans kıymet uygulamasına tabi olmadığı belirtilmişse de, uyuşmazlığa konu beyannameler muhteviyatı "tekstil ve konfeksiyon" cinsi eşyaların ithalatlarının tescil tarihleri itibarıyla 2019/1 ve 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğler uyarınca kayda alınmak suretiyle ileriye yönelik olarak gözetim uygulamasına tabi tutuldukları ve kayıt belgesi ibrazı zorunluluğunun getirildiği, davacı şirket tarafından da bu Tebliğler'e göre uyuşmazlığa konu eşyaların fatura kıymetlerinin kayıt belgesinde yazılı tutarların altında olması nedeniyle ithalatlarının gerçekleştirilebilmesi için beyannamelerin yurt dışı gider hanesine ekleme yapılmak suretiyle kayıt belgelerinin alındığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, anılan Tebliğler uyarınca düzenlenen kayıt belgelerinde yer alan birim kıymet, eşyanın, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, gözetim önlemleri nedeniyle artırılan değer üzerinden ödenen vergilerin iadesi istemiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin amacına uygun olarak yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddi yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyize konu vergi dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 18/11/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY :İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir. Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faizin anlaşılması gerektiğinden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu itibarla, temyize konu kararın tecil faizine hükmedilmesine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilerek onanması gerektiği oyu ile, kararın belirtilen kısmına katılmıyoruz.