Danıştay 12. Daire, sözleşmeli öğretmenin çalışma izin belgesi iptaliyle haksız feshedilen hizmet sözleşmesinin iptali, parasal haklarının iadesi ve manevi tazminat taleplerini içeren davayı temyizen inceliyor.
Özet: Sözleşmeli bir öğretmenin, daha sonra hukuka aykırı olduğu tespit edilen çalışma izin belgesi iptaline dayanılarak haksız yere feshedilen hizmet sözleşmesinin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesi yönündeki talepleri ilk derece ve bölge idare mahkemelerince haklı bulunup kabul edilirken, uğradığı mağduriyet nedeniyle talep ettiği manevi tazminat isteminin reddedilmesine karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : 2024/5972Karar No : 2025/5951 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... 2- DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Kaymakamlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Kahramanmaraş ili, Dulkadiroğlu İlçesi, ... Lisesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yapan davacının, çalışma izin belgesinin iptal edildiğinden bahisle, Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ve 10.000,00-TL manevi tazminat tutarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğer mevzuata tabi her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil) istihdam edilen personelin, ilgili kurum veya kuruluşun en üst yöneticisi başkanlığında bağlı, ilgili veya ilişkili olunan Bakan tarafından oluşturulan kurulun teklifi üzerine ilgili Bakan onayıyla kamu görevinden çıkarılacağı ve bu fıkra uyarınca görevine son verilenlerin bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemeyeceğinin, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemeyeceğinin düzenlendiği, ancak davacının Kanun Hükmünde Kararname gereğince meslekten veya kamu görevinden çıkarılmadığı, hakkında yapılan yargılama sonucunda beraatine karar verildiği, bu nedenle atanma şartlarını taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, manevi tazminat istemi yönünden ise; manevi tazminata hükmedilebilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda, manevi tazminata hükmedilmesini gerektiren koşulların oluşmadığı görüldüğünden, davacının manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davalı idarelerce müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesine, manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin, istinafa konu kararın, dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi kısmına ilişkin istinaf başvuruları incelendiğinde; uyuşmazlıkta; davacının çalışma izin belgesi iptal edildiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, çalışma izin belgesinin iptaline ilişkin 10/01/2018 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince davanın reddi yönünde verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın istinaf incelemesinde ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve iş bu kararın temyiz kanun yolu aşamasında bulunduğu, dolayısıyla dava konusu işlemin sebep unsurunun ortadan kalktığı anlaşıldığından, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi yönünde verilen kararın gerekçesi yerinde olmakla birlikte, belirtilen gerekçenin de eklenmesi gerektiği, davacının, istinafa konu kararın, manevi tazminat talebinin reddi kısmına ilişkin istinaf başvurusu incelendiğinde; istinafa konu kararın davacının manevi tazminat talebinin reddine ilişkin kısmı hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi gerektiği gerekçesiyle istinafa konu kararın; dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi kısmına karşı davalı idarelerin yaptığı istinaf başvurularının gerekçe eklenmek suretiyle reddine, manevi tazminat talebinin reddi kısmına karşı davacının yaptığı istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından; mahkeme tarafından manevi tazminat talebinin reddine karar verildiği, haksız olarak sözleşmesinin feshedildiği, 15 ay mesleğini icra edemediği, kendisinin ve ailesinin manevi olarak zarar gördüğü, okul çevresinde küçük düşürüldüğü, talep edilen tutarın makul olduğu ileri sürülerek temyize konu kararın, manevi tazminat talebinin reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı İdarelerden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; Mahkeme kararının takdir yetkisini ortadan kaldırıcı nitelikte olduğu, yerindelik denetimi içerdiği, eksik incelemeye dayalı karar verildiği belirtilerek, temyize konu kararın, aleyhlerine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı İdarelerden Dulkadiroğlu Kaymakamlığı tarafından; davacının Devlet memurluğuna alınmada genel ve özel şartları taşımasının zorunlu olduğu, bu şartlardan herhangi birinin kaybedilmesi halinde sözleşmesinin feshedilmesinin gerektiği, davacının Bakanlığa bağlı özel öğretim kurumlarında herhangi bir görev alamayacağı anlaşıldığından sözleşmesinin feshedildiği belirtilerek, temyize konu kararın, aleyhlerine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından; davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.Davalı İdarelerden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.Davalı İdarelerden Dulkadiroğlu Kaymakamlığı tarafından; savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Kahramanmaraş ili, Dulkadiroğlu İlçesi, ... Lisesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yapan davacının, çalışma izin belgesinin iptal edildiğinden bahisle, Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile hizmet sözleşmesinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ve 10.000,00-TL manevi tazminat tutarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir." kuralına; "Kurumlarda çalıştırılacak personel" başlıklı 8. maddesinde, "...Kurumların müdürleri, kurucu/kurucu temsilcisi tarafından; diğer yönetici ve öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticileri ise müdürlerince seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valiliğin izni alınmadan müdür ile diğer yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler işe başlatılamaz. Gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çalışma izni düzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapılır." kuralına yer verilmiştir.657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekiller" başlıklı 4. maddesinin (B) fıkrasında, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir" şeklinde tanımlanmış; "Genel ve özel şartlar" başlıklı 48. maddesinin (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" hükmüne yer verilmiş; "Memurluğun sona ermesi" başlıklı 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından her hangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi" Devlet memurluğunu sona erdiren sebepler arasında sayılmıştır.06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, "Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır."; 12. maddesinde, "Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgili kurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen koşulları taşımaları gereklidir...; "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinde, Personelin; "a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması, b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi, .... hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." kuralı yer almıştır.Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 13/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1.maddesinde " Bu Yönetmeliğin amacı, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Millî Eğitim Bakanlığının boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde "(1) Bu Yönetmelikte geçen;.. g) Sözleşmeli öğretmen: Millî Eğitim Bakanlığının boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında Kamu Personel Seçme Sınavı sonucuna göre sözlü sınava çağrılıp başarılı olanlar arasından süreli olarak istihdam edilenleri,.. ifade eder."; "Sözleşmenin feshi ve sona ermesi" başlıklı 22. maddesinde; "(1) Sözleşmeli öğretmenlerden; a) Bu Yönetmelikte belirtilen şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılanların veya bu şartlardan herhangibirini görevleri sırasında kaybedenlerin, ... sözleşmeleri tek taraflı olarak feshedilir. ..." kuralına yer verilmiştir.Davacı ile akdedilen 01/01/2021 tarihli Hizmet Sözleşmesi'nin 11. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "Sözleşmeli öğretmenin, bu sözleşme veya 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikte belirtilen atama şartlarından her hangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya bu şartlardan her hangi birini görevi sırasında kaybetmesi halinde sözleşme sona erer." düzenlemesi yer almaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu karar, "manevi tazminat talebinin reddine" ilişkin kısım yönünden incelendiğinde;Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup; temyizen incelenen kararın manevi tazminat talebinin reddine" ilişkin kısmında 49. maddede belirtilen bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, kararın bu kısmına, yönelik davacının temyiz istemi yerinde görülmemiştir. Temyize konu karar, "dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davalı idarelerce müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesi" kısmı yönünden incelendiğinde;Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Kahramanmaraş ili, Dulkadiroğlu ilçesi, ... Lisesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yapmakta iken MEBBİS Özel Öğretim Kurumları Modülünde yapılan incelemede, "terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak" kapsamında Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Makam Olur'u ile çalışma izninin iptal edildiğinin tespit edildiği, bu nedenle Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile tesis edilen Dulkadiroğlu Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır. Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin sebebinin, davacıya 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanun'u kapsamında verilen çalışma izninin iptal edilmesinden kaynaklandığının anlaşıldığı, anılan Kanun'un amaç ve kapsamının düzenlendiği birinci maddesi incelendiğinde, Kanun'un gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak "kamu"ya ait olmayan "özel eğitim kurumlarını" kapsadığının görüldüğü; dolayısıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi kapsamında Devlet tarafından eğitim öğretim hizmeti verilen kamu kurumuna ataması yapılan davacının, 5580 sayılı Kanun kapsamına dahil olmayacağından, çalışma izninin bulunup bulunmaması değerlendirmesinin yapılamayacağı, ancak sözleşmeli personelin tabi olduğu ilgili mevzuat düzenlemelerine göre değerlendirme yapılabileceğinden, 5580 sayılı Kanun'a göre almış olduğu çalışma izninin iptal edildiği gerekçesiyle davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davalı idarelerce müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesine, manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi kısmına karşı davalı idarelerin yaptığı istinaf başvurularının gerekçe eklenmek suretiyle reddi, manevi tazminat talebinin reddi kısmına karşı davacının yaptığı istinaf başvurusunun ise reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi kısmında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,2. Dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davalı idarelerce müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesine, manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarelerin, dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi kısmına karşı yaptığı istinaf başvurusunun gerekçe eklenmek suretiyle reddi, davacının manevi tazminat talebinin reddi kısmına karşı yaptığı istinaf başvurusunun ise reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, manevi tazminat talebinin reddine ilişkin kısmının ONANMASINA3. Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptali ve davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine ilişkin kısmının ise yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,4. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,5. Adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmayan temyiz giderlerinin davacıdan tahsili için İdare Mahkemesince vergi dairesine müzekkere yazılmasına,6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.