Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin ticari ilişkiden doğan ayıplı makine arızası tamir bedeli faturalarının ödenmemesi nedeniyle açılan itirazın iptali davası hakkında incelemesi.
Özet: Davacı şirket, ticari ilişki kapsamında davalıya sağladığı transformatör diyot seti, semikron diyot modülü ve güç transistörleri kartları ile işçilik ve tamir bedellerine ilişkin faturaların ödenmemesi üzerine başlattığı icra takibine davalının borca ve yetkiye itiraz etmesi nedeniyle itirazın iptali davası açmıştır. Davalı ise savunmasında, davacıdan satın aldığı punta makinelerinin ayıplı olduğunu, davacının yaptığı pahalı tamir ve servis hizmetlerine rağmen arızaların sürekli tekrar ettiğini ve giderilemediğini, bu nedenle davaya konu fatura bedellerinin talep hakkının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini ve kötü niyet tazminatı hükmedilmesini talep etmiştir. Mahkemece, arızanın davacı bakımından makinenin soğutma sistemindeki tasarım hatasından, davalı bakımından ise makine kabulü öncesi ilave önlemlerin denetlenmemesinden kaynaklandığı yönünde bir değerlendirme yapılmıştır.
T.C. BURSA BAM ... HUKUK DAİRESİ
T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A ... HUKUK DAİRESİ K A R A R DOSYA NO : KARAR NO : .BAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA ...TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ...KARAR NO : ...KARAR TARİHİ :İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : DAVACI : VEKİLİ : Av. ... -DAVALI : VEKİLİ : Av. ... - DAVA : İtirazın İptali B.A.M. KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ :Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı şirket ile aralarında ticari ilişkinin mevcut olduğunu, davalı şirketin, davacıdan '' elesa transformer diyot seti, semikron diyot modülü, ujt güç transistörleri kartları ile birlikte işçilik ve tamir bedeli '' adı altında hizmet aldığını, hizmet bedeli olarak karşılığı ........ tarih ve......seri nolu, 29/06/2016 tarih ve ....... seri numaralı ve 29/06/2016 tarih ve ...... seri nolu faturalar kesildiğini, davalı şirketin defalarca aranmasına rağmen fatura bedellerinin ödenmediğini bunun üzerine 50.338,54.-TL asıl alacak için Bursa ...... İcra Müdürlüğü’nün .......esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlattıklarını, davalının 27/09/2016 tarihli dilekçesiyle yetki ve borca itirazda bulunduğunu, belirterek itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde, öncelikle yetki itirazında bulunduklarını, davaya konu alacağın dayanağı işin ifa yerinin Çayırova/Kocaeli olup, davada yetkili icra dairesi ve mahkemenin Gebze İcra Daireleri ve Mahkemeleri olduğunu, davacı şirketten 17/06/2013 tarihinde 170 KVA punta makinesi, 03/12/2013 tarihinde 2X170 KVA punta makinesi ve 07/04/2014 tarihinde 2X50 KVA NC punta makinesi olmak üzere 3 adet Punta makinesi satın alındığını makinelerin tam kapasite kullanılmaya başlanmasından itibaren sürekli aynı arıza verdiğini, 170 KVA Punta Makinesinde 24/06/2015 tarihinde " Trafo + İnvantör " arızası oluştuğunu bu arızanın davacı şirket tarafından tamir edildiğini, tamir bedeli olarak 61.795,00.-TL'nin tahsil edildiğini, makinenin 10/06/2016 tarihinde tekrar Trafo arızası verdiğini bu arızanın tamiri için davacının bu kez 12.642,00.-TL talep ettiğini, davacı şirket tarafından bu şekilde iki kez trafo arızası olması ve tamir edilmesine rağmen 12/08/2016 tarihinde üçüncü kez trafo arızası verdiğini davacının üçüncü kez tekrarlanan trafo arızası için bu kez 3.250,00-EURO tamir bedeli ve arızaya çözüm olarak öngörülen makinenin AC Sistemine revizyon için 16.600,00-EURO ücret teklifinde bulunduğunu, davalının dava dışı başka bir firmaya 10.650,00-EURO'ya makinenin tamir ve revizyonunun yaptırdığını, bu şekilde davacının sattığı makinenin tam kapasite ve arızasız çalışmaya başladığını, (2x170 ) 340 KVA Punto Makinesinin ise, 20/06/2016 tarihinde trafo arızası verdiğini, davacı şirket tarafından tamir edilerek 13.366,00.-TL bedel talep edildiğini, ilk arıza tamir edilip de fabrikaya geldiği gün 21/06/2016 tarihinden makinenin çalışmaya başlar başlamaz tekrar trafo arızası verdiğini davacının bu arazının tamiri için 24.330,00.-TL bedel talep ettiğini ve makinenin hali hazırda bu şekilde durduğunu sorunun giderilmediğini, NC Punto Makinesinde ise alındığı tarihten itibaren bir çok sorun meydana geldiğini, bu sorunların PLC yazılımına müdahale edilemediğinden çözüm üretilemediğini bu nedenlerle davacı tarafından davalıya satılan makineler ayıplı olup davalı şirket ayıbın tamir yolu ile giderilmesini tercih ettiği ve bu kapsamda makinelerin tamirini davacı tarafından yapılması talep edilmesi ve davacıya tamir bedeli olarak yüksek bedeller ödenmesine rağmen sorunlar giderilmediğinden davaya konu takibin dayanağı faturaların makinaların son tamir faturaları olup makinalardaki sorunlar giderilmediğinden bedellerin talep hakkı bulunmadığını, mevcut ayıplı satışın tespiti için makineler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını, davanın reddi ile %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.Mahkemece, 20/06/2016 tarihli faturaya dayanak hizmete ilişkin arızanın davacı bakımından makinenin soğutma sisteminde tasarım hatası olduğu, davalı bakımından ise makinelerin kesin kabulünün yapılmadan önce bu tarz sorunlara karşı ilave önlemlerin alınıp alınmadığının denetlenmesi şayet makinenin korunması bakımından alınması gereken önlemler alınmamış ise, bu durumu satıcıya bildirerek yaptırılmasını temin etmesi gerektiği, 26/06/2016 tarihli Servis Formunda bildirilen arızanın kaynağının şalterin açılması ile oluşan elektrik arkı olduğu, endüstriyel ortamlarda bu şekilde yüksek performansla uzun süreli çalışan makinelerde bu tür gevşekliklerin oluşmasının planlı ve düzenli bakımlarla önlenebildiği, diğer servis formlarındaki faturalara dayalı hizmete ilişkin olarak da davacının kusuru bulunduğu gibi davalının da kusurunun bulunduğu, hizmetin verilmesi ve davalının kullanımı bakımından %50'şer oranında kusurlarının bulunduğu, yapılan işlemler garanti süresi dışında olduğundan tarafların kusur durumları da dikkate alınarak takibe konu üç fatura bedelinin toplamı olan 50.338,54.-TL'nin %50'sine tekabül eden 25.269,27.-TL yönünden itirazın iptaline, takibin devamına ve icra tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, makinaların davalıya teslim edildiği Haziran 2015 tarihinde tam kapasite kullanılmaya başlandığını, ikinci yılın sonunda kullanım hatalarından kaynaklı nedenlerden dolayı iki farklı makine da yapılan tamir işlerinin dışında aynı makinede gerçekleşen bir başka arıza nedeni ile arızanın bedelsiz yapılmasını talep ettiğini, bahsi geçen faturaların da ödemesinin de bu nedenden dolayı yapılmadığını, makinaların ayıplı olmadığını, ilk arızadan sonra 2015 Haziran ayın da genel sekonder bakımları da yapılarak davalıya çalışır durumda makine sevk edildiğini, ikinci arızası tam bir yıl sonra 10.06.2016 yılında trafo sökülerek davacıya getirildiğini, yapılan incelemede trafonun diyot grubunun kısa devre olduğu ve aşırı ısınmadan dolayı da trafo primer sargısı kısmında açılmalar olduğunun tespit edildiğini, maliyeti yüksek geldiği için davalı yalnızca diyot grubunun değişimini talep ettiğini, diyot grubu değişimi yapılıp trafonun davalıya sevk edildiğini, üçüncü arızadan 10 gün sonra farklı bir makine olan Beta 323 2x170KVA lık makine da 2015 yılında ilk arıza oluşumunda etken olan soğutma hatasından kaynaklı etkenlerle arızanın gerçekleştiğini, 170KVA nın ikinci arızasında trafo diyot grubu değişirken trafonun primer kısmında görülen hatanın davalı tarafından değişimi istenmediğinden bu hata da yaklaşık son yapılan tamir işlemlerini takip eden 2 ay sonra trafonun primer kısmı önceden uyarılmış olmasına rağmen üçüncü arıza olarak ortaya çıktığını, arıza sebeplerinin bizzat davalının hatalı kullanımından kaynaklandığını, ayıp bulunmadığını kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, davacı şirketten 17.06.2013, 03.12.2013 ve 07.04.2015 tarihinde 3 adet Punto Makinesi satın alındığını, makinelerdeki arızaların giderilemediğini, aynı arızaların tekrarlandığını, bilirkişilerce davaya konu makinelerin genel olarak elektrik devre elemanlarının zarar gördüğü, sorunun soğutma ve elektriksel hatalar olarak tespit edildiğini, müvekkil firmaya özel üretilen ve tasarlanan makinelerin, üreticisi olan davacı şirketin sorun ve arızaların en aza indirilmesi için yeterli koruma sistemini sağlayamadığını, bu nedenle davacı tarafın makinaların soğutma sisteminde tasarım hatası olduğunu, soğutma sisteminin verimli çalışmadığı ve soğutmanın yetersiz olduğunun tespit edildiğini, makinaların ayıplı imal edildiğinin ortaya konmasına rağmen müvekkiline %50 kusur yüklendiğini, diyot seti yüksek çalışma sıcaklıklarına dayanıklı uzun ömre sahip malzemelerden yapılmış olup, davacı yan tarafından soğutma sistemi hatalı tasarlandığı için ısı sebebiyle diyot setinde kısa devre oluştuğunu, davaya konu olan diğer faturaların düzenlenmesine neden olan arızalarda da davacı yanın açık kusuru bulunduğunu, davalının sigorta şirketinden makinelerdeki arızaların "kullanıcı hatasından kaynaklandığı" gerekçesiyle ödeme aldığını, dolayısıyla sigorta şirketinin davacı yana rücu etmediği iddiasının gerçek olmadığını, müvekkilinin kusuru bulunmadığını makinaların ayıplı olduğunu beyanla kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dava, faturadan kaynaklanan alacağın tahsili talebi ile başlatılan takibe itirazın iptali istemidir.Somut olayda , taraflar arasında '' elesa transformer diyot seti, semikron diyot modülü, ujt güç transistörleri kartları ile birlikte işçilik ve tamir bedeli ''işçilik bedeli adı altında hizmet ve mal alımı gerçekleştirilmiştir. Davacı makinaların tamir faturaları ödenmediğinden Bursa ... İcra Dairesi’nin ........esas sayılı dosyada 05/09/2016 tarihinde 50.338,54.-TL asıl alacak 884,21.-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 51.222,75.-TL tutarında takip başlatmış, davalının itirazı üzerine durma kararı verilmiş, davacı görülmekte olan davada itirazın iptalini talep etmiştir. Bursa .... İcra Müdürlüğü’nün ..... esas sayılı dosyasında davalı/borçlu yetkiye itiraz etmiş, itiraz dilekçesinde Gebze İcra Müdürlüğü’nün yetkili olduğunu itirazen bildirmiştir. HMK’daki yetki kuralları ilâmsız icra takiplerinde kıyasen uygulanır. İtirazın iptali davalarında icra takibinin yapıldığı icra dairesinin yetkisine yönelik itirazlar da öncelikle incelenmelidir. HMK' nın 6. maddesine göre ilâmsız icrada genel yetkili icra dairesi borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesi iken, sözleşmeden doğan para borçlarının takibi için başlatılan takipte sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkili kılınmıştır. Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda sözleşmede aksine bir şart konulmamış ise para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden, ifa yeri de alacaklının yerleşim yeri olacaktır. Böyle bir durumda alacaklı kendi yerleşim yerinde bulunan icra dairesinde de takip yapabilecektir. İlâmsız icra takibi yalnız para alacakları için geçerli olacağından, davanın dayanağı icra takibinin de para alacağına ilişkin olduğuna kuşku bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki akdi ilişki inkâr edilmemiş olup, dosya kapsamına göre sözleşmenin ifa edileceği yer de açıkça belirlenmediğinden davacı, yerleşim yeri olan icra dairesinde de takip yapabilecektir (HGK'nun 25.04.2018 T.2017/19-902 -2018/973 sy.k.). Bu nedenle icra dairesinin yetkisine yapılan itiraz yerinde değildir.Davacının imal ederek davalıya teslim ettiği makinaların garanti süresinin bitmesinden sonra benzer arızalar ile davacı tarafından tamir edildiği dosya kapsamı ile sabittir. Davacı makinelerin kullanım hatası nedeniyle arızalandığını, davalı ise tasarım hatası bulunduğunu iddia etmiştir. Bilirkişi incelemesi yapılmış, aralarında elektrik elektronik mühendisi de olan bilirkişi heyeti davacının düzenlediği servis formlarını inceleyerek dava konusu üç faturada yer alan arızaların kaynaklarının genel olarak makinelerin mekanik aksamlarından kaynaklanmadığını, elektrik devre ve elemanlarının hasarlanıp zarar gördüğünü tespit etmiştir. Sonuç olarak makinelerin soğutma sistemlerinin verimli çalışmadığı veya soğutmanın yetersiz olduğu ayrıca elektrik panolarına yönetmelik gereği kullanılması zorunlu olan RCD röle (kaçak akım rölesi) takılması ile herhangi bir sebeple oluşan ark, kaçak akım vb durumlarda elektrik enerjisinin kesilmesi sağlanarak ve sistem enerjisiz bırakılarak elektronik ekipmanların zarar görmesinin önüne geçilebileceği, davalı açısından davacı firmaya özel olarak yaptırılan makinenin kesin kabulünü yapmadan önce makine sistemini koruma amaçlı ilave önlemlerin davalı tarafından sorgulanması ve gerekli tedbirleri aldırması gerektiği, davacı açısından makinelerde oluşan sorun ve arızaların en aza indirgenmesi için genel işletmesi ve ürünlerin doğru üretimi için makinelerin stabilitesinin temin edilmesi hususunda yeterli koruma sistemlerinin sağlanamadığı bu nedenlerle tarafların eşit kusurlu oldukları sonucuna varıldığı, ilk derece mahkemesinin ulaştığı sonucun dosya kapsamı, tarafların beyan ve savunmaları ve bunları değerlendiren bilirkişi raporuna uygun olması nedeniyle arızaların kullanım hatasından kaynaklandığına dair davacının istinafı, makinaların teslim alındığında tasarım hataları ve kaçak akım rölesi eksikliğinin giderilmesi için davacıya başvurmayan davalının istinaf istemleri yerinde değildir. HMK'nun 355.maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygun olduğundan tarafların istinaf başvurularının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Bursa ...Ticaret Mahkemesi'nin.........tarih ve ... - ... sayılı kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b-1 hükmü gereğince taraf vekillerinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE,2-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yatırılması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına, 3-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yatırılması gerekli 1.719,31.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 430,40.-TL nin mahsubu ile bakiye 1.288,91.-TL istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydedilmesine, 4-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,6-İstinaf yargılama giderlerinin, gideri yapan taraf üzerinde bırakılmasına,Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 23/12/2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... ...Üye... ...Üye... ...Katip...