Danıştay, belediyenin, bir plastik sanayi şirketinin tarımsal depo olarak kayıtlı yapı kullanma izni nedeniyle reddedilen 1. sınıf gayrisıhhi müessese işletme ruhsatı başvurusuna karşı yaptığı temyizi değerlendiriyor.
Özet: Bir firmanın 1. sınıf gayrisıhhi müessese işletme ruhsatı başvurusu, faaliyet gösterilen yapının "zirai depo" olarak kayıtlı yapı kullanma izin belgesinin ruhsat talebine uygun olmaması gerekçesiyle idarece reddedilmiş; ilk derece ve istinaf mahkemeleri, tapu kaydındaki "fabrika" niteliğini ve eksiksiz başvuruyu dikkate alarak bu ret işlemini iptal etmiştir; davalı idare ise, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için imar mevzuatına uygunluk ve yapının güncel kullanım amacına uygun bir yapı kullanma izin belgesinin zorunlu olduğunu savunarak kararların bozulmasını istemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/1992Karar No : 2026/261 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Plastik Sanayi ve Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul ili, Çatalca ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde ... tarih ve ... sayılı 2. sınıf gayrisıhhi müessese işletme iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren iş yeri için 1. sınıf GSM ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, yapı kullanma izin belgesinin uygun olmadığından reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının faaliyet gösterdiği işyerinin tapu (bahçeli tek katlı kargir fabrika ve arsası) kaydı göz önünde bulundurulduğunda; davacının, 1. sınıf gayrisıhhi müessese işletme işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi amacıyla tam ve eksiksiz olarak sunmak suretiyle tarafına 1. sınıf gayrisıhhi müessese işletme işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi yolunda yapmış olduğu 08/09/2023 tarihli başvurusunun davacının işyerine ait yapı kullanma izin belgesinin uygun olmadığından bahisle reddine ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; bir işyerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için, imar mevzuatına uygun bir yapının bulunması gerektiği, davacının işyerinin ise, yapı kullanma izninin bir başka anlatımla yapının kullanım amacının "zirai depo" olarak düzenlenmiş olduğu; işyerinde 08/05/2013 tarihinde yapılan denetimde ruhsat sınıfının 2. sınıf olmasına karşın motor gücünü yükseltmesi nedeniyle 1. sınıf gayri sıhhi messese olarak faaliyet yürütüldüğünün tespit edildiği; davacının, yapı kullanma iznini meri plan ve notlarına uygun şekilde yeniden düzenletmesi ve güncel durumuna uygun itfaiye raporu ibrazı halinde başvurusunun değerlendirilebileceği ve işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :3194 sayılı İmar Kanunu'nun 2. maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıların İmar Kanunu hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş, 21. maddesinde de; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna (Devletin güvenliği ile ilgili yapılar) dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu hükme bağlanmıştır.3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak olarak belirlenen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hüküm altına alınmıştır.İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te gayrı sıhhi müesseseler yönünden, çevre ve insan sağlığına etkileri bakımından özel düzenlemeler getirilmiştir. Nitekim, sanayi bölgelerinde kurulmaları esas olmasına karşın, bölge dışında kurulması halinde çevresinde sağlık koruma bandı bırakılması yanında 1. sınıf gayrı sıhhi müesseselere yönelik İnceleme Kurulu düzenlemesine yer verilerek ilk başvurudan itibaren tüm faaliyetlerinin incelenmesi ve denetimi anılan kurulun görev ve yetkisine bılakılmıştır. Bu kapsamda 18. maddesinde kurulun, ilgilinin başvurusundan itibaren en geç yedi gün içinde tesisin kurulacağı yeri mahallinde inceleyerek, Örnek-3’teki yer seçimi raporu formunu düzenler ve görüşünü bildireceği ve yer seçimi inceleme kurulunun raporunun, yetkili idare tarafından üç gün içinde değerlendirilerek yer seçimi ve tesis kurma izni kararı verileceği, bu iznin, tesisin imara uygun olması şartıyla verildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerli olduğu; 20. maddesinde, projesine uygun olarak inşa edilmiş birinci sınıf gayrisıhhî müesseselere, inceleme kurulunun önerisi üzerine yetkili idare tarafından süresi bir yılı geçmemek üzere deneme izni verilebileceği ve belirlenen süreçte bu iznin işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçeceği; 21. maddedesinde ise, belirtilen yer seçimi ve tesis kurma izni verilmiş veya deneme izni sonunda çalışmasında sakınca bulunmadığı anlaşılan birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin çalışabilmesi için müracaatı takip eden yedi gün içinde yetkili idarenin inceleme kurulu tarafından yerinde inceleme yapılarak, çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi mevzuat hükümlerine uygun olan yerler için diğer tüm bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle, Örnek 4’teki açılma izni raporu düzenlenerek yetkili idareye sunulacağı ve yetkili idarece üç gün içerisinde işyeri açma ruhsatı düzenleneceği; 22.maddesinde de 1.sınıf gayrisıhhî müesseseler için; "a)Yer seçimi ve tesis kurma için gerekli belgeler; 1)Başvuru formu, 2)Sanayi bölgeleri, organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri içindekiler hariç işletmenin kurulacağı yeri gösteren plan örneği... 3)İlgili inceleme kurulu tarafından hazırlanacak yer seçimi ve tesis kurma raporu, 4)Çevre kirlenmesini önlemek amacıyla alınacak tedbirlere ait kirleticilerin nitelik ve niceliğine göre hazırlanmış proje ve açıklama raporları, 5)Şehir şebeke suyu bulunmayan yerlerde içme ve kullanma suyunun hangi kaynaktan sağlandığı ile suyun bakteriyolojik ve kimyasal analiz raporu... b)Ruhsat için gerekli belgeler; 1)Başvuru formu, 2)Sağlık koruma bandının işaretlendiği vaziyet planı örneği... 3)Yangın ve patlamalar için gerekli önlemlerin alındığına dair itfaiye raporu, 4)Sorumlu müdürün adı...sorumlu müdür sözleşme tarihinin beyanı, 5)Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi...7)Açılma izni raporu." olarak belirtildikten sonra 28.maddesinde, işletmenin faaliyet alanının değişmesi durumunda yeniden ruhsat alınmasının ve yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı almasının zorunlu olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.Dava dosyasının, UYAP sistem üzerinden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 13/11/2025 tarih, E:2025/106, K:2025/2555 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden; - davacının 02/12/2019 tarihinde de işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunduğu ve başvurusunun ... tarih ve ... sayılı 1.Sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma İzni Raporu Formu ile ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemiyle "...işyerinizin kullanım amacı zirai depo olarak düzenlenmiş ... tarihli ve ... nolu yapı kullanma izin belgesinin olduğu anlaşılmış olup, ilgi (b) yazıda ... ada, ... parselin 23/09/2005 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Muratbey Havzası, Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında "Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları"nda kaldığı, söz konusu planın plan notlarında; "Her türlü Sanayi ve Depolama, Sersbest Bölge, Turizm, Taş, Kum, Kil, Kömür ve Maden Ocağı, Suni Gübre ve Zirai Mücadele ilaçları, Kullanılan Ziraat, Çöp Toplama ve İmha Merkezleri, Sosyal Mesken Alanları yapılamaz..." plan notunun olduğu, ilgi (c) yazıda bahse konu parselin Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı fonksiyonunda kaldığı, ancak söz konusu parselin içerisinde bulunduğu imar uygulamasının ... İdare Mahkemesinin ... E., ... K.nosu ile ... tarihinde iptal edildiği,... Yine ilgililerince 11. İdare Mahkemesine açılan ... Esas No'lu dava sonucunun 27/03/2018 tarihinde dava konusu işlemin iptal kararları alındığından adı geçen alanda imar durumu tanzim edilemeyip imar izni verilemediği belirtilmiştir. Sonuç olarak ilgi (a) dilekçe ile yapılan çalışma ruhsat talebiniz söz konusu parselin imar planlarının uygun olmaması sebebiyle... uygun görülmemiştir." ifadelerine yer verilerek reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın ise, ret yolunda derecattan geçerek kesinleştiği; -16/06/2022 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis kararı ile plan değişikliği yapılarak, davacının işyerinin bulunduğu alanın konut dışı kentsel çalışma alanında bırakılması üzerine, davacı tarafından yeni duruma göre 31/08/2023 tarihinde plastik esaslı madde ve malzeme üretimi için 1. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatı düzenlenmesi istemiyle tekrar başvuruda bulunulması üzerine; ... tarih ve ... karar sayılı 1.sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma İzni Raporu Formu ile bu sefer yapı kullanım belgesinin uygun olmadığından bahisle başvurusunun uygun bulunmadığı, ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemiyle davacıya bildirilerek reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Yukarıda incelenen mevzuatımız uyarınca, işyerlerinin ve bu arada özellikle de çevre ve insan sağlığına etkileri bakımından 1. sınıf gayri sıhhi müesseselerin, imar mevzuatına uygun yapılarda faaliyette bulunmaları gerekmektedir. Bu durumda; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ile Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/01/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY :Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyoruz.