Danıştay 13. Daire, kamu ihalesinde aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan faturaların GİB sisteminde kayıtlı olmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka uygunluğunu onayladı.
Özet: Karayolları bakım ve onarım işi ihalesinde, bir iş ortaklığının sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasında dayanak gösterilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı kayıtlarında bulunmaması ve ihale tarihinden sonra beyan edilmiş olması gerekçeleriyle Kamu İhale Kurulu tarafından uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin idari karar, ilk derece mahkemesince 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yasak fiil veya davranışlar kapsamında hukuka uygun bulunmuştur; bu karara karşı iş ortaklığı tarafından temyiz başvurusu yapılmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2873Karar No:2026/31TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1. ... Enerji Tarım Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. 2. ... Yol Yapı A.Ş.VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğünce 12/05/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü İskenderun, Bahçe, Gaziantep Otoyol Bakım ve İşletme Şeflikleri Sorumluluk Ağındaki Otoyollarında, Bağlantı Yollarında ve Muhtelif Kesimlerdeki Otokorkulukların Yapım, Bakım ve Onarımı Yapılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak dava dışı istekliler tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine davacıların oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair 27/08/2025 ve 2025/UY.I-1821 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen kararda; 12/05/2025 tarihinde yapılan dava konusu ihalede 27 adet doküman indirildiği, 13 isteklinin teklif verdiği, ihale üzerinde bırakılan davacıların oluşturduğu iş ortaklığından 9 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, Gelir İdaresi Başkanlığınca (GİB) davalı idareye gönderilen... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının fiyat teklifi aldığı ... Demir Çelik Hırdavat İnşaat Nakliye Ticaret Ltd. Şti. (... Ltd. Şti.) tarafından düzenlenen ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunda yer alan ... İnşaat Mühendislik Enerji Makina ve Sanayi Ticaret A.Ş. (... A.Ş.) adına düzenlenmiş faturaların GİB kayıtlarında yer almadığının ifade edildiği, bunun üzerine davacıların oluşturduğu iş ortaklığının yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında ibraz ettikleri tutanaktaki fatura bilgileri tablosunda yer alan faturaların GİB sisteminde kayıtlı olmadığından bahisle EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağının kamu ihale mevzuatı açısından dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, bu durumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17. maddesinin (b) bendinde düzenlenen ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak fiili kapsamında değerlendirildiği ve davacıların oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair dava konusu Kurul kararının tesis edildiği; Mahkemenin 24/10/2025 tarihli ara kararına cevaben GİB tarafından, söz konusu faturaların veri tabanında/sistemlerinde yer almadığının belirtildiği, Gökalp Vergi Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı cevap yazısıyla, ... Ltd. Şti.'nin belirtilen faturalarının 2025/03 dönemi KDV beyannamesi ile beyan edildiğinin anlaşıldığı, ilgili faturaların neden GİB kayıtlarında görülmediği hususunun GİB'den sorulması gerektiği, söz konusu faturaların kendilerine ibraz edilmediği şeklinde cevap verildiği, söz konusu faturaların GİB kayıtlarında bulunmadığı ve Gökalp Vergi Dairesi Başkanlığı'na ibraz edilmediği, Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarının incelenmesinden, söz konusu faturalara ilişkin beyannamenin 28/05/2025 tarihinde onaylandığı, bu haliyle dava konusu ihalenin 12/05/2025 tarihinde gerçekleştirildiği gözetildiğinde, ihale tarihinden sonra beyanname verildiğinin anlaşıldığı, 509 sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin “Elektronik Belgelere İlişkin Ortak Hükümler” başlıklı maddesinde e-belgeler için GİB portalı, kendi bilgi iştem sistemlerinin GİB bilgi işlem sistemleri ile doğrudan entegre edilmesi ya da Başkanlıktan izin almış özel entegratörlerin bilgi işlem sistemleri yöntemlerinden yararlanılabileceği, e-belgenin özel entegratör aracılığıyla oluşturulması durumunda da söz konusu belgelere GİB sistemi üzerinden erişim sağlanabilmesinin gerektiği, mevcut durumda tutanağa dayanak alınan faturaların GİB sisteminde kayıtlı olmadığı, dolayısıyla bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağının kamu ihale mevzuatı açısından dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, söz konusu faturaların EK-O.6 tutanağına dayanak olamayacağı anlaşıldığından, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, dava konusu Kurul kararında yer alan iş ortaklığının fiil ve davranışının ihale kararını etkileyebilecek davranışlarda bulunmak kapsamında değerlendirilmesi husunun İdare Mahkemesince incelenmediği, EK.O-6 tutanağına dayanak olan faturaların GİB sistemi kayıtlarında yer almamasının tutanak ve faturaların gerçeğe aykırı düzenlendiği anlamına gelmediği, düzenlenmemiş faturaların KDV beyannamesinin verilmesinin mümkün olmadığı, faturaların gerçekliği ortaya koyulmasına rağmen GİB kayıtlarında görülememesinin sebebinin aydınlatılamadığı, ... Ltd. Şti.'nin çalıştığı entegratör firma ile GİB portalı arasında meydana gelen bağlantı hatası nedeniyle faturaların sisteme iletilemediği, satış tutarı tespit tutanağının anılan şirketin mali müşaviri tarafından da onaylandığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının EK.O-6 satış tutarı tespit tutanağına GİB sistemine kayıtlı olmayan faturaları dayanak alamayacağı tespitini ortadan kaldıracak kanıtlar sunamadığı, yasaklama işlemlerinin başlatılması anlamına gelecek şekilde idareye talimat verilmediği, dava konusu Kurul kararıyla ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunulup bulunulmadığının tespit edildiği, bu noktada kuvvetli bir şüphenin bulunmasının yeterli olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen reddi, kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğünce 12/05/2025 tarihinde “Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü İskenderun, Bahçe, Gaziantep Otoyol Bakım ve İşletme Şeflikleri Sorumluluk Ağındaki Otoyollarında, Bağlantı Yollarında ve Muhtelif Kesimlerdeki Otokorkulukların Yapım, Bakım ve Onarımı Yapılması Yapım İşi” ihalesi gerçekleştirilmiş, 30/06/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin davacıların oluşturduğu iş ortaklığı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine...-... tarafından önce idareye şikayet başvurusu yapılmış, yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur. Dava konusu Kurul kararıyla, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında ibraz ettikleri tutanaktaki fatura bilgileri tablosunda yer alan faturaların GİB sisteminde kayıtlı olmadığı, dolayısıyla EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağının kamu ihale mevzuatı açısından dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, anılan fiil ve davranışın 4734 sayılı Kanun'un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17. maddesinin (b) bendinde düzenlenen ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak fiili kapsamında değerlendirilerek aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başıklı 10. maddesinde, " (...) Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: (…) j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen."; "Yasak fiil ve davranışlar" "başlıklı 17. maddesinde, "İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: (...) b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak. (...) Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır."; "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir."; "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, "17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir. (...) İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler." kurallarına yer verilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 45. maddesinde, "45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. (...) 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. (...) 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. (...) 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır." açıklamaları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu Kurul kararının, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin eki niteliğindeki satış tutarı tespit tutanağında bilgilerine yer verilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olmadığı gerekçesiyle bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının ihale mevzuatı açısından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı gerekçesi yönünden yapılan incelemede; İhale komisyonunca, verilen teklifler değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği, tekliflerin reddedilmeden önce, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, teklif sahiplerinin, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklayabileceği gibi isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar üzerinden de açıklayabileceği açıktır. Üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarında, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının düzenleneceği, tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı, bu çerçevede fiyat teklifi alınan firma tarafından teklife konu mal veya hizmet için maliyetler üzerinden teklif verilmesi halinde maliyet tespit tutanağının, satışlar üzerinden teklif verilmesi halinde ise satış tutarı tespit tutanağının düzenleneceği, söz konusu tutanaklarda Tebliğin 45.1.13.1. maddesi uyarınca bulunması gereken hususların yer alması ve istenilen şartları sağlaması gerektiği, bu bağlamda, aşırı düşük teklif açıklamasının üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak yapılması halinde ihalede teklifi aşırı düşük teklif açıklamasına tabi tutulan kişinin, üçüncü kişi tarafından hazırlanan fiyat teklifinin, eki niteliğindeki tutanakların, tutanakta bulunması gereken şartların tevsiki için beyan edilen faturalara ait bilgilerin ihaleyi gerçekleştiren idareye verilmesinden ibaret olduğu, anılan istekli tarafından üçüncü kişiden alınan fiyat teklifine konu bilgi ve belgelerin doğru olup olmadığının teyidine yönelik herhangi bir incelemede bulunabilmesinin beklenemeyeceği, nitekim alınan fiyat teklifinde beyan edilen hususlar ve tutanakların doğruluğundan üçüncü kişi ile tam tasdik sözleşmesi imzalayan meslek mensubunun sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatların kullanılması durumunda istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabileceği, bu kapsamda aşırı düşük teklif açıklamasının istekli tarafından maliyetler veya satışlar dayanak alınarak açıklama yapılması halinde açıklamanın geçerli olabilmesi için Tebliğin 45.1.13.6. maddesi uyarınca satışa veya maliyete ilişkin şartların isteklilerce sağlanmış olması gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamasına konu malın veya hizmetin yine kendisi tarafından hazırlanacak fiyat teklifi çerçevesinde açıklanacağı, başka bir ifadeyle, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklinin Tebliğin söz konusu maddesinde belirtilen şartları sağlayıp sağlamadığının kendi faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilen alış/satışlar üzerinden tevsik edileceği anlaşıldığından, söz konusu teklifte yer alan hususların doğruluğundan isteklinin kendisinin sorumlu tutulması gerektiği kuşkusuzdur. Dosyanın incelenmesinden, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından verilen teklifin sınır değerin altında kalması nedeniyle 9 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 13/06/2025 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine ve fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarına yer verildiği, söz konusu tutanakların “Fatura Bilgileri Tablosu” başlıklı bölümünde faturalara ilişkin detaylı bilgilere yer verildiği, dava dışı istekliler tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu çerçevesinde davalı idarece fiyat tekliflerinin tevsiki için beyan edilen faturaların sistemlerinde yer alıp almadığı hakkında GİB'den bilgi ve belgelerin istenildiği, GİB'in 21/08/2025 tarihli cevabi yazısında, söz konusu faturaların kayıtlarında yer almadığının belirtildiği, bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen "Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın kamu ihale mevzuatı açısından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, söz konusu faturaların "Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın dayanağı olamayacağı gerekçesiyle düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görülmektedir. 4734 sayılı Kanuna tabi idarelerin mal veya hizmet alımları ile yapım işleri yoluyla kamu hizmetlerinin yerine getirilmesini teminen gerçekleştireceği ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine kayıtlı olmayan faturaların aşırı düşük tekliflerin açıklanmasında kullanılmasının aşırı düşük tekliflerin incelenmesi ve ihale sürecinin sağlıklı işlemesine engel olabileceği ve bu şekilde ortaya çıkabilecek tereddütlerin temel ihale ilkelerini de ihlal edebileceği göz önünde bulundurulduğunda, anılan faturaların aşırı düşük teklif açıklamasında tevsik edici belge olarak kabul edilmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan faturaların, GİB sisteminde kayıtlı olmaması nedeniyle bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen "Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın kamu ihale mevzuatı açısından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, söz konusu faturaların "Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı"nın dayanağı ve/veya unsuru olamayacağı yolundaki dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. Dava konusu Kurul kararının, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin eki niteliğindeki satış tutarı tespit tutanağında bilgilerine yer verilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olmadığı gerekçesiyle satış tutarı tespit tutanağının ihale mevzuatı açısından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı ve satış tutarı tespit tutanağının dayanağı ve/veya unsuru olamayacağından bahisle söz konusu fiil ve davranışın 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) bendinde düzenlenen "ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak" fiili kapsamında değerlendirilmek suretiyle teklifin bu gerekçeyle de reddedilmesi yönünden yapılan incelemede; Aktarılan kurallardan, 4734 sayılı Kanuna göre gerçekleştirilen ihalelerde isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmanın yasak fiil veya davranışlar olarak kabul edildiği, anılan eylemde bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışın özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanacağı, ihale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenlerin ihaleyi gerçekleştiren idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idareler tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmeyeceği anlaşılmaktadır. Dava konusu Kurul kararıyla, üçüncü kişiden fiyat teklifi alınmak suretiyle gerçekleştirilen aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan tutanakta yer verilen faturanın GİB sisteminde yer almamasına yönelik fiilin 4734 sayılı Kanun'un 17/b maddesinde yer alan "ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak" şeklinde kabul edilerek davacıların oluşturduğu iş ortaklığı değerlendirme dışı bırakıldığından, uyuşmazlığın bu kısmının yasak fiil ve davranışlar yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. İhalelere katılmaktan yasaklanma sonucunu da doğurduğundan, yasak fiil ve davranışlarda bulunulduğu hususunun makul şüphenin ötesinde, hiçbir tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak tespit edilmesi, başka bir anlatımla, ilgiliye isnat edilen fiilin kesin olarak sübuta ermesi gerektiği açıktır. Dosya incelendiğinde, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından üçüncü kişiden fiyat teklifi almak suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığı, söz konusu fiyat teklifi ve ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağının yetkili kişilerce kaşelenerek imzalandığı, üzerinde bulunması gereken ibarelere ve bu belgedeki bilgilerin tevsiki amacıyla fatura bilgilerine yer verildiği, söz konusu teklife ilişkin bilgi ve belgelerin Tebliğ'de aranan şartları taşıdığı, ancak davalı idarece söz konusu teklif ekinde yer alan satış tutarı tespit tutanağına konu faturaların GİB sistemine kayıtlı olmadığı gerekçesiyle ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunulduğundan bahisle davacıların oluşturduğu iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlendiği anlaşılmaktadır. Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinde herhangi bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihaleye teklif verenin bu durumdan sorumlu tutulabilmesinin söz konusu hukuka aykırılığın ihaleye teklif veren ile teklif alınan üçüncü kişi arasında somut bir bağlantı bulunmasına bağlı olduğu, bir başka anlatımla, ihaleye teklif veren isteklinin, fiyat teklifi veren üçüncü kişi ile birlikte hareket ettiğine veya hukuka aykırılığın ihaleye teklif veren tarafından da bilindiği ya da bilinmesi gerektiği yönünde tespitlere yer verilmesi gerektiği, aksi halde söz konusu fiyat teklifini ihaleyi gerçekleştiren idareye sunan istekli yönünden herhangi bir araştırma yapılmaksızın doğrudan sorumluluğuna gidilmesinin, aşırı düşük tekliflerin açıklamasında üçüncü kişiden fiyat teklifi alınmasına yönelik getirilen ve ihale konusu işin daha avantajlı koşullarla gerçekleştirilebilmesi işlevi de bulunabilen açıklama yönteminin kullanımına engel olabileceği gibi 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirlenen temel ilkelere de aykırılık teşkil edecektir. Bu durumda, aşırı düşük teklif açıklamasının üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak yapılması halinde ihalede teklifi aşırı düşük teklif açıklamasına tabi tutulan kişinin fiilinin, üçüncü kişi tarafından hazırlanan fiyat teklifleri ile eki niteliğindeki tutanakların ve beyan edilen faturalara ait bilgilerin ihaleyi gerçekleştiren idareye verilmesinden ibaret olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından fiyat teklifi alınan firma ile iştirak içerisinde bulunup bulunmadığı, başka bir ifadeyle, söz konusu fiilin davacıların oluşturduğu iş ortaklığının bilgisi dahilinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin somut verilerle ortaya koyularak karar verilmesi gerekirken, bu yönde hiçbir değerlendirme yapılmadan yalnızca üçüncü kişi tarafından hazırlanan ve ihale mevzuatı açısından uygun olmayan fiyat teklifini aşırı düşük teklif açıklaması çerçevesinde sunduğu gerekçesiyle davacıların oluşturduğu iş ortaklığının "ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak" yasak fiilini gerçekleştirdiğinden bahisle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine yönelik dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz istemlerinin kısmen reddine; 2. ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu Kurul kararının, davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin eki niteliğindeki satış tutarı tespit tutanağında bilgilerine yer verilen faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde kayıtlı olmadığı gerekçesiyle bu faturalar dayanak alınarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının ihale mevzuatı açısından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olamayacağına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmı ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yönelik kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından Mahkeme kararının anılan kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 3. Davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne; 4. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararının, belirtilen söz konusu fiil veya davranışın 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin (b) bendinde düzenlenen "ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak" fiili kapsamında değerlendirilmek suretiyle teklifin bu gerekçeyle de reddedilmesi gerektiği yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 5. Bu kısım bakımından DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 6. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamasında davacılar tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, kalan giderlerin davacılar üzerinde bırakılmasına, 7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, 8. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacılara iadesine, 9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/01/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.