Sigorta şirketi tarafından, Türkiyeden Rusyaya mandalina taşımasında soğuk zincir ihlaliyle bozulan ürün bedelinin taşıyıcıdan tahsili için açılan itirazın iptali davası.
Özet: Bu itirazın iptali davasında, sigorta şirketi, Türkiyeden Rusyaya taşınan taze mandalinaların soğuk zincirin bozulması sonucu çürümesi üzerine sigortalısına ödediği hasar bedelini, taşıyıcı ve taşıma sürecinde kusurlu olduğunu iddia ettiği diğer davalıdan rücuen talep ederek icra takibine yapılan itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını istemekte; davalı taşıyıcı ise sorumluluğunun yalnızca deniz yolu taşımacılığı ile sınırlı olduğunu ve taşıma senedindeki yetki şartı gereği davanın Rusya mahkemelerinde görülmesi gerektiğini savunmaktadır.
T.C.
İSTANBUL4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2026/1070 EsasKARAR NO : 2026/607DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)DAVA TARİHİ : 03/09/2025KARAR TARİHİ : 09/09/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... AŞ'ye ait taze mandalina emtiasını taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı ... numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile teminat altına aldığını, sigortalı tarafından ...'da yerleşik şirketlere satılan taze mandalina emtiasının ...'den ...'ya taşınması davalı ... tarafından üstlenildiğini, emtiaların ise davalı ... firmasına ait konteyner ile taşındığını, Türkiye'de yerleşik sigortalı tarafından ...'da yerleşik ... firması aracılığıyla ..’da yerleşik bulunan ... unvanlı firmaya 17/11/2023 tarihli ve ... numaralı mal faturası tahtında toplam 23.504 kg brüt ağırlığında taze mandalina (fresh mandarin dobashibeni) cinsi emtia satıldığını, taze mandalina cinsi emtianın ... Limanından ... yüklenerek ... Limanı üzerinden ...'ya taşınması işini ... tarih ve ... nolu navlun faturasına istinaden davalı ... A.Ş. Üstlendiğini, üreticiden satın alınan emtia 17/11/2023 tarihinde düzenlenen bitki sağlığı sertifikasına istinaden ...'da kasalara yerleştirilerek, 21 adet palet üzerinde, sürücü ... sevk ve idaresindeki ... / ... plakalı çekici / dorse üzerindeki... numaralı soğuk zincirli frigorifik kasalı konteynere sağlam, eksiksiz ve hasarsız olarak yüklendiğini, palet sehpası üzerine ... seri numaralı casus cihazı yerleştirilmiş ve araç sürücüsüne sevkiyatın +4 derecede sabit gideceği konusunda yük teslim tutanağı imzalatıldıktan taşıma başladığını, taşıma esnasında +4 derecede sabit soğutma yapılması gerekirken kara yolu ve deniz yolu seyri sırasında, soğuk zincir konteynerin soğutucusunun +23,7 ile +2,6 derece aralığında dengesiz ve yüksek ısıda (ortalama +7 derece) soğutma yapması sebebiyle mandalina emtiası çürüyerek bozulduğunu, hazırlanan survey raporunda mandalina emtiasının %4,9'unun 1. kalite durumda olduğu, %52,8'inin 2. kalite durumda olduğu, %7,9'unun standart dışı durumda olduğu, %34,4'ünün ise çürümüş meyve durumunda olduğu tespit edildiğini, yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde hasar bedeli toplam 8.295,77 USD olarak tespit edildiğini, müvekkilince muafiyet tenzili yapılarak ve sovtaj bedeli düşülerek hasara istinaden 20/07/2024 tarihli prim tahsilat fişi ile 172.295,60 TL ödeme gerçekleştirildiğini, müvekkilinin yapılan ödemeye istinaden TTK m. 1472 uyarınca sigortalının haklarına "kanuni" halef olduğunu, taşımanın tamamını üstlenen davalı ... meydana gelen hasardan "taşıyıcı" olarak sorumlu olduğunu, diğer davalı ...'ın ise kendisinden beklenen özeni göstermeyerek kusurlu hareketi ile emtiaların bozularak hasarlanmasına sebebiyet verdiğini, dava konusu alacağın rücuen tazmini talebi için davalılar aleyhine ... 14. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından takibe haksız şekilde itiraz edildiğini, takibin durduğunu beyanla itirazın iptalini, takibin devamını, davalılar aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ... A.Ş., davaya konu mandalina emtiasının Türkiye'de mukim satıcısı olduğunu, dava dışı ... dava konusu emtanın ...'da mukim alıcısı olduğunu, Sigortalı/Yükleten ile gönderilen arasında bir satış sözleşmesi kurulduğunu, bu sözleşmeye istinaden mandalina emtiasının Sigortalı/Yükleten'in bulunduğu ...'dan Gönderilen'in bulunduğu ...'ya taşınması hususunda diğer davalı ... ile anlaşıldığını, davalı ... tarafından kombine taşımanın ... Limanı'ndan ...'na deniz yolu ile fiilen taşınması hususunda müvekkili şirket ile anlaşıldığını, davalı ... işbu taşıma kapsamında akdi taşıyan sıfatına haiz olduğunu, müvekkili şirket tarafından yalnızca ...Limanı ile ... Limanı arasındaki deniz yolu taşıması üstlenildiğini, bu kapsam dışında kalan ön kara taşıma ve son kara taşıma işlemlerinin müvekkili şirketle hiçbir bağlantısı bulunmadığını, .... no’lu denizde taşıma senedi dilekçemizin ekinde yer aldığını, Taşıyan ... A.Ş. konşimentosu şartlarının 5. maddesi ile taraflar, işbu taşıma sözleşmesinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıklar bakımından yetkili mahkemeyi kesin olarak belirlediğini, işbu taşıma senedinden kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklara uygulanması gereken hukukun Türk Hukuku, yetkili mahkemelerin ise ... Mahkemeleri olduğu taraflarca akdedildiğini, diğer tüm mahkemelerin yetkisi ortadan kaldırıldığını, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 5. Maddesi 2. Fıkrası atfıyla ve HYSK Genel Kurul Kararı uyarınca Deniz Ticaret Hukuku ve Deniz Sigortalarından kaynaklanan ihtilaflara Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla bakmaya İzmir'de, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi münhasıran görevlendirildiğini, yetki itirazında bulunduklarını, denizde taşıma senedinden de anlaşılacağı üzere huzurdaki dava deniz taşıması kaynaklı olduğundan Sayın Mahkemenizce denizde taşıma senedinde yer alan münhasır yetkinin uygulanmamasına karar verilmesi halinde görevli mahkeme İstanbul Mahkemelerinde Denizcilik İhtisas Mahkemesi 17. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte dava dilekçesi ekinde sunulu Sigortalı/Yükleten tarafından keşide edilen ihtarnamede yer alan beyanlar uyarınca taşımaya konu emtialar teslim anında davacının teminatı altında olmadığını, dolayısıyla davacının sigortalısına yapmış olduğu hatır ödemesi (ex gratia ödeme) sonucu halefiyet kazanmadığı, işbu davada aktif husumeti olmadığı kanaatinde olduklarını, dosyada mübrez deliller incelendiğinde davacının sigortalısının zarara uğradığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığını, hatır ödemesi (ex gratia) olacağından davacının usulüne uygun halefiyet kazandığından bahsedilemeyeceğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için malın deniz taşıması esnasında hasarlandığı kabul edildiğinde bile risk, gemiye yüklemeden itibaren alıcıya geçmiş olduğundan sigortalı/Yükleten'i malda doğan hasardan sorumluluğu bulunmadığını, malın gemiye yüklenmesi anından itibaren malda meydana gelebilecek hasarlardan davacının sigortalısı olan satıcı değil, dava dışı alıcı/gönderilen sorumlu olduğunu, sigortalı/yükleten'in sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığından davacı alacağın temliki suretiyle dahi taraf sıfatını kazanamayacağını, davacının aktif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddini talep ettiklerini, davacının sigortalısı usulüne uygun süresi içinde hasar ihbarında bulunmamış veya taraflarının katılımıyla bir inceleme yapılmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı yan davasını ispatlayamadığını, davanın reddi gerektiğini, dava konusu mallar mühürlü olarak taşınmış ve aynı mühür ile alıcısına teslim edildiğini, müvekkili şirketin malların istifleme, emniyete alma ve sağlamlaştırma işlemlerine nezaret yükümlülüğü bulunmadığını, tüm bu işlemlerden dolayı sorumluluk davacının sigortalısında/yükletende olduğunu, deniz taşıyanı olan müvekkili şirket tarafından yük, mühürlü konteyner içerisinde ... Limanı'ndan ... Limanı'na taşımış ve mühürlü olarak alıcısına teslim edildiğini, kabul anlamına gelmemesi kaydıyla konteynerin ve içerisindeki emtianın gerekli ön soğutma yapılmaksızın konteyner içerisine yüklendiği davacı tarafından sunulan casus ısı kayıtlarında da görülebildiğini, davacı tarafın ürünü ön soğutma yapılmadan konteynere yüklemesi, konteynerin teknik çalışma prensiplerine aykırı olduğunu ve bozulmanın asıl sebebini teşkil ettiğini, hava sirkülasyonuna izin verecek şekilde doğru olarak paketlenerek istiflemesinin yapılması gerektiğini, huzurdaki davada yükleten'in/Sigortalı'nın kendi kusuru ile zararın oluşmasına sebebiyet verdiğini, soğutuculu konteynerin çalışma sistemi düşünüldüğünde sunulan casus cihaz kayıtlarına itibar edilemeyeceğini, davacının sunduğu tek taraflı kayıtları kabul etmediklerini, delil niteliği bulunmayan bu belgelerin yok sayılması gerektiğini, zarar hesabının dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketten talep edilen rakam fahiş olduğunu beyanla davanın yetkisizlik, görevsizlik nedeniyle reddine, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, esasa girilmesi halinde davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davada 6102 sayılı TTK'nın 5. kitabında yer alan Deniz Ticaretine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini, dava konusu uyuşmazlığın deniz taşıması kapsamında olduğu ve denizcilik ihtisas mahkemesinin görev alanına girdiği, davanın ... 17. Asliye Ticaret (denizcilik İhtisas) Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiğini, davacının iddialarını hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte; riziko gerçekleştikten sonra yaptırılan sigorta nedeniyle emtialar davacının teminatı kapsamında olmadığını, davacı taraf hatır ödemesi yapmıştır ve bu ödemeyi müvekkilimizden isteyemeyeceğini, rücu davası açmanın ilk koşulu poliçe kapsamında ödeme yapmak olduğunu, huzurdaki davada ise poliçe kapsamı dışında ödeme yapıldığından davacının müvekkilimizden talep hakkı bulunmadığını, davacı tarafın sigortalısı dava dışı ... A.Ş. ile müvekkilim arasında narenciye emtiasının Mersin'den ...'ya taşınması hususunda anlaşıldığını, müvekkilimiz sözü edilen taşıma işinde fiili taşıyıcı değil, taşıma işleri komisyoncusu olduğunu, müvekkilinin komisyoncu olarak diğer davalıya gereken talimatı vererek her hangi bir ihmal göstermediğinden ve taşınan emtia müvekkilinin sorumluluğundan çıktığından meydana geldiği iddia edilen zarar bakımından müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, Rusya'da emtialar alıcı tarafından varış limanında kontrol edilerek teslim alınmıştır. Teslim esnasında düzenlenmiş herhangi bir hasar tespit tutanağı, ihtirazi kayıt düşülmüş teslim tutanağı yahut başkaca bir belge bulunmadığını, alıcı tarafından ürünler limandan çekildikten sonra kara yolu taşıması ile alıcının deposuna götürüldüğünü, işbu kara yolu taşıması müvekkilimiz tarafından gerçekleştirilmediğini, satıcı ile yük alıcısının sorumluluğunda yapıldığını, davacının delil dilekçesinde sunduğu sigortalısı ... tarafından 30.11.2023 tarihinde teslim edilen ürünler için 14.12.2023 tarihinde müvekkiline ihtar tanzim ettiği görüldüğünü ancak müvekkiline bu ihtar tebliğ edilmediğini, kaldı ki söz konusu ihtar teslimden 14 gün sonra tanzim edildiğinden davacının sigortalısının süresinde bildirimde bulunmadığını, kanun hükümleri ve milletlerarası anlaşmalardan da anlaşıldığı üzere deniz yolu ile yapılan taşımalarda eşyanın hasara uğradığına dair bildirim hasar eğer görünürse teslim anında yazılı olarak eğer görünür değilse teslimden itibaren 3 gün içerisinde yazılı olarak bildirilmek zorunda olduğunu, dosyaya ekspertiz raporu sunulmuş ve raporda survey raporunun incelendiği ve ısı değişimi nedeniyle mandalina emtiasının çürüdüğü değerlendirildiğini, ... raporunun kim tarafından, ne zaman ve nerede tutulduğu belli olmadığını, ... raporunda herhangi bir imza yahut kaşe bulunmadığını, yükün tesliminden yaklaşık 6 ay sonra sunulan belirsiz bir rapor ile yükün hasarlı olduğunun kabulü mümkün olmadığını, dosyaya sunulan konişmento incelendiğinde taşımanın “...” olarak gerçekleştirildiğini yani konteynerin davacının sigortalısı tarafından taşıyana mühürlü durumda teslim edilmiş olduğu anlaşıldığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. Dava, davacı sigorta şirketinin emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortaladığı, sigortalısına ait taze mandalina emtiasının ...'dan ...'ya taşınması işinde davalı ...'in akdi taşıyıcı ve soğuk zinciri kasa konteynerı ... A.Ş.'ye ait olduğu, deniz yoluyla fiili taşıyıcı olduğu, soğuk zincirin kırılması ve emtianın hasarlanmasında kusurun varlığı ve oranının ne olduğu, davacı sigorta tarafından ödenen bedelin davalılardan rücuen tahsili amacıyla davalılar aleyhine giriştiği ... 14. İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)’nun 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. TTK'nın 5/1. Maddesine göre de, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir. Ancak TTK'nın 5/2. Maddesinde ise, bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebileceği düzenlenmiştir.TTK'nın 5. maddesi uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi ...tarih ... sayılı kararıyla kurulan mahkemeler Türk Ticaret Kanunundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilmiştir.Somut olayda, taraflar arasında kara yolu + deniz yolu kombinasyonundan oluşan konteyner taşımacılığına dayalı bir Intermodal taşıma ilişkisi olduğu, teslim şekli olarak CFR anlaşmasının yapıldığı, husumetin hem kara yolu hem de deniz yolu taşıması yapan şirketlere karşı birlikte yöneltiği, uyuşmazlığın çözümünde TTK’nın 5. Kitabında düzenlenen deniz ticaretine ilişkin hükümler de uygulanacağından özel yetkili ihtisas mahkemesi olan Deniz Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakla iş bu davanın davanın görevli ihtisas mahkemesi olan ... 17. Asliye Ticaret (Denizcilik İhtisas) Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacının açtığı davada, mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla; açılan davanın, HMK'nun 115/2.maddesi uyarınca aynı kanunun 114/1-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE, mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 2-Dosyanın görevli ... 17. Asliye Ticaret (Denizcilik İhtisas) Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,3-HMK 20. Maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize müracaat ile dosyanın görevli mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, başvurulmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına,4-Davaya yetkili ve görevli mahkemede devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK'nun 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin İHTARINA,5-Harç ve masrafların görevli mahkemede nazara ALINMASINA, Dair, kararın tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.09/09/2026 Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır