eski ortağın ve akrabalık ilişkisi olan davalının banka alacağını temlik alarak başlattığı muvazaalı ipotek takibi sonucu satılan taşınmazın bedelinin istirdadı davası.

Eski ortağın ve akrabalık ilişkisi olan davalının banka alacağını temlik alarak başlattığı muvazaalı ipotek takibi sonucu satılan taşınmazın bedelinin istirdadı davası.

Özet: Davacı, satın aldığı taşınmaz üzerinde, eski ortağı olduğu ve eşi ile akrabalarının yöneticisi konumunda bulunduğu bir şirketin bankaya olan borcunu temlik yoluyla edinen davalı tarafından başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takibin muvazaalı ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davalının hakkını kötüye kullandığını iddia ederek, başlangıçta taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep etmiş, taşınmazın yargılama sırasında elden çıkması üzerine ise istirdat davasına dönüştürerek taşınmazın bedelinin kendisine ödenmesini talep etmiş; davalı ise savunmasında ipoteğin oluşumu ve borcun ödenme süreçlerine değinerek davanın reddini istemiştir.

11. Hukuk Dairesi 2025/4737 E. , 2026/2097 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/774 Esas, 2025/622 Karar

HÜKÜM : Davanın kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2023/319 E., 2024/204 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile ihbar olunanlar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Yatırım İnşaat Turizm Mühendislik Hizmetleri Petrol ve Tic. A.Ş. (... Gayrimenkul A.Ş.) ile 29.09.2011 tarihli sözleşme ile Konya İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 29139 ada, 1 parsel, C1 Blok, ... Kapı No:... numaralı bağımsız bölümün satışı için 125.000,00 TL bedel ile anlaştığını, anlaşmaya istinaden bedelin ödendiğini, müvekkilinin dava konusu olan icra takiplerinin dayanağı olan taşınmazları ... Gayrimenkul A.Ş.'den satın aldığı sırada taşınmaz üzerinde ...'a ait 20.000.000,00 USD ipotek bulunduğunu, ipotek resmi senedinin 21.09.2006 tarihli ... Gayrimenkul A.Ş. ile ... Bankası arasında yapıldığını, davalının söz konusu ipoteğin inşaat projesindeki tüm gayrimenkuller üzerinde bulunduğunu ve satışlar yapıldıkça kaldırılacağını belirttiğini, ... Gayrimenkul A.Ş.'nin ...'a borcunu ödememesi üzerine banka tarafından hesabın kat edilip ipotek bulunan tüm maliklere ihtarname gönderildiğini, müvekkilinin bu ihtarnameden kıymet takdir raporu geldiğinde haberdar olduğunu, ihtarname içeriğinde davalının da borçlu olduğunun anlaşıldığını, ... Gayrimenkul A.Ş., ..., ... ve ... Bankası arasında düzenlenen 22.10.2018 tarihli protokol ile borcun ödenme şekli ve diğer hususlarda anlaşma sağlandığını, protokole ... Gayrimenkul A.Ş. ve ... İnş. Ltd. Şti.'ye ait taşınmazları banka kredisi ile alan 31 adet müşterinin borcunun konu edildiğini, müvekkilinin taşınmazı ...'tan kredi kullanarak almadığını, protokolün 6. maddesi ile "mülkiyeti 3. şahıslara ait taşınmazlar üzerindeki diğer ipotek haklarının ise ilgili tapu müdürlüğü nezdinde davalı ...'a temlik edileceğini taahhüt eder" düzenlemesine istinaden temlikname imzalandığını, anılan temliknamenin temlik şartlarına istinaden davalı tarafından müvekkiline ait bulunan C1 Blok, 15 no.lu dairenin ...'a temlik edildiğini, davalı tarafından Ankara 25. İcra Müdürlüğünün 2019/10759 E. sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatıldığını, davalı ile borçlu şirket yetkilileri arasında akrabalık ilişkisi bulunduğunu, ... Endüstri Din. Tes. ve Pet. Tic. A.Ş.'nin (... End. A.Ş.) unvanının ... Gayrimenkul A.Ş. olarak değiştirildiğini, davalının ... Gayrimenkul A.Ş.'nin eski ortağı olduğunu, davalının eşi ...'ın şirket yöneticisi sıfatı taşıdığını, yine şirket ortağı ...'ın da ...'ın kardeşi olduğunu, yani davalı ...'ın, eski ortağı olduğu ve halihazırda eşinin kardeşi, kendisinin kayınbiraderi olan yetkilisi olduğu ... Gayrimenkul A.Ş. hakkında kendi borçlandığı döneme ait olan borçları ... Bankası'ndan temlik almak suretiyle alacaklı sıfatı ile muvazaalı bir şekilde icra takibi başlattığını, davalı ...'ın ... Gayrimenkul A.Ş.'nin ... Bankası'na ipotek verdiği tarihte bu şirketin ortağı bulunduğunu, dürüstlük kuralını açıkça ihlal ederek yasanın tanıdığı bir hakkı açıkça kötüye kullanmak suretiyle yani eşinin ve hatta kendisinin gizli ortağı olduğu şirketin bankaya olan borçlarını ödeyip bu alacakları temlik almak suretiyle müvekkili hakkında ve eski ortağı olduğu şimdi ise eşinin kardeşine ait şirkete karşı müteselsilen icra takibi başlamasının hukuka aykırılık taşıdığını ileri sürerek dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiş; yargılama sırasında davacıya ait taşınmazın satılması nedeniyle davayı istirdat davasına dönüştürmüş, taşınmazın bedelini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Gayrimenkul A.Ş.'nin satın aldığı arsa bedelinin bir kısmı için ...'tan kredi kullandığını, kredinin teminatı olarak da doğmuş ve doğacak alacakların teminatı olmak üzere arsayı bankaya ipotek verdiğini, yapı ruhsatının alınmasının ardından söz konusu taşınmazın 469 arsa payına bölündüğünü, ipoteğin bağımsız bölümlere sirayet ettiğini, inşaata başlayan ... Gayrimekul A.Ş.'nin 31 adet konutu ...'tan kullandırılan kredi karşılığı tüketicilere sattığını ve tüketiciler ile ... arasında imzalanan kredi sözleşmelerinde ... Gayrimenkul A.Ş.'nin garantör olduğunu, 31 kişinin açmış oldukları davada cayma/sözleşmeden dönme işlemi yapıldığını, verilen kararlar ile herkesin aldığını geri verdiğini, tüketicilerin ödedikleri cüzi miktarlardaki paraları geri aldığını, ... Gayrimenkul A.Ş.'nin de tapuda devrettiği taşınmazları iade alma hakkı kazandığını, 31 kişinin açmış olduğu davaların tüketiciler lehine sonuçlanması üzerine ... tarafından kullandırılan kredilere ilişkin kredi borcunun kredi sözleşmelerinin garantörü olan ... Gayrimenkul A.Ş.'ye kaldığını, ... Gayrimenkul A.Ş.'nin üzerine kalan kredi borcunun, Ankara ilinde avukat olarak faaliyet gösteren müvekkili tarafından bankadan 9.732.750,00 TL bedelle satın alındığını ve banka ile müvekkil ... arasında 22.10.2018 tarihli temlik sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin kullandırılan konut kredilerinin kefili, garantörü ve/veya tarafı olmadığını, konut kredilerinin tüketici-banka-... Gayrimenkul A.Ş. arasındaki üçlü bir ilişki olduğunu, müvekkili ...'ın konut kredi sözleşmelerine ilişkin şahsi bir borcunun bulunmadığını, ... Gayrimenkul A.Ş.'nin bankaya olan borcunu ödeyerek satın alan müvekkilinin dava dışı Bankanın haklarına halefen alacaklı konumuna geçtiğini, müvekkilinin 9.732.750,00 TL ödeyip davacının üzerine kayıtlı taşınmaz üzerindeki ipotek haklarını devraldığını, müvekkilinin temlik tarihi olan 22.10.2018 tarihinde ... Gayrimenkul A.Ş.'de bir ortaklığının bulunmadığını, dava konusu temlik sözleşmesinin, gerçek ve somut olaylara uygun işlemler olduğunu, kamu bankası olan ...'ın müvekkili ya da başkaca gerçek ya da tüzel kişilerin menfaatine yönelik olarak muvazaalı işlem yapmayacağını savunarak davanın reddine, kötüniyetli davacı hakkında %20 oranından aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... ile ... arasında yapılan temlikin geçerli ve usulüne uygun olarak düzenlendiği, davacının rızasının bulunmasının gerekmediği, davalı ile davalının temlik aldığı alacağın borçluları arasında muvazaalı işlemlerin yapıldığına ve borcun kredi borçlusu tarafından ödendiğini gizlemeye yönelik bir muvazaanın bulunduğuna yönelik bir delil tespit edilemediği, davacının bu devrin muvazaalı ve geçersiz olduğunu da ispatlayamadığı, tapu resmi senedinde dava konusu ipoteği bilerek ve bu ipoteğin doğmuş ve doğacak hukuki vecibelerini kabul ederek satın aldığının yazıldığı, davacının yemin deliline dayanmadığı, davacının ipotek lehtarı olan davalıya bu ipotekten dolayı borçlu olmadığını yazılı olarak veya yemin yoluyla ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı banka tarafından davalıya temlik edilen ipoteğin, taşınmazın maliki olan ... End. A.Ş.'nin dava dışı ... A.Ş.'den kullanacağı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere tesis edildiği, taşınmaz üzerine kat irtifakı tesis edilmesinden sonra ipoteğin dava konusu taşınmazın da aralarında bulunduğu tüm bağımsız bölümlere intikal ettirildiği, dava konusu bağımsız bölümün ipotekli olarak davalı ...'a devredildiği, ... tarafından da davacı ile dava dışı ... End. A.Ş. arasında düzenlenen 29.09.2011 tarihli harici satış sözleşmesi doğrultusunda 20.06.2012 tarihinde davalıya yine ipotekli olarak devredildiği, davalının, kredi borçlusu ... End. A.Ş. (yeni unvanı ... Gayrimenkul A.Ş.) ile ... arasında imzalanan 15.04.2005 tarihli kredi sözleşmesini, aynı tarihte ... İnşaat Ltd. Şti. ile ... arasında imzalanan kredi sözleşmesini kefil olarak imzalaması, yine davalının 21.11.2011-17.06.20 14... .06.2016 tarihli protokolleri hem borçlu, hem de ipotek veren sıfatıyla imzalamış olması nedeniyle protokole konu borçlardan şahsi sorumluluğunun bulunduğu, dava dışı ... End. A.Ş.'nin kredi borcuna karşılık olarak 21.11.2011 tarihli protokol kapsamında 56 adet bağımsız bölümün, 17.06.2014 tarihli protokol kapsamında 28 adet bağımsız bölümün, 08.06.2016 tarihli protokol kapsamında 37 adet bağımsız bölümün dava dışı ... A.Ş.'ye devredildiği, ... A.Ş.'nin de devraldığı taşınmazlar karşılığında ipotek hakkını davalıya temlik ettiği, yani kredi borcunun davalı ... tarafından nakit para verilerek değil kredi borçlusu tarafından ipotekli olarak davalıya devredilen taşınmazların kredi alacaklısı ...'a devri suretiyle ödendiği, davalının, kredi borçlusu ... End. A.Ş. (Yeni unvanı ... Gayrimenkul A.Ş.) ile ... arasında imzalanan 15.04.2005 tarihli kredi sözleşmesini, aynı tarihte ... İnşaat Ltd. Şti. ile ... arasında imzalanan kredi sözleşmesini kefil olarak imzalaması, yine davalının 21.11.2011- 17.06.20 14... .06.2016 tarihli protokolleri hem borçlu, hem de ipotek veren sıfatıyla imzalamış bulunması nedeniyle protokole konu borçlardan şahsi sorumluluğunun doğduğu, dava dışı bankadan kredi kullandığı tarihte adı geçen şirketin ortağı olması, kat irtifakı kurulduktan sonra dava konusu taşınmazın da aralarında bulunduğu bir kısım bağımsız bölümlerin ipotekli olarak davalıya devredilmesi, dava konusu taşınmazın satışı hususunda davacı ile ... A.Ş. arasında harici satış sözleşmesi düzenlenmesi ve davalının bu sözleşme doğrultusunda taşınmazı davacıya devretmesi, ... End. A.Ş.'nin kredi borcuna karşılık olarak ...'a verilen taşınmazların ... End. A.Ş. tarafından davalıya ipotekli olarak devredilen bağımsız bölümler olması hususları hep birlikte değerlendirildiğinde, davalı ...'ın kefili olduğu kredi borcunu nakit olarak ödemesinin sözkonusu olmadığı, kredi borcunun gerçekte kredi borçlusuna ait taşınmazların kredi alacaklısına devri suretiyle ödendiği, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 884. maddesi gereğince kredi borçlarına kefil olan davalı ...'ın kredi borcunu ödemesi halinde kredi alacağına halef olmasının mümkün görülmediği, davalı ile dava dışı kredi borçlularının kanunen kredi alacağına halef olması mümkün olmayan davalının alacağa halef olmasını sağlamak ve alacağın teminatını teşkil eden ipotek haklarını sürdürmek amacıyla birlikte hareket ederek dava dışı banka ile temlik sözleşmesi imzalanması yoluna gittikleri, dava konusu ipoteğin davalılarla dava dışı kredi borçluları arasında yapılan muvazaalı işlemlerle davalıya devrinin sağlandığı, davalının muvazaalı işlemlerle devraldığı ipotek hakkına dayalı olarak davacı aleyhine icra takibi yapamayacağı, davacının, cebri icra yoluyla satılan taşınmaz bedelini davalıdan talep etme hakkının bulunduğu gerekçesiyle davacının istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın satış bedeli olan 322.500,00 TL'nin satış tarihi olan 21.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karar, davalı vekili ile ihbar olunanlar vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava; ipotek nedeniyle borçlu olmadığı ileri sürülen taşınmazın icra yoluyla satışı nedeniyle taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.İhbar olunanlar ... Bankası A.Ş. ile ... Gayrimenkul A.Ş. vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulmuş ise de, ... Bankası A.Ş. ile ... Gayrimenkul A.Ş. karar başlığında ihbar olunan sıfatı ile gösterilmiş olup, hüküm usul ve yasaya uygun olarak sadece davalı aleyhine kurulmuş, ihbar olunanlar aleyhine herhangi bir hüküm tesis edilmemiştir. O halde ... Bankası A.Ş. ile ... Gayrimenkul A.Ş.'nin hükmü temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığından temyiz istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davalı ... 20.06.2012 tarihli taşınmaz satış sözleşmesi ile dava konusu gayrimenkulü tüm takyidatları ile birlikte davacıya devretmiştir. Davalı ..., dava dışı ... Gayrimenkul A.Ş.'nin hissedarı olmasına rağmen 31.10.2011 tarihinde hisselerini satarak ortaklıktan ayrılmıştır. Alacaklı ...Bankası A.Ş.'nin aynı kredi ilişkisinde 2013 yılında takibe geçmesi üzerine davalı borçlu ..., bankayla müzakere sürecini başlatmış, uhdesinde bulunan başka taşınmazları devrederek kredi borcunu ödeyip dava konusu ipoteği temlik almıştır. Davalının kredi borcunu ödemek suretiyle bankanın sahip olduğu teminatları devralması hukuken mümkün olup bunun muvazaalı yapıldığının, başka bir deyişle davalı ...'nin de asıl borçluya izafeten borcu ödemesine rağmen rücu etmek maksadıyla danışıklı işlem yaptığının ispatı davacı üzerindedir. Somut olayda dosyada toplanan delillere göre bu iddianın ne şekilde sübuta erdiği karar yerinde yeterince tartışılmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle ihbar olunanlar ... Bankası A.Ş. ile ... Gayrimenkul A.Ş. vekillerinin temyiz isteminin REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'un 373/2 hükmü uyarınca dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine, 16.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.