10. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen zayi belgesi davasında, elektrik arızasıyla kaybedildiği iddia edilen e-defter ve berat dosyaları için özen yükümlülüğünün yerine getirilmediği bilirkişi raporuyla tespit edildi.
Özet: Elektrik arızası nedeniyle muhasebe kayıtlarının bulunduğu sabit diskin zarar gördüğünü ve 2023 yılına ait belirli dönemlere ilişkin e-defter ile berat dosyalarının kurtarılamaz şekilde zayi olduğunu iddia eden bir iş ortaklığının, ticari defterlerin zayi belgesi verilmesi talepli davasında, bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı tarafın yüksek voltaj korumalı kesintisiz güç kaynağı (UPS) kullanımına rağmen arızanın oluş şekli ve yedekleme gibi önleyici tedbirleri almadığı, verilerin başka bir ortamda yedeklendiğine veya entegratörden yedekleme hizmeti alındığına dair objektif bir delil bulunmadığı ve kayıp olduğu iddia edilen defterlerin diskte varlığına dair kanıt sunulamadığı gerekçeleriyle özen yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı tespit edilmiştir.
T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/883 Esas - 2025/723
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/883KARAR NO : 2025/723 HAKİM : ...KATİP : ...DAVACI : 1- ...VEKİLİ : Av. ... : Av. ....DAVACI : 2- ... ... ... VEKİLİ : Av. .DAVACI : 3- ... ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : Hasımsız. DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : 17/12/2024KARAR TARİHİ : 10/11/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 11/11/2025Mahkememize açılan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA:Davacılar Vekili, Dava Dilekçesinde Özetle; İş ortaklığının muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimde 02.12.2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve içeriği donanım zarar görmüş olup, arızanın meydana geldiği donanım arasında müvekkil şirketin muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard disk de bulunduğunu, arızalanan hard disk içeriği verilerin kurtarılması için Veri Kurtarma Hizmeti sağlayan .... Ltd. Ştine başvurulmuş ancak bu kurumca 06.12.2024 tarihinde düzenlenen Veri Kurtarma ve Hasar Tespit Tutanağı ile "Ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle elektronik ve/veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeniyle disk arızalanmış ve yaptığımız incelemelerde disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesi mümkün olmamıştır." Şeklinde cevap verildiğini, bu nedenlerle iş ortaklığının 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLER : ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davacıların ticaret sicil kayıtları getirtilmiş, incelenmiştir.Gelir İdare Başkanlığı'ndan davacılar hakkında 2023 ve 2024 yıllarına ait inceleme yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi ve belgeler getirtilmiş, incelenmiştir.Çankaya Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden Davacı ... Taş Yapı A.Ş. - ... ... A.ş. - ... ... Nakliyat Sanayi Ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı'nın (VKN: ...) 10/2023, 11/2023, 12/2023 dönemlerine ait ticari defterlerinin ikincil kopyalarının saklanması husununda başvurusunun olup olmadığı, ikincil kopyalarının saklanması halinde davacı iş ortaklığınca zayi olduğu bildirilen bu e-defterlerin bilgi işlem sisteminde yüklü olan ikincil kopyalarının yüklenmesi için talepte bulunup bulunmadığına ilişkin bilgi ve belgeler getirtilmiş, incelenmiştir.... 6. Vergi Mahkemesi'nden 2025/384 Esas sayılı dosyası getirtilmiş, incelenmiştir.Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Bilgisayar Mühendisi Bilişim Uzmanı Bilirkişiden Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle, yerinde inceleme ve tespitte davacının himayesinde bulunduğu tespit edilen UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı)'in yüksek ve ya düşük voltaj için koruma sağlayabileceği, buradan hareketle “yüksek voltaj neticesinde arıza” tespitini doğrulanamadığı, ancak davaya konu verilerin bulunduğu hard diskin çalıştığı bilgisayarın bu UPS (Kesintisiz Güç Kaynağı)'e bağlı olmadan kullanılı nde ihtimal oluşabileceği, bu durumda elektrik kesintisi ve voltaj yüksekliği neticesinde yazılımsal/donanımsal arızanın meydana gelme riskine karşı gerekli tedbiri almamış olacağı, davaya konu verilerin (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) başka bir ortamda yedeklendiğine dair objektif bir delile rastlanamadığı, incelemeye tabi tutulan hard diskin içerisinde davaya konu verilerin (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) bulunduğuna dair objektif bir delile rastlanamadığı, Entegratör firmadan yedekleme hizmetinin alındığına dair bir bulguya rastlanamadığı, davaya konu tarihlerde beyan edildiği üzere yüksek voltaj sonucu hard disk arızalanmasıyla davaya konu kayıtların (10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının) kurtarılamaz ve kullanılamaz durumda zayi olduğu yönünde özenle koruma yükümlüğünün yerine getirilmediği ve zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı yönünde görüş ve kanaati bildirilmiştir. DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:Dava, zayi belgesi verilmesi davasıdır.Hasımsız açılan davanın, elektrik arızasından dolayı davacıya ait bilgisayar ve hard disklerin zarar görmesi sebebiyle içerisindeki 2023/10-11-12 dönemlerine ait e-defter ve beratlarının zayi olduğunun tesbitine ilişkin, H.M.K. 106/1. maddesinde düzenlenen hasımsız tesbit isteminden ibaret olduğu, uyuşmazlığın defterlerin zayi olup olmadığı, bu belgeler hakkında T.T.K. nun 82. Maddesindeki zayi belgesi verilme şartlarının oluşup olmadığına ilişkin olduğu görülmüştür.Tacirler işletmelerini ilgilendiren ticari defter ve bunun gibi belgeleri 10 yıl saklamakla yükümlüdür. Saklamakla yükümlü olduğu bu belgeler iradesi dışında elinden çıkması halinde ticari işletmenin bulunduğu yerin ticaret mahkemesinden zayi nedeniyle istemde bulunabilir. Nitekim “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı TTK’nın 82.maddenin 7.bendinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” hükmü düzenlenmiştir.... 6.Vergi Mahkemesinin 2025/384 Esas sayılı dosyası dosyamız arasına alınmış, ... Ticaret Odası, ... Vergi Dairesi Başkanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan Davacı Şirket Hakkında İnceleme Olup Olmadığına İlişkin Belgeler İstenilmiş, Getirtilerek İncelenmiş Zayi belgesi verilmesine engel teşkil edecek bir husus tespit edilmemiştir.Davacı vekilince 06.12.2024 tarihli teknik rapor ile dava konusu belgelerin zayi olduğu tespit edilmiş olup, dava 17.12.2024 tarihinde açılmakla TTK’nın 82/7.maddesi gereği 15 günlük süre içerisindedir. 30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir" hükmünü içermektedir.Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4. maddesinin 1-e bendinde ise "e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır" düzenlemesi yer almaktadır.Zayi olan evraklara ilişkin yaptırılan inceleme sonucunda alınan bilirkişi raporunda davacının 2023/10,11,12. Dönemlerine ait e-defterlerine erişilemediği, bu defterlerin elektronik olarak zayi olduğu tespit edilmiş olup, dosya arasındaki tüm deliller ve denetime açık teknik inceleme içeren bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde TTK’nın 82/7.maddesi şartları oluştuğu anlaşılmakla davacının istemi yerinde görülmüştür.Yukarıda açıklanan gerekçeler uyarınca davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;1-Davanın KABULÜ ile, dava konusu ... A.Ş. - ... ... A.Ş. - ... ... İnş. Nak. San. Ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı (vkn: ....)'nın 2023/10,11,12. Dönemlerine ait e-Defter kayıtlarının "Yevmiye Ve Defteri Kebir, E-defterler Ve Beratlarının " zayii olduğunun tespitine,2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 427,60 TL harçtan mahsubu ile noksan olan 187,80 TL harcın davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3.-Davacı taraflarca yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, 4.-Davacı taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,Dair davacı ... ... vekili ile Davacı ... Taş Yapı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.Katip .... ¸e-imzalıdır Hakim ...¸e-imzalıdır *Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.