Kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedel tespiti davasında, bilirkişi raporundaki değerleme yöntemlerine ve objektif değer artışına ilişkin itirazların değerlendirildiği temyiz kararı.
Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararını takiben hem tazminatın düşük olduğunu iddia eden davacılar hem de bedelin yüksek olduğunu savunan davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurularını inceleyen bölge adliye mahkemesi, taşınmazın niteliği ve konumuna uygun olarak net gelir esaslı değer biçme, kapitalizasyon faizi, objektif değer artırıcı unsurlar ile arta kalan kısım değer düşüklüğü hesaplamalarının yerinde olduğuna karar vererek her iki başvuruyu da esastan reddetmiş ve ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/5699 E.  ,  2026/965 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2123 Esas, 2025/234 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/547 Esas, 2024/109 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Mahallesi 549 parsel sayılı taşınmaza otoyol yapılarak el atılması sebebiyle kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz hakkında ............ Otoyolu Projesi kapsamında acele el koyma kararı verildiğini, makul sürenin geçmediğini, davanın reddini, Mahkeme aksi kanaatte olup davanın kabulüne karar verilecek ise takyidatlar bedele yansıtılarak dava konusu taşınmazın davalı idare lehine yol olarak tescili ve terkinini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve taşınmaz bedelinin tespiti ile davalı idareden tahsil edilerek davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece dosya içerisinde bulunan bilirkişi raporları doğrultusunda hükmedilen kamulaştırmasız el atma tazminatının düşük olduğunu, bilirkişilerce hesaplamaya esas alınan ürünlerin türü ve elde edilen verimin düşük olduğunu, bilirkişi raporunda 1. sınıf tarım arazisi niteliğinde olduğu belirlenen dava konusu taşınmaz için, ortalama yıllık net gelirin hesabında dikkate alınan ve raporunun ekinde sunulan tabloya göre 1 dekardan elde edilecek ortalama gelirin 6807,67 TL olarak belirlendiğini, net gelir hesabı yapılırken Yargıtay'ın brüt gelirinden indirilmesi gereken üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünü geçemeyeceği yönündeki kararları dikkate alınmadan hesaplama yapılarak net gelirin düşük hesaplandığını, bilirkişilerce taşınmazın konumu, yerleşim yerine bitişik olması, arazinin kalitesi ve diğer tüm etkenleri de dikkate alınmadan oldukça düşük %50 objektif değer artış oranı belirlenmesinin usul, kanun ve hakkaniyete açıkça aykırı olduğunu, ayrıca taşınmaza el atıldığı tarihten itibaren faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2.Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda %4 kapitalizasyon oranı ve %50 objektif değer artışı uygulandığını, net gelir yöntemi kullanılarak kapitalizasyon oranı hesaplanırken taşınmazın özelliklerinin tamamı göz önünde bulundurularak uygun kapitalizasyon oranı belirlendiğini, kapitalizasyon oranını etkileyen unsurlara göre objektif değer artışı uygulanmasının dava konusu taşınmazın değerine iki kere etki etmiş olup bu da mükerrer ödemeyi doğurduğunu, kapitalizasyon oranının belirlenmesinde esas alınan olumlu unsurlar aynı şekilde tekrarlanarak metrekare fiyatının yükseltilmesinin doğru olmadığını, raporda bahsedilen unsurlar nedeniyle bahse konu taşınmazın fiyatına %50 objektif değer artışının uygulanması kabul edilemez olduğunu, dava konusu taşınmazda kamulaştırma sonrası kalan alanda değer artışı olacağını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazların niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi, objektif değer artırıcı unsur oranlarının ve arta kalan kısım yönünden değer düşüklüğü hesaplanmasının yerinde olduğu, raporda ürün münavebe listesinde belirtilen ürünler dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı, sonuç metrekare birim fiyatının Dairelerince görülen başka parseller için belirlenen metrekare birim fiyatları ile karşılaştırıldığında yerinde olduğu, neticeten dava konusu taşınmaz için belirlenen kamulaştırmasız el atma bedelinin yerinde olduğu, mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde bulunan hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde bulunan hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Tarım arazisi niteliğindeki ... Mahallesi 549 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.
3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılar ... vd.den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.