Davacının kooperatif üyeliğinin tespiti, bağımsız bölüm tapu tescili veya ödenen bedellerin denkleştirici adalet ilkesi uyarınca iadesi talepli temyiz incelemesi.
Özet: Davacı, eski eşinden devraldığını iddia ettiği kooperatif üyeliği ve yapılan tüm ödemelerle bağımsız bölüm tapusunun adına tescilini veya alternatif olarak ödenen bedellerin denkleştirici adalet ilkesi uyarınca iadesini talep etmiş; ancak ilk derece mahkemesi ve istinaf, davacının üyeliğini ve ödeme yaptığını ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı reddederken, davacı, tanık beyanları, elektrik/su abonelikleri, kooperatiften gelen ihtarname ve savcılık dosyasındaki ödeme belgeleri gibi delillerin göz ardı edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını temyiz etmektedir.
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/513 E., 2025/2029 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/240 E., 2024/493 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunu, kooperatif üyeliğini eski eşi .........’dan devraldığını, üyeliğe ilişkin tüm ödemelerin yapıldığını, ancak davalı kooperatif tarafından müvekkiline verilmesi gereken bağımsız bölümün tapusunun verilmediğini, konu ile ilgili olarak kooperatif yetkililerinden ve müteahhit kişilerden şikayetçi olduğunu, savcılık soruşturma dosyasında tüm ödemelerin ve kayıtların yer aldığını, müvekkilinin taşınmazda oturduğunu, elektrik ve su aboneliklerinin müvekkili adına yapıldığını, kooperatif kura tutanağında eski eşine isabet eden bağımsız bölümün açıkça görüldüğünü, kooperatif tarafından müvekkiline gönderilen ihtarnamede müvekkilinin kooperatif üyesi olduğunun belirtildiğini ileri sürerek kooperatif üyeliğinin tespiti ile halen davalı kooperatif adına kayıtlı olan bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline, bu talepleri kabul görmediği takdirde üyelik tarihinden başlamak üzere ödenen paraların (altınların dava tarihi itibariyle altın değeri üzerinden) denkleştirici adalet ilkesi gereğince bugünkü değerinin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte taraflarına ödenmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili kooperatifin üyesi olmadığını, talepleri bakımından aktif husumeti bulunmadığı gibi müvekkili kooperatifin de pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davacının kooperatif üyesi olduğuna ilişkin hiçbir yazılı kayıt ve belge sunmadığını, davacının eski eşinin kooperatif üyesi olduğunu, kooperatife karşı yükümlülüklerini yerine getirmediği için ortaklıktan çıkarıldığını, çıkarma kararına karşı herhangi bir dava açmadığını, davacı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak ikame edilen davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının üyeliği devraldığını belirttiği eski eşi dava dışı ...ın parasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 16.02.2005 tarihinde kooperatif üyeliğinden çıkarıldığı ve sonrasında herhangi bir dava açılmamış olduğu, davacı tarafından Tokat Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan suç duyurusu neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, davacının üyeliğine ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı, bu nedenle üyelikten kaynaklı talep edebileceği bir tapu kaydının bulunmadığı, davacının ödenen bedellerin denkleştirici adalet ilkesi gereği iadesi talebi bakımından ise dosya kapsamında davacı tarafından kooperatife para ödendiğine ilişkin ispata yarar herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, yalnızca davacının yakın akrabalarının beyanları bulunduğu ve davayı ispata elverişli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında toplanılan delillerin tamamının müvekkilinin davasında haklı olduğunu gösterdiğini, tanık ...’ın beyanında kooperatifteki hakkını 15-20 sene önce o dönem eşi olan ...'e devrettiğini ve davacının da 3-4 taksit ödediğini belirttiğini, diğer tüm tanıkların beyanları ile müvekkilin kooperatif üyesi olduğu ve yıllardır herhangi bir ihtara dahi muhatap olmadan dava konusu bağımsız bölümde oturduğunun sabit olduğunu, dava konusu bağımsız bölümle alakalı elektrik ve su aboneliğinin müvekkili üzerinde bulunduğunu, müvekkiline ait tüm kayıtlar ve ödeme belgelerinin Tokat Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/2612 Soruşturma dosyası içerisinde mevcut bulunmasına rağmen soruşturma dosyasının fiziki olarak yeterince incelenmediğini, soruşturma dosyasında fotokopisi yer alan tüm ödeme kayıtları ve senetlerin asıllarını temyiz dilekçesi ekinde mahkemeye sunduklarını, davalı kooperatif tarafından müvekkiline ihtarname gönderildiğini, bu ihtarname kapsamında müvekkili borç ödemesi yapıldığını, mahkemece davanın terditli olduğunun dikkate alınmadığını, hukuka aykırı mahkeme kararının müvekkili lehine bozulması gerektiğini beyan etmiştir.Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin tespiti, tapu iptali ile tescil talebi mümkün olmadığı takdirde ödenen paraların denkleştirici adalet ilkesi gereğince yasal faizi ile tahsili istemlerine ilişkindir. Somut olayda davacının üyeliğini dava dışı ...’dan devraldığını ileri sürdüğü, dava dışı ...’ın 2005 yılında kooperatiften ihraç edildiği, davalı kooperatif tasfiye memurunun savcılık soruşturma dosyasına verdiği beyanında belirttiği üzere davacının kooperatife ait bağımsız bölümde yaklaşık 20 yıldır oturduğu, davacının kendi adına elektrik su aboneliklerinin bulunduğu, kooperatifin davacı ile üye sıfatı ile yazışma yaptığına ilişkin 15.03.2003 tarihli yazışmanın dosyaya sunulduğu, davacı tarafından yargılama aşamasında kooperatif üyeliğine ilişkin yapılan ödemeleri gösteren senet örneklerinin savcılık soruşturma dosyasında yer aldığının belirtildiği, temyiz aşamasında ise kooperatif üyeliği ile ilgili ödemelerin ispatı olarak bir kısım senet asılların temyiz dilekçesi ekinde sunulduğu, dava dışı ...’ın dosya kapsamında alınan 29.05.2023 tarihli beyanında kooparetif üyeliğini eski eşi davacıya devrettiğini, sonrasında üyelikten çıkarıldığını, mahkeme tarafından üyelik hakkının geri verildiğini ve eski eşi davacının kooperatif üyeliğine devam ettiğini, üyeliğe ilişkin tüm ödemelerin yapıldığını, kooperatiften buna ilişkin yazı alındığını, bu yazının savcılık soruşturma dosyasında yer aldığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece davalı kooperatifin defter, kayıt ve belgelerinin öncelikle kooperatiften istenilmesi, gerek görülmesi halinde kooperatifin adresinde defter ve kayıtların incelenmesi için keşif yapılması, buna rağmen inceleme yapılamaz ya da defter ve belgelere ulaşılamaz ise Ticaret Sicil Memurluğundan veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İl Müdürlüğünden gelen evraklar ve Tokat Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/2612 Soruşturma dosyasında yer aldığı beyan edilen belgeler üzerinde kooperatif konusunda uzman bir bilirkişi aracılığı ile inceleme yapılarak, genel kurul kararları ile aidat alınmasına ilişkin karar alınıp alınmadığı ve davacının varsa kooperatifin banka hesabına aidat yatırıp yatırmadığı, davacının varsa ödeme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davalının davacıyı genel kurul toplantılarına çağırıp çağırmadığı, hazirun listelerinde isminin yer alıp almadığı, kooperatif ile ilişkisini devam ettirip ettirmediği, anasözleşme ya da alınan bir genel kurul kararı uyarınca ortağın kooperatifle bağlantı kurmasını zorunlu kılan başka bir yükümlülüğü varsa, bunun üzerinde de durularak, tafsilatlı ve denetime açık rapor alınarak davacının zımni olarak kooperatife üye olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Davacının kooperatife üye olduğunun anlaşılması halinde ise, davacının düzenli bir şekilde ödeme yapılması halinde bir üyenin ne kadar ödeme yapması gerektiği, tam ödeme yapmadığı halde kendisine tapu verilen üyelerin ödemelerinin ne kadar olduğu, davacının yaptığı ödeme kadar ödeme yapan bir üyeye tapu kaydı verilip verilmediği hususlarında inceleme yapılarak, davacının bağımsız bölüm tahsisine hak kazanıp kazanmadığının belirlenmesi, davacıya bağımsız bölüm tahsisinin mümkün olmaması hâlinde, davacıya ödenebilecek tazminat miktarının altılı formüle göre hesaplanması ile sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.