Müdürlüğe ait promosyonların derneğe aktarılarak okul yapımı protokolünün ihlal edilmesi nedeniyle açılan iade davasında, Yargıtayca usulsüz harcamalar düşülerek belirlenen bakiye iade tutarı.
Özet: Bir müdürlük tarafından okul yapımı amacıyla bir derneğe aktarılan promosyon ödemelerinin, derneğin protokol yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine iadesi talebiyle açılan davada, çeşitli yargılama süreçleri ve temyiz incelemeleri sonucunda, davalı derneğe aktarılan toplam 2.250.531,00 TL promosyon bedelinden, davacının talimatıyla yapıldığı kanıtlanan 1.215.925,00 TL harcama düşülerek, kalan 1.034.606,00 TLnin davacı müdürlüğe iadesine karar verilmiştir.
6. Hukuk Dairesi         2026/133 E.  ,  2026/521 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2024/108 E., 2024/657 K.
Dairemizin 21.10.2025 tarihli ve 2025/955 Esas, 2025/3497 Karar sayılı kararına karşı taraf vekilleri tarafından süresi içerisinde karar düzeltme talebinde bulunulmakla; yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili.................Müdürlüğü’ne ödenen promosyonların davalı dernek başkanlığı hesabına aktarıldığını, müvekkilinin 24.10.2007 tarih ve 14 sayılı kararı ile yapılan bağışın öğretmenevi yapımı yerine müvekkiline bağlı okul yapımına kullanılmasına karar verildiğini, bu doğrultuda taraflar arasında imzalanan 06.11.2007 tarihli protokole göre, davalı tarafından lise binasının anahtar teslim olarak inşa edileceği ve kullanma hakkının da müvekkiline ait olacağının kararlaştırıldığını, ancak bahse konu protokolün gereklerinin yerine getirilmediğini ileri sürerek yapılan 2.250.531,00 TL promosyon ödemesinin davacıya geri ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıya aktarılan promosyonların dernek tüzüğüne ve mevzuatına uygun olarak harcandığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 19.01.2016 tarihli kararı ile davalı dernekten istenilen paranın, öğretmenlerin maaşlarının karşılığı olan, bugün itibari ile doğrudan memurlara verilen promosyon parası olduğu, bu paranın gerçek sahibinin maaş sahibi öğretmenler olduğu, davalı derneğe bağışlanan para ile öğretmenler için öğretmenevi yapılmadığı gibi, devletin eğitim hizmetinin yerine getirilmesi için yapılmasına karar verilen okul binasının da yapılmadığı, bu konuda taraflar arasındaki protokolün davacı tarafça yerine getirilmediği, derneğin bu parayla yaptığı harcamaların tamamının dernek tüzüğü çerçevesinde (lokal binası satın alınması, ...............Kooperatifi'ne bağış gibi) eğitime yapılan harcamalar olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1.Mahkemenin 19.01.2016 tarihli kararının süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 02.02.2017 tarihli, 2016/3866 Esas, 2017/428 Karar sayılı ilamı ile, taraflar arasında imzalanan 06.11.2007 tarihli protokol ile davacının talimatıyla promosyon ödemelerinin davalıya okul yapılması karşılığında aktarıldığı, sözleşmenin ifasının imkansız hale gelmesi nedeniyle ödenen bedelin davacıya iadesi gerekmekte ise de, davalı tarafın davacı tarafın talimatıyla bir kısım ödemelerin yapıldığını kanıtladığı, kanıtlanan ödemeler tutarı 1.215.925,00 TL olup, bu miktar dışındaki harcamalar için davacı tarafın talimatı olduğunun kanıtlanamadığı, davalı dernek tarafından yapılan bağışın, lokal binası satın alınması ve bir kısım harcamaların davacı adına yapıldığının ispatlanmadığı, bu durumda ödenen miktardan kanıtlanan 1.215.925,00 TL'nin mahsubuyla bakiye kısım yönünden davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
2.Mahkemenin 14.07.2017 tarihli kararı ile taraflar arasındaki protokol hükümleri ve davalı tarafından yapılan harcamalar doğrultusunda davacının iadeyle sorumlu olduğu tutarın 38.552,90 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemenin 14.07.2017 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 19.06.2023 tarihli, 2022/2055 Esas, 202023/2394 Karar sayılı ilamı ile, davalının tüm temyiz itirazları reddedilerek, davacının temyiz istemi yönünden, protokolde okul yapımı için tahsis edilen 1.600.000,00 TL promosyon ödemesinden, davacının talimatıyla yapıldığı anlaşılan 1.215.925,00 TL harcama ile davacı yararına tahsis edilen 345.525,00 TL araç bedelinin mahsubu ile kalan 38.552,90 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de, protokolde okul yapımı için davalı dernekçe, yüklenici tarafından düzenlenecek hakedişler karşılığında 1.600.000,00 TL’ye kadar olan kısmın ödeneceği düzenlenmiş olup, bu miktarın üzerinde davalı derneğe aktarılan toplam 2.250.531,00 TL’den davacının vazgeçtiğine dair bir ibare yer almadığı gibi, bozma ilamında da davalının sadece protokolde belirlenen 1.600.000,00 TL’den sorumlu olacağına dair kısıtlayıcı bir hükme yer verilmediği, davacı yararına alındığı belirtilen 345.525,00 TL’lik toplam araç bedeli de promosyon ödemesinden mahsup edilmiş ise de, söz konusu araçların bir çoğunun davacı adına kayıtlı olmadığı, kayıtlı olan araçların da davacının talimatıyla alındığı belli olmadığından, mahkemece davalıya aktarılan toplam 2.250.531,00 TL promosyon ödemesinden davacı yararına yapıldığı anlaşılan 1.215.925,00 TL harcamanın mahsubu ile 1.034.606,00 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
3.Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak; taraflar arasındaki protokolde davalının sadece protokolde belirlenen 1.600.000,00 TL’den sorumlu olacağına dair kısıtlayıcı bir hükme yer verilmediği, toplam 2.250.531,00 TL promosyon ödemesinden davacının talimatıyla davacı yararına yapıldığı anlaşılan 1.215.925,00 TL harcamanın mahsubu ve 1.034.606,00 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davacıya iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içerisinde taraf vekilleri tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairemizin 21.10.2025 tarihli, 2025/955 E., 2025/3497 K. sayılı kararı ile kamu düzenine aykırılık halleri ile uyulan bozma ilamının içeriğinin re'sen gözetildiği; kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle hükmün onanmasına karar verilmiştir.
V. KARAR DÜZELTME
A. Karar Düzeltme Sebepleri
1.Davacı vekili karar düzeltme dilekçesinde; temyiz itirazları doğrultusunda kararın yeniden gözden geçirilerek bozulmasına karar verilmesini beyan etmektedir.
2. Davalı vekili karar düzeltme dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğradığını, davadan önce bir ihtarname ile dava konusu para istenerek davalı temerrüte düşürülmediğinden ödeme gününden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesinin doğru olmadığını, davaya konu paranın öğretmenlerin hak etmiş olduğu promosyon parası olduğunu, bu sebeple davalı Milli Eğitim Bakanlığı'nın bu para üzerinde herhangi bir hakkı olmadığını, derneğin yaptığı tüm harcamaların kendi kurulları tarafından denetlendiğini, harcanan paranın bankanın bağışı olduğunu, davacının bu parayla bir ilgisinin bulunmadığını mahkemenin ilk kararının doğru olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, promosyon ödemesinin iadesi istemine ilişkindir.
1. Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan ve HUMK’un 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiçbirisine uymayan diğer karar düzeltme itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davalı vekilinin faiz başlangıcına yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Sözleşmeden kaynaklanan alacaklarda temerrüt faizi uygulanabilmesi için alacağın muaccel olması yeterli olmayıp, kararlaştırılan kesin vadede borcun ödenmemiş ya da alacaklının usulüne uygun ihtarı ile borçlunun temerrüde düşürülmüş olması zorunludur (TBK 117). Aksi halde temerrüt, icra takibine geçildiği veya davanın açıldığı tarihte oluşur.
Somut olayda dava öncesinde temerrüt şartlarının gerçekleşmediği anlaşıldığından dava tarihi olan 16.01.2014 tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının bu yönden düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
Dairemizce anılan husus gözden kaçırılarak kararın onandığı bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından bunun sağlanabilmesi için karar düzeltme isteminin kabulü ile hükmün düzeltilerek onanması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer karar düzeltme itirazlarının REDDİNE,
Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüyle, Dairemizin 21.10.2025 tarihli, 2025/955 Esas, 2025/3497 Karar sayılı onama ilamının KALDIRILMASINA, Mahkeme kararının hüküm fıkrasının 1. bendindeki ''ödeme tarihlerinden'' ibarelerinin çıkarılarak yerine ''dava tarihi olan 16.01.2014 tarihinden'' ibareleri yazılmak suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına ve takdiren 3.760,00 TL para cezasının karar düzeltme isteyen davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine,
Peşin alınan karar düzeltme ve temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.