Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Sağlık Uygulama Tebliğindeki vakıf üniversiteleri ve devlet üniversiteleri arasındaki statü farklılıklarına karşı açılan iptal davası temyizini değerlendirdi.
Özet: Sağlık Uygulama Tebliğinde (SUT) vakıf ve devlet üniversiteleri arasındaki ayrımcı statü farklılıklarının kaldırılması, özellikle "U" kodu sınıflandırmaları ve "vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere" ibaresinin çıkarılması talebiyle açılan davanın, dava konusu SUT hükümlerinin başvuru öncesinde davacının taleplerine uygun şekilde değiştirilmiş veya dava sürecinde yürürlükten kaldırılmış olması sebebiyle konusuz kaldığı ya da yargısal denetim yapılamayacağı gerekçeleriyle ilk derece mahkemesince reddedilen kısımlarına ilişkin temyiz başvurusu incelenmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/2363Karar No : 2025/1267 TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI): ... Sağlık ve Eğitim Hizmetleri AŞ VEKİLİ: Av. ... UETS Kodu:16532-35679-25022(E-Tebligat) II-(DAVALI): ... UETS Kodu:35773-73770-62988(E-Tebligat) VEKİLİ: Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2019/7083, K:2022/6721 sayılı kararının esası yönünden davacı tarafından, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden davalı tarafından temyizen incelenerek bozulması olarak istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, vakıf üniversiteleri ile Devlet üniversiteleri arasında hukuki statü farkının bulunmadığından bahisle Sağlık Uygulama Tebliği ile getirilen sınıflandırmaların kaldırılması; Sağlık Uygulama Tebliğinin "Kurum ile sözleşmeli/protokollü resmi sağlık kurum ve kuruluşlarında yapılacak diş tedavileri" başlıklı 2.4.1.A maddesinde yer alan “vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere” ibaresinin madde metninden çıkarılması; Sağlık Uygulama Tebliğinin "Kamu İhale Kanunu'na tabi olan resmi sağlık kurum ve kuruluşlarında" başlıklı 3.2.1.A maddesinin değiştirilmesi yönünde yapılan 15/12/2016 tarihli başvurunun reddine dair Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Cibali Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2019/7083, K:2022/6721 sayılı kararıyla; Davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmemiş, Anayasanın 2., 5., 17., 56., 60. ve 65. maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 1., 63. ve 72. maddelerine yer verilerek, Dava konusu işlemin, Sağlık Uygulama Tebliği ile getirilen ve üniversite hastane tiplerini belirleyen U kodu şeklindeki tanımlamaların kaldırılması ve vakıf üniversiteleri ile işbirliği bulunan özel hastanelerin Devlet üniversiteleri sağlık uygulama araştırma merkezleri/hastaneleri ile aynı statüde kabul edilmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden:Davacının başvuru tarihi olan 15/12/2016 tarihinden önce, 26/11/2016 tarih ve 29900 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 5. maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin "2.2.2.B-Tanıya dayalı işlem üzerinden ödeme yöntemi" başlıklı maddesinin yedinci fıkrasında yer alan "U1" ibarelerinin "U" şeklinde; 7. maddesi ile aynı Tebliğ'in "2.4.4.F-2-Fizik tedavi ve rehabilitasyon işlemlerinin faturalandırılması" başlıklı maddesinin yedinci fıkrasında yer alan "U1 ve U3" ibaresinin "U" şeklinde değiştirildiği, buna göre anılan değişiklik ile Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde devlet üniversiteleri ile vakıf üniversiteleri arasında geri ödeme katsayısı farklılıklarına ilişkin U kodu ayrımının yer aldığı hükümlerde ve bir çok SUT kodunda ek olarak verilen ilave oranların tüm "U" sınıfı sağlık hizmeti sunucularına verilmesi yönünde değişiklik yapıldığı, böylece esasen davacının talebiyle aynı yönde değişikliğe gidildiği görüldüğünden, başvuru tarihi itibarıyla değiştirilmesi veya kaldırılması talep edilen düzenleyici işlem maddelerinin uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı; bu sebeple dava konusu işlemin anılan kısmı bakımından, başvurunun yapıldığı ve davanın açıldığı tarih itibarıyla yargısal denetim yapılarak hüküm kurulacak bir düzenleme bulunmadığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince davanın reddine karar verilmesi gerektiği, Dava konusu işlemin, Sağlık Uygulama Tebliği'nin "2.4.1.A" maddesinde yer alan "vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere" ibaresinin madde metninden çıkartılması suretiyle devlet ve vakıf üniversite hastanelerinin aynı statüye alınması talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden: 09/09/2017 tarih ve 30175 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile, 24/03/2013 tarih ve 28597 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin 2.4.1.A numaralı maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesinde yer alan “işlemler” ibaresi ile “ve vakıf üniversiteleri” ibaresinin yürürlükten kaldırıldığının anlaşıldığı; bu sebeple, dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılmış olması karşısında, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna varıldığı, Dava konusu işlemin, Sağlık Uygulama Tebliği'nin "3.2.1.A" maddesinin değiştirilmesi ve Kamu İhale Kanunu'na tâbi olsun veya olmasın bu maddede yer alan düzenlemenin bütün vakıf üniversite hastaneleri bakımından geçerli kılınmasına ilişkin talebin reddine ilişkin kısmı yönünden: 24/03/2013 tarih ve 28597 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin -dava konusu başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "Tıbbi malzeme ödeme esasları" başlıklı 3.2. maddesinde yatarak tedavilerde tıbbi malzeme bedellerinin ödenmesi esasları ile ayakta tedavilerde tıbbi malzeme bedellerinin ödenmesi esasları ayrı başlıklar halinde düzenlendiği, yatarak tedavilerde tıbbi malzeme bedellerinin ödenme esaslarının ise, resmi sağlık kurum ve kuruluşları bakımından, 3.2.1.A maddesi altında "Kamu İhale Kanununa tabi olan resmi sağlık kurum ve kuruluşları" ve 3.2.1.B maddesi altında ise "Kamu İhale Kanununa tabi olmayan resmi sağlık kurum ve kuruluşları" şeklinde ayrı ayrı belirlendiği,Davacı tarafından, Sağlık Uygulama Tebliği'nin "3.2.1.A" maddesinin değiştirilmesi ve Kamu İhale Kanunu'na tâbi olsun veya olmasın bu maddede yer alan düzenlemenin bütün vakıf üniversite hastaneleri bakımından geçerli kılınması talebinde bulunulduğu,4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşların kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceğinin öngörüldüğü,5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 12. maddesinin dördüncü fıkrasında ise, özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesi olarak tanımlandığı, ek (II) sayılı cetvelde ise yükseköğretim kurulu, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitülerine yer verildiği; buna göre, vakıf yüksek öğretim kurumlarının 4734 sayılı Kanun kapsamında mal veya hizmet alımları ile yapım işleri yönünden Kamu İhale Kanunu'na tabi olmadığı, 5018 sayılı Kanun'da da özel bütçeli idareler arasında devlet yüksek öğretim kurumlarının sayıldığının görüldüğü,Bu durumda, vakıf üniversite hastanelerinin Kamu İhale Kanunu'na tabi olmadığı, bu anlamda aralarında hukuki bir eşitlikten söz edilemeyeceği dikkate alındığında, ihaleyle almış olduğu tıbbi malzeme bedellerinin Kuruma fatura edilmesinde ve tıbbi malzeme bedellerinin Kurumca ödenmesi noktasında vakıf üniversite hastaneleri ile devlet üniversite hastanelerinin 4734 sayılı Kanun'a tabi olup olmaması yönünden ayrıma tabi tutulmasında, bir başka ifadeyle bu malzemeler yönünden her iki hastanenin fiyatlandırmaya esas olmak üzere ayrı ayrı düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Cibali Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ve E... sayılı işleminin; Sağlık Uygulama Tebliği ile getirilen ve üniversite hastane tiplerini belirleyen U kodu şeklindeki tanımlamaların kaldırılması ve vakıf üniversiteleri ile işbirliği bulunan özel hastanelerin Devlet üniversiteleri sağlık uygulama araştırma merkezleri/hastaneleri ile aynı statüde kabul edilmesi talebinin reddine ilişkin kısmı ile Sağlık Uygulama Tebliği'nin "3.2.1.A" maddesinin değiştirilmesi ve Kamu İhale Kanunu'na tâbi olsun veya olmasın bu maddede yer alan düzenlemenin bütün vakıf üniversite hastaneleri bakımından geçerli kılınmasına ilişkin talebin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Cibali Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezinin 02/01/2017 tarih ve E.8104 sayılı işleminin, Sağlık Uygulama Tebliği'nin "2.4.1.A" maddesinde yer alan "vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere" ibaresinin madde metninden çıkartılması suretiyle devlet ve vakıf üniversite hastanelerinin aynı statüye alınması talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığından davanın kısmen İYUK 15. madde kapsamından reddine karar verilmesinin usul ve hukuka aykırı olduğu, ayrıca bakılan davada değiştirilmesi talep edilen düzenlemenin 18/06/2016 tarihinde yapıldığı, bu düzenlemenin yürürlükten kaldırıldığı 09/09/2017 tarihine kadar uygulanmaya devam ettiği, dolayısıyla davanın açıldığı tarih itibarıyla da ilgili düzenlemenin yürürlükte bulunduğu, yaklaşık 15 ay boyunca uygulandığı dikkate alındığında ilgili düzenlemenin hukuka uygun olup olmadığının, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla incelenip esastan karar verilmesi gerektiği, bu haliyle hak arama özgürlüğünün ihlal edildiği; diğer taraftan, ister devlet üniversitesi hastanesi isterse de vakıf üniversitesi hastanesi olsun, sunulan sağlık hizmetinin niteliği itibarıyla aynı olduğu, sağlık hizmetinin sunumu için gerekli olan ve kullanılan tıbbi malzeme de aynı olmasına rağmen, SGK tarafından tıbbi malzeme bedellerinin ödenmesi bakımından farklı bir muamele yapılmasına, sağlık hizmet sunucuları arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olan/olmayan ayrımına gidilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, temyize konu kararın usul ve esas yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idare tarafından, idare aleyhine bir karar verilmediğinden temyize konu kararın aleyhe yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, emsal yargı kararlarında dava açıldıktan sonra dava konusu işlemin yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın konusuz kalması durumunda idarelerin davanın açılmasına sebebiyet verdiği ve bu nedenle yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı lehine hükmedileceği açıkça belirtilmiş olduğundan, davalı idarenin temyiz istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın esasının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddi, kısmen karar verilmesine yer olmadığı yolundaki Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 29/12/2022 tarih ve E:2019/7083, K:2022/6721 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,4. Kesin olarak , 11/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında; iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.İptal davasının gerek anılan maddede, gerekse içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında; idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurabilenler tarafından iptal davasına konu edileceğinin kabulü zorunlu bulunmaktadır.İptal davasının amacı, hukuka aykırı idari işlemin uygulamadan kaldırılması, geçersiz kılınması ve işlemin hukuksal geçerliliğine son verilmesidir. Burada sağlanmak istenen, hukuk düzeninde hukuka aykırı işlemlerin bulunmamasını sağlayarak, hukuk devletinin korunmasıdır. İdare Hukuku ilkelerine göre, iptal kararları, iptali istenilen işlemi, tesis edildiği tarih itibarıyla ortadan kaldırarak, işlemin tesisinden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağlar.Bir idari işlemin hukuki irdelemesi yapıldığında, tespit edilen duruma göre dava konusu işlemin iptali ya da davanın reddi yolunda hüküm kurulması gerekmektedir. Hukuka uygunluk denetimi yapılan işlem yönünden "karar verilmesine yer olmadığına" hükmedilmesi, usulde yeri olmayan bir uygulama olup, işin esasının incelenmesinin sonucu olarak esas hakkında bir hüküm kurulması zorunlu bulunmaktadır. Bir düzenleyici işlemin (Yönetmelik-Tebliğ) kuralına dava açıldıktan sonra, idarenin yeni düzenleme yapması konusunda yetkisi bulunduğu açık olmakla birlikte, bu durum, idari yargı yerinin yargısal incelemesinde bulunan düzenleyici işlem hakkında, hukuka uygun olup olmadığı yönünden bir değerlendirme yapılıp sonuca varılmasına hukuken engel değildir. Aksi halde, idare bu şekilde yeni düzenleme yürürlüğe koyarak, mevcut düzenleyici işlemin (tebliğin) yargı denetimine tabi tutulmasından muaf kılınmasına neden olacaktır. Ayrıca, davacılar şeklen değiştirilen her düzenlemeye karşı dava açmak zorunda bırakılarak, hak arama özgürlüğünün kullanılması da zorlaştırılacaktır. Bu durumda, davacı tarafından hukuka aykırı olduğu ileri sürülen düzenlemelerin hukuki irdelemesi yapılarak Dairece işin esası hakkında, "ret" ya da "iptal" hükmü kurulması gerekirken, temyize konu kararda, düzenleyici işlemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.Diğer taraftan, düzenleyici işlemlerin hukuki irdelemesi yapılarak verilecek kararın sonucuna göre, bu kısım yönünden hükmedilecek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği de açıktır.Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabul edilerek, temyize konu Daire kararının bu kısımlar yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.