Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin, enerji iletim hattı eser sözleşmesinin haksız feshinden doğan teminat mektubu bedelinin istirdadına ilişkin kararı.
Özet: Yüklenici davacının, davalı iş sahibi ile imzalanan enerji iletim hattı tesisine ilişkin eser sözleşmesinin, davalının güzergah temizliği ve kamulaştırma gibi yükümlülüklerini yerine getirmemesi sonucu işe başlanamaması nedeniyle haksız yere feshedildiği ve teminat mektubunun irad kaydedildiği iddiasıyla açtığı istirdat davasında, teminat mektubu bedelinin iadesi talep edilmekte olup davalı, gecikmelerin yükleniciden kaynaklandığını savunurken, dosyaya sunulan bilirkişi raporu sözleşme feshinin haksız olduğunu ve teminatın iadesi koşullarının oluştuğunu belirtmektedir.
T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/577 Esas - 2026/461
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİT.C.ANKARAASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİK A R A R ESAS NO : 2025/577 KARAR NO : 2026/461...DAVA : İstirdat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 12/08/2025KARAR TARİHİ : 10/06/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 22/06/2026DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından ihale olunan ...Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis İşi" müvekkilinin ... sınırları içindeki dağlık, ormanlık ve engebeli arazideki 27,8 km'lik güzergaha 86 direkli enerji iletim hattının komple tesis edilmesi olduğunu, 26.01.2023 tarihli sözleşmenin 9.2. maddesinde işin süresinin 240 gün belirlendiğini, 10.02.2023 tarihinde, ...tutanak mukabili yer teslimi yapılmış olup işin bitim tarihi 07.10.2023 olarak belirlendiğini, sözleşme konusu işin yüklenici müvekkilinden kaynaklanmayan nedenlerle başlanamaması dolayısıyla 322 gün süre uzatımı verildiğini ve işin bitim tarihi 24.08.2024 olarak belirlendiğini, süre uzatımı verilmesine rağmen, geçen zaman içinde, davalı yükümlülüğünde olan iletim hattı güzerhagında orman ağaçları temizlenmediğini, kamulaştırma işlemleri yapılmadığını, arazide fiilen çalışmaya engel hususların ... tarafındın ortadan kaldırılmadığını, bu şekilde müvekkili yüklenicinin sözleşme konusu işe 837 gün boyunca fiilen başlama imkanı olamadığını, sözleşmenin ... tarafından fesih edilerek teminatın irad kaydedildiğini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını belirterek davalı ... Anonim Şirketi'nin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Sözleşmenin feshi ve tasfiye durumları" başlıklı 47. Maddesine göre 26.05.2025 tarih ve ..ödenmesine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde; usule ilişkin olarak; davanın öncelikle görev, yetki, husumet, zamanaşımı, taraf ehliyeti, derdestlik, tahkim, işbölümü ve dava ehliyeti yönünden usulden reddine karar verilmesini talep ettiğini, esasa ilişkin olarak; davaya konu sözleşme..... firması ile teşekkülleri arasında 26.01.2023 tarihinde imzalanmış olduğunu, 10.02.2023 tarihinde yer teslimi yapıldığını, 154 kV ..n ormanlık sahalara isabet eden kısımları için Orman Kanununun 17. maddesinin 3. fıkrasının uygulanması hakkında yönetmelik hükümleri kapsamında izin başvurusunda bulunulduğunu ve .... ormanlık alanda izin verilmesi üzerine kesin izin taahhüt senedinin imzalanması ve orman iznine ait bedellerin ödenmesi ile söz konusu saha izinli hale getirilmiş ve müteakip yıllara ait arazi izin bedelleri de izin başlangıç tarihinde ödendiğini, orman izinlerinin 30.05.2023 tarihinde alındığını, davacı firma tarafından orman işletme şefliklerine sahada çalışma yapılamayacağı bilgisi verildiğinden şefliklerce kesimlere ağırlık verilmediği bilgisi paylaşıldığını, ağaç kesimlerinin yapılabilmesi için orman yolu iznine ihtiyaç olduğu davacı tarafa bildirildiğini, davacı tarafça orman yol izni dosyası hazırlandığını ancak dosyada eksikler bulunduğu için iade edildiğinin bildirildiğini, Bölge Müdürlüğünün yazısında ... ile yeniden görüşme sağlandığı ve yapılan görüşmeler neticesinde orman yol izni alınması halinde kesimlerin yapılabileceği bilgisinin netliğe kavuştuğu ve konuyla ilgili aksiyon alınması davacı tarafa bildirildiğini, yapılan tüm uyarılara rağmen davacı firma dayanaksız olarak sözleşmenin tasfiyesini talep etmeye devam ettiğini söz konusu talebin olumsuz olarak değerlendirildiğinin davacı tarafa bildirildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.GEREKÇE :Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin davalı tarafça haksız feshedilerek teminatın irad kaydedildiği iddiasıyla teminat mektup bedelinin tahsili isteğine ilişkindir.Davanın niteliği gereği arabuluculuğa başvurulması zorunlu bulunduğu, başvurunun yapıldığı, 21/07/2025 tarihinde tarafların katılımıyla anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın düzenlendiği anlaşılmıştır.Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup bilirkişi heyeti 24.01.2026 tarihli raporunda; yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda; sözleşmenin davalı iş sahibi tarafından feshinin haksız olduğunu, teminat mektubunun ceza olarak paraya çevrilmesine ilişkin koşulların oluşmayacağını, mektup bedelinin iadesine ilişkin talep koşullarının oluşacağını bildirmişlerdir.Davalı taraf davanın .... ihbarı isteğinde bulunmuş, dilekçe ihbar olunana tebliğ edilmiş, ihbar olunan vekili cevap dilekçesinde, feri müdahil talebinde bulunmuş, dava konusu uyuşmazlıkla ilgili idarenin hiç bir kusuru bulunmadığını, idarelerinin taraflar arasındaki sözleşmeler gereğince herhangi bir yükümlülüğünün olmadığını, yasal çerçevede güzergahın temizlenmesi noktasında idare olarak görevi olan her türlü sorumluluğunu yerine getirdiğini, dava konusu sözleşmenin tarafı olmayıp, sözleşmeden kaynaklı bir yükümlülüğünde bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.Dosya bilirkişi heyetine tevdi edilerek davalı tarafın rapora itirazlarının değerlendirilmesi için ek rapor alınmış olup, bilirkişi heyeti 17.04.2026 tarihli raporlarında; itirazları değerlendirerek kök raporda belirtilen görüş ve kanaatlerinin aynı şekilde korunduğunu bildirmişlerdir.Dosya kapsamından; taraflar arasında 26.01.2023 tarihli ... Teknik Birim Fiyatlı Komple Tesis işine ait eser sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin türü ve bedelinin 6. maddede belirtilmiş olup buna göre birim fiyat sözleşme olup bedelinin 79.444.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, işe başlama ve bitim tarihinin 9. maddede düzenlendiği, buna göre sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 gün içinde YİGŞ hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, yüklenicinin taahhüdün tümünü iş yeri teslim tarihinden itibaren 240 gün içinde tamamlayarak geçici kabulü hazır hale getirmek zorunda olduğu, sürenin hesaplanmasında havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığında, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmeyeceği, iş yerinde havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günlerin birinci kısım 10 Aralık-1 Mart tarihleri arasındaki 82 gün olduğunun belirtildiği, teminata ilişkin hükümlerin 10. maddede düzenlendiği, 4.767.000,00 TL kesin teminat verildiğinin belirtildiği, 25. madde; gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi başlıklı olup, 25.01. maddede; bu sözleşmede belirtilen süre uzatım halleri hariç, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği taktirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı, 25.2. maddede; yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak süresinde bitirmediği taktirde, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağı, 25.3. maddede; ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminatın gelir kaydedilip sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği, 26. maddede; sözleşmenin feshine ilişkin şartlar başlıklı olup buna göre; sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işler, iş eksikliği ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda yapım işleri genel şartları hükümlerinin uygulanacağının kararlaştırıldığı, toplam 35. maddeden ibaret olduğu, yapım işleri genel şartnamesinin 6. maddesi; yüklenicinin sözleşmeye göre yer teslimi için belirlenmiş süre içinde iş yerinin teslimi için hazır bulunmaması halinde bu durumun komisyon tarafından tutanak altına alınarak işin süresinin başladığının yükleniciye yazılı olarak bildirileceği, bu durumda yüklenicinin iş yerini geç teslim aldığını gerekçe göstererek süre uzatımında bulunamayacağı, 47. maddesinde; sözleşmenin feshi ve tasfiye durumlarının belirtildiği anlaşılmıştır.Dava konusu işle ilgili sözleşme tarihi 26.01.2023, yer teslim tutanağı 10.02.2023 tarihinde imzalanmıştır. Yer teslim tutanağında hatların güzergahının gezildiği, some noktalarının gösterildiği ... tip projelerine ve sözleşmeye göre tesis edilmesi şartıyla yer tesliminin yapıldığı yazılmıştır. ... ve birimlerinden alınması gerekli izinlerin durumu ile ilgili bir açıklama veya şerh mevcut değildir. Taraflar arasında yazışmalar yapılmış ve süreçte davacı tarafın 154 kW 1272 MCM iletkenli ... ... hattının tesis planlaması içinde yer alan 86 adet direklerinde herhangi bir çalışma yapmadığı, söz konusu E.İ. hattında orman yol izinlerine ait dosyaların hazırlanarak teslim edilmediği ve bu nedenle Orman İşletme Şefliklerince ağaç kesimi yapılamadığından, saha çalışmalarının kasıtlı olarak sekteye uğratıldığı tespit edildiği belirtilerek, davalı tarafça noter ihtarı yapılarak sözleşme yapım işleri şartnamesinin 47. maddesine göre feshedilmiş ve sözleşmenin feshine müteakip davalı tarafça mektubun verildiği bankaya yazı yazılarak mektup bedelinin ...'ye ödenmesi talep edilmiş, talep yazısı üzerine davacı tarafça teminat mektubuna konu 4.767.000,00 TL'nin 30.05.2025 tarihinde davalının banka hesabına gönderilmiş olduğu anlaşılmıştır.Taraflar arasındaki sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise yüklenicinin iş sahibine verdiği teminatların iş sahibinin zararları karşılandıktan ve iadesi için sözleşmede başkaca koşullar öngörülmüş ise bunlar yerine getirildikten sonra teminatları veren yükleniciye iade edilecektir. Ancak bazı teminatlar sözleşmede veya sözleşme eki şartnamelerde ya da ilgili kanunlarda aksine bir hüküm bulunması halinde ceza niteliğinde olacağından teminatı alan iş sahibi tarafından ceza olarak gelir kaydedilmekte olup bu durumda teminat miktarı yüklenicinin borcundan düşülmemektedir. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 25.3. maddesinde; fesih halinde kesin teminatın gelir kaydedileceği belirtilmiş ve yapım işleri genel şartnamesinin 47. maddesinin 2. bendinde a ve b fıkralarında idarenin sözleşmeyi feshedeceği haller gösterilmiş ve devamında .... bu hallerde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek sözleşmenin genel hükümlere göre tasfiye edileceği belirtilmiştir.İş bu davada taraflar arasındaki sözleşme davalı tarafça feshedilip kesin teminat irad kaydedilmiş olup feshin haklı olup olmadığı hususunun öncelikle irdelenmesi gerekmektedir.Mahkemece yapılan inceleme, alınan bilirkişi heyeti asıl ve ek rapor içeriği ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında düzenlenen sözleşme konusu işte davacı yükleniciye 240 gün süre verildiği, güzergahın çalışmaya hazır hale getirilmemesi nedeniyle 322 gün ek süre verildiği, güzergahta bulunan .... Müdürlüğüne ait olan ağaçların kesilmesi, güzergahın hazırlanması için farklı tarihlerde davacı tarafından davalıya yazılı başvurular yapıldığı, ... Teknik Şartnamesi 4.3. maddesindeki iş sahibi tarafından yapılacak işler hükmüne göre; yüklenicinin çalışacağı güzergah boyunca idarenin sürekli çalışma imkanı sağlaması gerektiği, 04.09.2025 tarihli .... yazı cevabında güzergahta halen kesilmeyen ağaçlar sebebiyle eksiklikler bulunduğunun bildirildiği, dosya kapsamı itibarıyla sözleşme konusu işin yapımına başlanamamasında, sahada çalışma yapılamamasında davacının kusurunun bulunmadığı, sözleşmenin feshinin haksız olduğu, teminatın nakte çevrilmesinin yerinde olmadığı kanaatine varılmakla, davanın kabulüne, 4.767.000,00 TL nakde çevrilen mektup bedelinin nakde çevrilme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davanın kabulü ile, 4.767.000,00 TL'nin 30/05/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Alınması gerekli 325.633,77 TL harçtan peşin alınan 81.408,45 TL'nin mahsubu ile kalan 244.225,32 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir yazılmasına,Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yazılı 121.836,35 TL TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Davacı davada kendisini vekille temsil ettirmiş olup 638.370,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Tarafların işbu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yoluna başvurabileceklerinin belirtilmesine, Dair oybirliği ile verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.10/06/2026.... DAVACI YARGILAMA GİDERLERİ:Başvurma Harcı : 615,40 TLPeşin Harç : 81.408,45 TLBilirkişi Ücreti : 39.000,00 TLPosta Gideri : 812,50 TL +----------------------------Toplam : 121.836,35 TL