ankara bölge adliye mahkemesi, yidk kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü talebiyle açılan davada, ... ibaresinin ayırt ediciliği ve tanımlayıcı niteliği üzerine verilen ilk derece mahkemesi kararını inceliyor.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, YİDK kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü talebiyle açılan davada, ... ibaresinin ayırt ediciliği ve tanımlayıcı niteliği üzerine verilen ilk derece mahkemesi kararını inceliyor.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, bir ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesini konu almakta olup, davacının "FEM KOD" ibareli marka başvurusunun tescilini engellemek ve tescil edilmesi halinde hükümsüzlüğünü sağlamak amacıyla açtığı davanın reddine ilişkin kararı kapsamaktadır; davacı, kendi "FEM" ibareli markalarının eğitim sektöründe yoğun kullanım, yatırım ve tanınmışlık yoluyla ayırt edicilik kazandığını ve alan adı ile ticaret unvanı olduğunu savunarak davalı başvurusu ile karıştırılma ihtimalini ve kötü niyetini ileri sürerken, davalı şirket ise "FEM" ibaresinin fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerin ortak adı olduğunu ve tanımlayıcı nitelikte bulunduğunu, dolayısıyla tek başına bir tekel oluşturamayacağını iddia etmiş, ilk derece mahkemesi de "FEM" ibaresinin tanımlayıcı ve farklı tacirlerce de kullanılan genel bir ifade olduğuna hükmetmiştir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

Esas-Karar No: 2024/570 - 2026/1023

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/570

KARAR NO : 2026/1023

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK

MAHKEMESİ

TARİHİ : 19/12/2023

NUMARASI : 2022/180 E. - 2023/242 K.

DAVANIN KONUSU : YİDK Kararının İptali, Marka Hükümsüzlüğü

Taraflar arasında görülen davada Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 19/12/2023 tarih ve 2022/180 Esas - 2023/242 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili, davalı Şirketin 2020/136642 sayılı "..." ibareli marka başvurusuna, müvekkilince adına tescilli 2008/33588, 2009/18232, 2009/18235, 2010/31482,2014/08860, 2014/108592, 2014/108601, 2014/17229, 2015/43724, 2015/43279, 2016/56650,2016/53090,2016/53091,2016/103882 ve 2018/80553 sayılı "..." ibareli markalara dayalı olarak itiraz edildiğini, davalı kurum tarafından müvekkili itirazının reddine karar verildiğini, oysa dava konusu başvurunun esas unsurunun "..." ibaresi olduğunu, müvekkilinin "..." ibaresine ayırt edici nitelik kazandırdığı ve bu ibare üzerinde kazanılmış hakka sahip bulunduğunu, "..." ibaresinin aynı zamanda müvekkilinin ticaret unvanı ve alan adı olduğunu, bugün Türkiye genelinde müvekkiline ait 140 adet “... ...” bulunduğunu, 28.08.1998 tarihinden beri “...” alan adının sahibinin müvekkili olduğunu, "..." ibaresinin 1997 yılından beri büyük emekler harcanarak yoğun ve yaygın kullanım ve tanıtım çalışmaları sonucu, eğitim ve öğretim hizmetleri ve ürünleri bakımından tanınmış marka haline geldiğini, eğitim ve öğretim hizmeti sektöründe yer alanlar ve yararlanıcılar tarafından, ... ibaresi görüldüğünde ve duyulduğunda, bunun müvekkiline ait eğitim ve öğretim hizmeti sunumunda kullanılan bir marka olduğunun bilinir hale geldiğini, ... ibareli tanıtım işareti kullanımının coğrafi olarak tüm Türkiye'ye yayıldığını, müvekkilinin bu ibarenin bir marka olarak algılanabilmesi için çok büyük yatırımlar yaptığını, Kurum tarafından daha önceden verilen kararlarda “...” ibaresinin eskiye dayalı kullanım ile ayırt edicilik kazandığının kabul edildiğini, “...” ibaresinin 3. kişilerce kullanılmasının müvekkilini birçok hukuki sorunla karşı karşıya bıraktığını, davalıya ait 2020/136642 numaralı başvurunun asıl ve ayırt edici unsurunun ... ibaresi olduğunu, markadaki “...” ibaresinin markaya hiçbir ayırt edicilik katmadığını, ancak bir şube algısı yaratacağını, başka bir şahıs tarafından yasa dışı olarak velilere gönderilen SMS'lere karşı öğrenci velileri kurumu şikayet ederlerken ... olarak şikayet etmişler ve valiliğin de ... markasının sahibi olarak doğrudan müvekkilini muhatap alarak hatalı şekilde müvekkiline ceza kestiğini, bu durumun “...” ibaresi ile müvekkilinin özdeşleştiğini gösterir bir olgu olduğunu, müvekkili markalarının kullanım sonucunda ayırt edicilik kazandığı hususunun birçok mahkeme kararında da tespit edildiğini, dava konusu ibarenin de müvekkili markaları ile karıştırılacak düzeyde benzer olduğunu, davalı başvurusunun kötü niyetle yapıldığını ileri sürerek, YİDK'in 2022-M-3389 sayılı kararının iptaline, dava konusu 2020/136642 sayılı markanın tescili halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, dava konusu başvuru ile davacının itirazına mesnet markalar arasında karıştırılmaya yol açacak düzeyde benzerlik olmadığını, davacının diğer iddialarının da yerinde bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı Şirket vekili, "..." ibaresinin, fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerin ortak adı olduğunu, özellikle eğitim, kültür ve bilim alanlarında farklı tacirlerce de farklı unsurlarla birlikte kullanıldığını, dolayısıyla bu ibarenin tanımlayıcı bir ibare olarak kabul edilmesi gerektiğini, tek başına kendi adlarına tescili mümkün olmayan bir tanımlayıcı ifade üzerinde kazanılmış hak iddiasının kabulünün mümkün olmayacağını, ibarenin davacı tekelinde bulunmadığını, müvekkilinin kötü niyetli olmadığını, davacının kendi bu ibareye ayırt edicilik kazandırdığı iddialarını kabul etmediklerini, Yüksek Mahkemenin “...” ibaresinin ayırt ediciliğinin bulunmadığı yönünde kararı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, ihtilafa konu olan "..." ibaresinin "Fizik, kimya, biyoloji gibi bilimlerin ortak adı" olduğu, özellikle eğitim, kültür ve bilim alanlarında farklı tacirlerce de farklı unsurlarla birlikte kullanıldığı, bu itibarla söz konusu ibarenin tanımlayıcı nitelikte olduğu, muteriz markalarının "...+kelime veya şekil" ibarelerini ihtiva eden bileşke markalardan müteşekkil bulunduğu, bu nedenle muterizin münhasıran "..." ibaresi üzerinde hak sahipliği bulunmadığı, ilgili tüketicilerin başvuruya konu marka ile itiraza gerekçe markaları bütüncül algı çerçevesinde farklı ticari kaynaklardan gelen birbirinden farklı markalar olarak algılayabilecekleri, başvuru ile itiraza gerekçe olarak gösterilen markalar bütünüyle bıraktıkları izlenim itibarıyla ilişkilendirilme ihtimali dahil olmak üzere karıştırmaya yol açabilecek derecede benzer olmadığı, bu itibarla, markalar arasında 6769 s. SMK'nın 6/1 maddesi hükmü anlamında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, iltibas tehlikesinin bulunmaması halinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 6. maddesinin (5) numaralı fıkrasının uygulama alanı bulmayacağı, davalının markanın amaç ve fonksiyonlarına aykırı olarak davacıya ve 3. kişileri baskı altına alma, engelleme, santaj, yedekleme, tuzak, marka ticareti yapma konusunda kötü niyetli başvuruda bulunduğuna dair dosyada delilin mevcut olmadığı, yalnızca benzer marka başvurusunda bulunmanın kötü niyetli başvuru olduğunu kabule yeterli olmadığı, bu nedenle kötü niyet iddiasının ispat edilemediği, öte yandan sadece ... ibaresinin eğitim, kültür ve bilim alanlarında farklı tacirlerce de farklı unsurlarla birlikte kullanıldığı ve bu itibarla söz konusu ibarenin tanımlayıcı nitelikte bulunması karşısında bu ibarelerin davacı tarafından eğitim alınında ticari bir şekilde kullanılmasına yönelik delillerin, ... ibaresinin tekelleştirilerek aynı alanda iştigal eden sair firmaların ticari faaliyetlerini haksız şekilde kısıtlayacak nitelikte olduğu, davacı lehine ''...'' ibaresinin tali nitelikte ve yalnızca verilen hizmetin/eğitim amacını/ niteliğini belirtir mahiyetteki jenerik anlamını taşıyan dürüstçe kullanımlar açısından üstün bir hak sağlamayacağı, davacının bu ibarenin ayırt ediciliği bulunan ek unsurlar ile birlikte gerçekleştirilen tali kullanımlara katlanma yükümlülüğünün mevcudiyetini koruyacağı, 6769 sayılı SMK'nın 6(3), 6(5), 6(6) ve 6(9) maddeleri kapsamındaki itirazların bu açıklamalar ve dosyadaki deliller kapsamında yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili, müvekkili adına tescilli "..." ibareli markaların benzerlerinin İstanbul ve Türkiye çapında haksız olarak başkaları tarafından kullanıldığını, müvekkilinin "..." esas unsurlu markalarının eskiye dayalı kullanım sonucu ayırt edicilik kazandığının ... tarafından da kabul edildiğini, müvekkili markalarının ayırt ediciliğini ve tanınmışlığını kabul eden mahkeme kararları ve bilirkişi raporlarının dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulduğunu, davalının başvuru markasının, müvekkilinin tescilli markaları ve tescilli ticaret unvanı ile iltibas oluşturduğunu, aksi yöndeki mahkeme kararının yerinde olmadığını, SMK'nın gerçek hak sahipliği ilkesini benimsediğini, gerçek hak sahipliği ilkesine göre de bir işareti ilk defa oluşturan ve bir mal veya hizmetle bağlantılı olarak ilk defa kullanan kişinin markanın sahibi olduğunu, müvekkilinin "..." ve şekilden oluşan ibare ve biçimli markaların gerçek hak sahibi bulunduğunu, davalı marka başvurusunun kötü niyetli olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE : Dava, YİDK kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İşlem dosyasının incelenmesinden, davalı Şirketin 05.11.2020 tarihinde 2020/136642 sayılı "... ... " ibareli marka başvurusunu yaptığı, davacı tarafından "..." ibareli markalara dayalı olarak karıştırılma ihtimali, gerçek hak sahipliği, ticaret unvanı ve alan adına dayalı üstün hak, tanınmışlık ve kötü niyet gerekçeleriyle başvuruya itiraz edildiği, Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından davacı itirazının reddine karar verildiği, davacı Şirketin bu karara karşı itirazının da YİDK'in 18.03.2022 tarih, 2022-M-3389 sayılı kararıyla reddedildiği, anılan kararın davacı vekiline 24.03.2022 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

İşbu dava, iki aylık hak düşürücü süre içerisinde 18.05.2022 tarihinde açılmıştır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 6/1. maddesi uyarınca, tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir. Açıklanan hüküm çerçevesinde markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir. Burada öncelikle iltibas (karıştırılma) kavramının da açıklanması gerekmektedir. İltibas, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir (Savaş Bozbel, Fikri Mülkiyet Hukuku, İstanbul 2015, s. 408-409). İltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde ölçü, bu işin ilgilisi veya uzmanı değil, ortalama tüketicilerdir. Öte yandan, markaların ayırt edicilik güçlerinin de iltibas ihtimalinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerekmektedir. Zira, ayırt edici niteliği zayıf olan markalar yönünden iltibas ihtimali daha düşük olacaktır. Diğer bir deyişle, tescili istenilen mal ve hizmetleri, diğer işletmelerin mal ve hizmetlerinden ayırt etme gücü düşük kalan, zayıf marka olarak nitelendirilebilecek markaların koruma alanı daha dar bulunmaktadır. Böyle durumlarda, küçük farklılıklar dahi tescil olunmak istenen markaya ayırt edicilik kazandırabilecektir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında, mahkemece alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere dava konusu başvurunun kapsamında yer alan 35/01,02,03,04. sınıf hizmetler, 35/05. sınıf "Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması

için Bilim, denizcilik, topoğrafya, meteoroloji, sanayide ve laboratuvarda kullanım amaçlı olanlar dahil ölçme aletleri,

cihazları: tıbbi amaçlı olmayan termometreler, barometreler,

ampermetreler, voltmetreler, nem ölçerler, test cihazları, teleskoplar, periskoplar, pusulalar; taşıt göstergeleri; laboratuvarlarda kullanılan

malzemeler: mikroskoplar, büyüteçler, dürbünler, deney malzeme ve

cihazları. Ses ve görüntünün kaydı, nakli veya yeniden meydana

getirilmesi (reprodüksiyonu) için cihazlar: kameralar, fotoğraf makineleri,

televizyonlar, videolar, cd-dvd kayıt ve oynatıcı cihazlar, mp3 çalar, bilgisayarlar, masa üstü-tablet bilgisayarlar, giyilebilir teknolojik cihazlar

(akıllı saatler, bileklikler, başa takılan cihazlar), mikrofonlar, hoparlörler,

kulaklıklar; haberleşme ve çoğaltma amaçlı cihazlar ve bilgisayar çevre

donanımları: cep telefonları ve bunların kılıfları, sabit telefonlar, telefon

santralleri, bilgisayar yazıcıları, tarayıcılar, fotokopi makineleri. Manyetik,

optik kayıt taşıyıcılar ve bunlara kaydedilmiş bilgisayar programları ve

yazılımları; bilgisayar ağları vasıtasıyla indirilebilen ve manyetik ve optik

ortamlara kayıt edilebilen elektronik yayınlar; manyetik/optik okuyuculu

kartlar, manyetik, optik ve elektronik ortamlara kaydedilmiş çekilmiş

sinema filmleri, diziler ve video müzik klipleri. Antenler, uydu antenler,

yükselticiler ve bunların parçaları. Bilet otomatları, nakit para çekme

makineleri. Makine ve cihazların elektroniğinde kullanılan elemanlar: yarı

iletkenler, elektronik devreler, entegreler, yongalar (çipler), diyotlar,

transistörler, manyetik kafalar, saptırıcılar; elektronik kilitler, fotoseller,

elektronik açma kapama mekanizmaları, algılayıcılar (sensörler). Birim

zamandaki tüketim miktarını ölçen sayaçlar ve zaman ayarlayıcıları.

Koruyucu giysiler, koruma ve can kurtarma amaçlı donanımlar. Gözlükler,

güneş gözlükleri, lensler ve bunların kutuları, kılıfları, parçaları ve

aksesuarları. Elektrik enerjisini iletim, dönüştürme, depolama kontrol

cihazları ve araçları: fişler, buatlar, anahtarlar, şalterler, sigortalar, balastlar,

starterler, elektrik panoları, rezistanslar, soketler, transformatörler,

adaptörler, şarj cihazları, elektrik, elektronikte kullanılan kablolar, piller,

aküler, elektrik enerjisi üretimi için güneş panelleri. Ana fonksiyonu uyarı ve

alarm olan cihazlar (taşıt alarmları hariç), elektrikli ziller. Trafikte kullanım

amaçlı sinyalizasyon, işaretle bildirme cihazları ve araçları. Yangın

söndürme amaçlı taşıtlar dahil yangın söndürme aletleri ve cihazları

(yangın söndürme hortumları ve yangın söndürme vanaları dahil).

Radarlar, denizaltı radarları (sonarlar), gece görüşü sağlayıcı veya arttırıcı

aletler ve cihazlar. Dekoratif mıknatıslar. Metronomlar. Kağıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul

ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek

seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye amaçlı ürünler hariç): kağıt

havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul

ambalajlama ve sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri.

Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler,

gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resim ve

sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt

ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton,

yazı kağıtları, kopyalama kağıtları, yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri,

kara tahtalar, resim boyaları. Büro makineleri. Badana ve boya işleri için

fırçalar ve rulolar. Koruyucu amaçlı olanlar hariç her türlü malzemeden yapılmış iç-dış

giysiler, çoraplar, fularlar, şallar, bandanalar, eşarplar, kemerler. Ayak

giysileri: ayakkabılar, terlikler, sandaletler. Baş giysileri: şapkalar, kasketler,

bereler, takkeler, kepler. Spor amaçlı minderler.

Oyunlar ve oyuncaklar. Salonda oynanan oyunlar; harici

ekran ya da monitör ile bağlanıp oynanabilen oyunlar için aletler,

makineler ve cihazlar (jetonla çalışanlar dahil).

Çocuk bahçeleri, parklar ve oyun parkları için oyuncaklar. Bu sınıfa dahil

jimnastik ve spor aletleri; olta takımları, yapay balık yemleri, avcılık ve

balıkçılık için tuzaklar. mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen

hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog

ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)" ve 41. sınıftaki hizmetlerin tamamı, davacı markalarının kapsamlarında yer alan mal ve hizmetler ile aynı/aynı tür veya benzerdir. Dolayısıyla sayılan hizmetler yönünden emtia benzerliğine ilişkin koşul gerçekleşmiş, bunlar dışında 35/05 sınıfta kalan diğer hizmetler yönünden bu koşul gerçekleşmemiştir.

İşaretlerin karşılaştırılmasına gelince, dava konusu marka "... ... " ibaresinden oluşmaktadır. Başvuru, kırmızı ve mavi renklerle oluşturulmuş, markada yer alan diğer tüm sözcük unsurlarından çok daha büyük ve ilk anda göze çarpan unsur olarak

"..." ibaresine yer verilmiş, bu ibarenin hemen altında nispeten daha küçük harf boyutuyla "..." ibaresi yazılmış, "..." ibaresinin sol üstünde ise oldukça küçük harf karakterleri ile yazılmış, markanın görsel algısında tamamen geri planda kalır nitelikte konumlandırılmış "..." ve "..." ibareleri yer almıştır. "..." ibaresi, İstanbul’un büyük ilçelerinden birinin adıdır. "..." ibaresi ise ticaret hayatında jenerik kullanımı haiz, mevcut anlamından ziyade “kaliteli,

kişiye özel” hizmeti ifade eden bir kısaltma olup bu anlamıyla toplumun geneli tarafından da bilinmektedir. Dava konusu başvuruda yer verilen "..." kavramı, eğitim- öğretim alanında jenerik olarak kullanılan, “..., doğa bilimleri veya fennî bilimler; insanların maddesel çevresini denetlemek ve değiştirmek amacıyla geliştirdiği

teknolojik bilgileri kapsayan akademik disiplinler grubuna denir. Gözlem ve deneye

dayanan çalışmalarla elde edilen sistematik bilgilerdir” şeklinde tanımlanmış, eğitim hayatında ilkokuldan itibaren öğrencilere okutulan fizik, kimya, biyoloji

vs. derslerin genel adı olarak kullanılmaktadır. "..." ibaresi ise yine ticaret hayatında jenerik kullanımı bulunan, eğitim verilen merkezler için

kullanılan bir ibare olduğu değerlendirilmiştir. Marka bütününde bu haliyle ilk algıyı "... ..." bütününün çekeceği, "... ..." ibaresinin ise tamamen geri planda kalan algısı nedeniyle tali unsur olarak algılanacağı kabul edilmiştir. Davacının itirazına mesnet markaları da "..." ibareli olup davacı markalarındaki diğer ibare ve şekiller, ayırt edicilikte geri planda kaldıklarından, davacı markalarının asli unsurunu "..." ibaresi oluşturmaktadır.

Somut olayda uyuşmazlık, "..." ibaresinin taraf markalarında ortak olarak asli unsur biçiminde yer almasının iltibasa sebebiyet verip vermeyeceği noktasında toplanmaktadır. Taraf markalarında ortak olarak yer alan "..." ibaresi, eğitim – öğretim alanın bir kolunu tanımlayan genel bir ifade olduğundan, 41. sınıf hizmetler bakımından ayırt ediciliğinin tanımlayıcılığa yakın şekilde düşük olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Ancak, bu şekilde ayırt ediciliği bulunmayan işaretlerin sonradan yoğun kullanım ve tanıtım sonucunda bir firma ile özdeşleşmesi, cins, tür, nitelik bildirmek yerine bir firmanın mal ve hizmetini gösterir hale gelmesi eş deyişle ayırt edicilik kazanması mümkündür. İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, taraf markalarında ortak yer alan "..." ibaresinin 41. sınıf hizmetler yönünden tanımlayıcı olması nedeniyle ayırt ediciliğinin düşük bulunduğu, bununla birlikte "..." markasının, davacı tarafından eğitim-öğretim sektöründeki hizmet ve ürünlerde uzun yıllara sari, Türkiye geneline yaygın, yoğun ve ciddi kullanımı ve tanıtımı neticesinde dava konusu başvuru tarihi itibariyle belirli bir ayırt edicilik kazandığı açıklanmıştır. Nitekim, davacı tarafın aynı markalarına dayalı olarak işbu davanın konusu oluşturan başvuru ile benzer şekilde oluşturulan 2019/68360, 2019/62391, 2019/65364 sayılı ve " ...", ...", " ..." ibareli başvurular hakkında Dairemize intikal eden uyuşmazlıklarda, ilk derece mahkemelerince alınan bilirkişi raporlarında da aynı sonuca ulaşılmıştır (Dairemizin 2024/227 E-2024/220K, 2023/2057 E-2023/1601 K, 2024/280 E2024/368 K sayılı ilamları).

Bu itibarla, gerek dava konusu başvurunun gerekse de davacının itirazına mesnet markaların asli unsurlarının "..." ibaresinden oluştuğu, her ne kadar anılan ibarenin 41. sınıf hizmetler bakımından ayırt ediciliği zayıf ise de yukarıda açıklandığı üzere davacının anılan ibareyi eğitim ve öğretim hizmetlerinde kullanım sonucu ayırt edici hale getirdiği, ayrıca dava konusu başvuruda farklı olarak yer alan "..." ibaresinin maruf bir yerleşim yerinin adı olup kimsenin tekeline bırakılamayacağı, başvurudaki diğer ibarelerin de ayırt edici olmadığı gözetildiğinde anılan ibarelerin, dava konusu marka başvurusunu davacının markalarından uzaklaştırmaya yetmediği, aksine tüketiciler nezdinde davacının "..." markasının ... bölgesine özel olarak tasarlanmış ve oluşturulmuş, seri markalarından birisi olduğu algısını yaratacağı, uyuşmazlık konusu 41. sınıf hizmetlerin tüketicisinin dikkat düzeyinin de varılan bu sonucu değiştiremeyeceği, başvuru kapsamında yer alan sair

hizmetler açısından ise davacı markalarının, "eğitim – öğretim hizmetleri" alanında sahip olduğu anlam gibi ilişkilendirilebilir bir anlamının zaten mevcut olmadığı, dolayısıyla benzerliği tespit olunan sair hizmetler açısından bu ibarenin zaten doğrudan ayırt ediciliğinin bulunduğu kanaatine varıldığından, dava konusu başvuru ile davacı marka işaretlerinin, SMK'nın 6/1 maddesi anlamında benzer bulunduğunun kabulü gerekmiş, aksi yöndeki ilk derece mahkemesi kararı yerinde görülmemiştir.

Davacı tarafından SMK'nın 6/5 maddesi kapsamında tanınmışlık vakıasına da dayanılmıştır. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda açıklandığı üzere davacı markaları, “eğitim – öğretim hizmetleri” alanında belli bir bilinirlik, sektörel bir tanınırlık elde etmiştir. Davacının çok uzun yıllara sari kullanımlar sonucunda, zayıf bir ibareye kazandırmayı başardığı anlam ve bilinirliğin, bu ibarenin üçüncü kişilerce de tali ve dürüstçe kullanım kapsamında

kalmayan, asli unsur olarak kullanılmak istenilen marka başvurularında tesciline izin

verilmesi halinde, yeniden zayıflayacağı ve markanın edindiği bu ayırt ediciliği

yitirmesi sonucunu doğurabileceği, aynı zamanda şubeleşme kavramının oldukça yaygın olduğu “eğitim – öğretim hizmetleri” açısından, sektörel anlamda bilinen bir markanın benzerinin kullanımına izin verilmesinin, üçüncü kişinin haksız menfaat

elde etmesi sonucunu da doğurabileceği, dolayısıyla SMK'nın 6/5 maddesi koşullarının “eğitim – öğretim

hizmetleri” açısından somut olayda meydana geldiği kabul edilmiştir.

Her ne kadar davacı taraf, SMK'nın 6/3, 6/6 ve 6/9 maddeleri uyarınca da dava konusu başvurunun reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüşse de davacı yanın önceki tarihli kullanımlarının, tescilli markaları kapsamındaki kullanımlar olup bu çerçevede taraf markaları SMK m. 6/1 uyarınca bir kısım hizmet yönünden zaten benzer görüldüğünden, davacının doğrudan dava konusu ibareye yönelik önceye dayalı bir kullanımının ispat edilemediği, sair hizmetler yönünden ise SMK m. 6/3 koşullarının meydana gelmediği, yine davacının ticaret unvanının “eğitim – öğretim hizmetleri” alanında kullanıldığı, bu alandaki faaliyetlerin aynı zamanda davacının tescilli markaları kapsamında da yer aldığı, bu itibarla davacının ticaret unvanından kaynaklı üstün hakkının davacı lehine ek bir koruma sağlamayacağı, son olarak dava konusu başvurunun kötü niyetli yapıldığının da ispat edilemediği, zira benzer marka başvurusunda bulunmanın tek başına kötü niyeti göstermeyeceği, dolayısıyla kötü niyet iddiasının da yerinde bulunmadığı kabul edilmiştir.

Kabule göre de mahkemece, dava açılırken alınan peşin maktu karar ilam harcı yeterli olduğundan ve yeniden değerleme oranı nedeniyle ortaya çıkan güncel peşin harca denk olduğundan, denk olan harcın güncel olan harca tamamlanması mülkiyet hakkı ihlali olacağından yeniden harç alınmasına yer olmadığına karar verilmesi de doğru değildir.

Zira aynı mahkeme tarafından aynı yönde verilen bir karar da Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin emsal nitelikteki 21/11/2024 tarih ve 2024/3186 Esas, 2024/8189 Karar sayılı kararı ile "yargılama harçlarının kamu alacağı niteliğinde ve re'sen dikkate alınacak hususlardan olduğu" gerekçesiyle doğru görülmemiştir ve düzeltilerek onanmıştır. Dairemizin kararları da bu yöndedir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde ilk derece mahkemesince, dava konusu başvuru ile davacının itirazına mesnet markalar arasında benzer görülen hizmetler yönünden SMK'nın 6/1 maddesi anlamında karıştırılma tehlikesinin bulunduğu, yine SMK'nın 6/5 maddesi koşullarının da başvuru kapsamındaki "Eğitim-öğretim hizmetleri" yönünden oluştuğu, SMK'nın 6/3 ve 6/6 maddeleri kapsamında davacının ek bir korumadan yararlanamayacağı, başvurunun kötü niyetli yapıldığı iddiasının ise ispat edilemediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 19/12/2023 gün ve 2022/180 Esas - 2023/242 Karar sayılı kararın KALDIRILMASINA,

2-Davanın KISMEN KABULÜ ile YİDK'in 18.03.2022 tarih ve 2022-M-3389 sayılı kararının, 35. sınıftaki "Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler, ticari ve reklam amaçlı

sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri, reklam amaçlı tasarım hizmetleri; alıcı ve satıcılar için online pazaryeri

(internet sitesi) sağlama hizmetleri. Büro hizmetleri; sekreterlik hizmetleri, gazete aboneliği düzenleme hizmetleri,

istatistiklerin derlenmesi, büro makinelerinin kiralanması hizmetleri, bilgisayar veri tabanlarındaki bilginin sistematik

hale getirilmesi, telefon cevaplama hizmetleri. İş yönetimi, idaresi ve bu konular ile ilgili danışmanlık, muhasebe ve

mali müşavirlik hizmetleri, personel işe yerleştirme, işe alma, personel seçimi, personel temini hizmetleri, ithalat-

ihracat acente hizmetleri, geçici personel görevlendirme ( başkası adına fatura yatırma, vergi yatırma, trafik işlemleri

gibi iş takibi) hizmetleri. Açık artırmaların düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesi hizmetleri. Müşterilerin malları elverişli

bir şekilde görmesi ve satın alması için Bilim, denizcilik, topoğrafya, meteoroloji, sanayide ve laboratuvarda kullanım amaçlı olanlar dahil ölçme aletleri, cihazları: tıbbi amaçlı olmayan termometreler, barometreler, ampermetreler, voltmetreler, nem ölçerler, test cihazları, teleskoplar, periskoplar, pusulalar; taşıt göstergeleri; laboratuvarlarda

kullanılan malzemeler: mikroskoplar, büyüteçler, dürbünler, deney malzeme ve cihazları. Ses ve görüntünün kaydı, nakli veya yeniden meydana getirilmesi (reprodüksiyonu) için cihazlar: kameralar, fotoğraf makineleri, televizyonlar, videolar, cd-dvd kayıt ve oynatıcı cihazlar, mp3 çalar, bilgisayarlar, masa üstü-tablet bilgisayarlar, giyilebilir teknolojik

cihazlar (akıllı saatler, bileklikler, başa takılan cihazlar), mikrofonlar, hoparlörler, kulaklıklar; haberleşme ve çoğaltma amaçlı cihazlar ve bilgisayar çevre donanımları: cep telefonları ve bunların kılıfları, sabit telefonlar, telefon santralleri, bilgisayar yazıcıları, tarayıcılar, fotokopi makineleri. Manyetik, optik kayıt taşıyıcılar ve bunlara kaydedilmiş bilgisayar

programları ve yazılımları; bilgisayar ağları vasıtasıyla indirilebilen ve manyetik ve optik ortamlara kayıt edilebilen elektronik yayınlar; manyetik/optik okuyuculu kartlar, manyetik, optik ve elektronik ortamlara kaydedilmiş çekilmiş sinema filmleri, diziler ve video müzik klipleri. Antenler, uydu antenler, yükselticiler ve bunların parçaları. Bilet

otomatları, nakit para çekme makineleri. Makine ve cihazların elektroniğinde kullanılan elemanlar: yarı iletkenler, elektronik devreler, entegreler, yongalar (çipler), diyotlar, transistörler, manyetik kafalar, saptırıcılar; elektronik kilitler, fotoseller, elektronik açma kapama mekanizmaları, algılayıcılar (sensörler). Birim zamandaki tüketim miktarını ölçen sayaçlar ve zaman ayarlayıcıları. Koruyucu giysiler, koruma ve can kurtarma amaçlı donanımlar.

Gözlükler, güneş gözlükleri, lensler ve bunların kutuları, kılıfları, parçaları ve aksesuarları. Elektrik enerjisini iletim, dönüştürme, depolama kontrol cihazları ve araçları: fişler, buatlar, anahtarlar, şalterler, sigortalar, balastlar, starterler, elektrik panoları, rezistanslar, soketler, transformatörler, adaptörler, şarj cihazları, elektrik, elektronikte

kullanılan kablolar, piller, aküler, elektrik enerjisi üretimi için güneş panelleri. Ana fonksiyonu uyarı ve alarm olan

cihazlar (taşıt alarmları hariç), elektrikli ziller. Trafikte kullanım amaçlı sinyalizasyon, işaretle bildirme cihazları ve araçları. Yangın söndürme amaçlı taşıtlar dahil yangın söndürme aletleri ve cihazları (yangın söndürme hortumları ve yangın söndürme vanaları dahil). Radarlar, denizaltı radarları (sonarlar), gece görüşü sağlayıcı veya arttırıcı aletler ve

cihazlar. Dekoratif mıknatıslar. Metronomlar. Kağıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul

ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye

amaçlı ürünler hariç): kağıt havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul ambalajlama ve

sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri. Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler,

faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resim ve sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton, yazı kağıtları, kopyalama kağıtları,

yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri, kara tahtalar, resim boyaları. Büro makineleri. Badana ve boya işleri için fırçalar ve rulolar. Koruyucu amaçlı olanlar hariç her türlü malzemeden yapılmış iç-dış giysiler, çoraplar, fularlar, şallar, bandanalar, eşarplar, kemerler. Ayak giysileri: ayakkabılar, terlikler, sandaletler. Baş giysileri: şapkalar, kasketler, bereler, takkeler, kepler. Spor amaçlı minderler.. Oyunlar ve oyuncaklar. Salonda oynanan oyunlar; harici ekran ya da

monitör ile bağlanıp oynanabilen oyunlar için aletler, makineler ve cihazlar (jetonla çalışanlar dahil). Çocuk bahçeleri, parklar ve oyun parkları için oyuncaklar. Bu sınıfa dahil jimnastik ve spor aletleri; olta takımları, yapay balık yemleri, avcılık ve balıkçılık için tuzaklar mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)" ve 41. sınıftaki "Eğitim ve öğretim hizmetleri. Sempozyum, konferans, kongre ve

seminer düzenleme, idare hizmetleri. Spor, kültür ve eğlence hizmetleri

(sinema, spor karşılaşmaları, tiyatro, müze, konser gibi kültür ve eğlence

etkinlikleri için bilet sağlama hizmetleri dahil). Dergi, kitap, gazete v.b. Gibi yayınların basıma hazır hale getirilmesi, okuyucuya ulaştırılmasına ilişkin

hizmetler (global iletişim ağları vasıtasıyla anılan hizmetlerin sağlanması da

dahil). Film, televizyon ve radyo programları yapım hizmetleri. Haber

muhabirliği hizmetleri, foto-muhabirliği hizmetleri. Fotoğrafçılık hizmetleri.

Tercüme hizmetleri" yönünden KISMEN İPTALİNE,

3-Dava konusu 2020/136642 sayılı markanın, 35. sınıftaki "Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler, ticari ve reklam amaçlı