Kamulaştırmada yasal bir yıllık sürenin tanınmadığı iddiasıyla açılan yargılamanın iadesi davasının, HMK 375 koşulları oluşmadığından reddedilmesi ve temyiz incelemesi.
Özet: Davacı vekili, aleyhlerine açılan kamulaştırma bedel tespit ve tescil davasında, kamulaştırma işlemi yapan kuruluşun kanunen zorunlu bir yıllık süreyi tanımadığı ve bu durumun önceki yargılamada dikkate alınmadığı iddiasıyla yargılamanın yenilenmesini talep etmiş; ilk derece mahkemesince talebin reddi üzerine, istinaf kanun yoluyla bölge adliye mahkemesine başvurulmuş, ancak mahkemece yargılamanın yenilenmesi talep edilen kararın henüz kesinleşmemesi, ileri sürülen hususun esasen ilk yargılamada değerlendirilmiş olması ve iddia edilen sebebin HMKda sayılan sınırlı yargılamanın iadesi hallerine uymaması gerekçeleriyle istinaf başvurusunun esastan reddedilmesiyle dosya temyiz aşamasına gelmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/6088 E.  ,  2026/439 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1014 Esas, 2025/818 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Aydın 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/261 Esas, 2024/1423 Karar
Taraflar arasındaki yargılamanın iadesi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Talep eden davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri aleyhine Aydın 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/201 Esas sayılı dosyası üzerinden kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası açıldığını, yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verildiğini; ancak kamulaştırma işlemi yapan kuruluş tarafından kendilerine 1 yıllık süre verilmesi gerekirken bu sürenin verilmediğini ve bu amir hükmün o yargılamada dikkate alınmadığından bahisle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 374 üncü ve devamı maddeleri uyarınca yargılamanın yenilenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; yargılamanın yenilenmesi şartları oluşmadığından davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde yargılamanın yenilenmesini talep eden davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı idarenin dava konusu kamulaştırma kararı öncesinde müvekkili maliklere en az bir yıllık süre vermek zorunda olduğuna dair amir kanun hüküm bulunduğunu, kanunun amir hükmü gereği maliklere davalı idare tarafından yasal sürenin verilip verilmediğine dair belge sunulmadığını, davalı idare tarafından zorunlu olan yazılı bildirim yapılmış ise ne zaman yapıldığı, ne kadar süre verildiği, yasal sürenin dolup dolmadığına ilişkin belgenin müvekkillerinin elinde olan bir belge olmadığını, bu belgenin davada kararı etkileyecek en önemli belge olup bu belgenin davalı idareden celbine karar verilmesi gerektiğini, 18.06.2017 tarihinden sonra yapılacak kamulaştırma işlemlerinde bir yıllık süre tanınması amir hüküm olarak kanunda açıkça belirtildiğini, kanunun geçerlilik süresinin bir yıl olmadığını, bir yıllık sürenin, kanun maddesi tarihinden itibaren başlayacağını, daha önceki işlemler için uygulanmayacağını, daha önce süre verilmiş ise dahi süre bu tarihten itibaren yeniden başlayacağını, bir yıllık süre verme zorunluluğunun başlama tarihi kanun yürürlük tarihi olup bu tarihten sonra yapılacak kamulaştırmalar için bir yıllık süre verilmesi zorunluluğu getirilerek maliklerin mülkiyet hakkının korunmak istendiğini, satın alma yolu ile kamulaştırma işlemleri sırasında bedel konusunda uzlaşma çağrısı tebliğ edilmiş olması ve uzlaşma sağlanamadığına dair tutanağın düzenlenmesi nasıl dava şartı ise buna dair kayıtların dava dilekçesi ekinde sunulması zorunlu ise bir yıllık yasal süre verildiğine dair yazılı ihtar belgesinin de sunulması zorunlu olduğunu ve resen nazara alınması gerektiğini, bu hususun idare mahkemesi dava konusu değil adli yargı dava konusu olduğunu bu nedenlerle yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile öncelikle yargılamanın yenilenmesi talep edilen ilamın kesinleşmediği, kesinleşseydi dahi iddia edilen hususun yargılama safhasında ve idari yargıda açılan dava esnasında ileri sürülüp değerlendirildiği, dolayısıyla hükmün verilmiş olmasından sonra ele geçirilmiş olması ya da belgenin yargılama sırasında aleyhe hüküm verilen tarafından elinde olmayan nedenlerle elde edilememesi gibi bir durumun olmadığı gibi yargılamanın iadesi sebeplerinin 6100 sayılı Kanun'un 3 75... ıncı maddelerinde sınırlı olarak sayıldığı, bu maddeler dışına çıkılarak yargılamanın iadesinin talep edilemeyeceği ve davalı tarafça ileri sürülen hususun yargılanmanın iadesini gerektirmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde talep eden davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Talep eden davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Talep eden davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.