ankara bölge adliye mahkemesi 31. hukuk dairesinden, eser sözleşmesi feshi ve hububat deposu yapımından kaynaklanan alacak davasına ilişkin istinaf kararı.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinden, eser sözleşmesi feshi ve hububat deposu yapımından kaynaklanan alacak davasına ilişkin istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, bir kamu kurumunun "120.000 ton kapasiteli hububat depoları yapım işi" sözleşmesi kapsamında yüklenici iş ortaklığı tarafından Haymana tesisinin tamamlanmaması, süre uzatımlarına ve ihtarlara rağmen eksikliklerin giderilmemesi üzerine sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle, oluşan 10.210.839,23 TL zararın ve faizinin tahsili talebiyle açtığı alacak davasına dayanmaktadır; yüklenici taraf ise talebin fahiş olduğunu ve idarenin kötü niyetli davrandığını savunarak davanın reddini istemiş, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul ve kısmen ret kararına karşı yapılan istinaf başvuruları incelenmektedir.

T.C.ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31.HUKUK DAİRESİ

Esas-Karar No: 2025/547-2026/568

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

31.HUKUK DAİRESİ

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)

(Başvuru Kabul/Gönderme/HMK m. 353/1-a.4,6)

DOSYA NO : 2025/547 Esas

KARAR NO : 2026/568

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 30/01/2025

NUMARASI : 2020/289 Esas-2025/56 Karar (Birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/245 Esas Sayılı Dosyası )

ASIL VE BİRLEŞEN ANKARA 14. ATM'NİN 2021/245 ESAS SAYILI DOSYA

DAVACISI :

VEKİLLERİ : Av.

Av.

ASIL VE BİRLEŞEN ANKARA 14. ATM'NİN 2021/245 ESAS SAYILI DOSYA

DAVALILARI : 1-

VEKİLİ : Av.

DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 09/06/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 30/06/2026

Taraflar arasında yargılaması yapılan Alacak ( Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkin davasında mahkemece asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen karara karşı bir kısım taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili; "Muhtelif Depolama Tesisleri Projesi" kapsamında yer alan "120.000 Ton Kapasiteli Hububat Depoları Yapım İşi" iş yerlerinden olan Yozgat 30.000 ton, Haymana 30.000 ton, Kaymaz 30.000 ton ve Sivrihisar 30.000 ton çelik silo + ek tesisleri yapım işinin 10.10.2013 tarihinde yapılan ihalede toplam 45.900.000,00 TL (KDV Hariç) bedelle...AŞ İş Ortaklığı'na ihale edildiğini ve 27.11.2013 tarihinde sözleşme imzalanarak ihale konusu işin yapımına başlandığını, proje yapımına konu depoların teslim tarihinin verilen süre uzatımlarıyla birlikte 10.08.2015 olduğunu, müvekkili kurumun muhtelif tarihlerde belirtilen işlerin iş yeri bazında geçici kabul işlemlerini başlattığını, Yozgat iş yerinde 19.07.2018, Sivrihisar ve Kaymaz iş yerlerinde ise eksiklikler 25.07.2018 tarihinde tamamlanarak kısmi geçici kabul işlemlerinin tamamlandığını, aynı sözleşme konusu Haymana iş yerinin ise davalılar tarafından tamamlanamadığını, geçici kabule dahi hazır hale getirilemediğini ve 10.08.2015 tarihinden itibaren cezalı olarak çalıştıklarını, iş ortaklığının 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesi kapsamında, cezalı olarak yapımı devam eden söz konusu işin fesih edilmesini, cezaların kaldırılmasını ve kesin teminatının iadesini talep ettiğini, talep doğrultusunda müvekkili kurum tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığına görüş sorulduğunu, ilgili Bakanlığın olumsuz görüş bildirmesi üzerine müvekkili kurumun 21.05.2019 tarih ve E.34147 sayılı yazıları ile "... Haymana İşi kapsamında, Haymana iş yerinin yazımızın tebliğ tarihi itibariyle 15 gün içinde tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirilmesi, belirtilen süre zarfında geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda ise ikinci bir ihtara gerek kalmaksızın Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesinin (a) bendine göre kesin teminat gelir kaydedilip, sözleşme feshedilerek genel hükümlere göre tasfiye edileceği" hususunun yükleniciye bildirildiğini, bu ihtara rağmen iş yerindeki eksik işlerin tamamlanmasına yönelik yükleniciler tarafından herhangi bir işlem yapılmaması üzerine sözleşmenin, 10.06.2019 tarih ve E.136843 sayılı Makam Olur'u ile 10.06.2019 tarihinde feshedildiğini, geçici kabul eksikliklerinin süresinde yerine getirmemesi nedeniyle sözleşme sırasında yükleniciden alınan işe ait teminatların nakde çevrilerek bakiye kalan alacakların borç kaydedildiğini, müvekkiline ait Mali İşler Dairesi Başkanlığının hesap düzeltme yazısı ile davalı iş ortaklığının bakiye borcunun bulunduğunu belirterek 10.210.839,23 TL zararın ve faizinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı... .. A.Ş. vekili; davacı tarafın davasının haksız açıldığını, müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, işin sadece % 10 civarında eksik olduğunun kabul edilmesi kapsamında talep edilen 10.210.839,23 TL'nin oldukça fahiş olduğunu, sözleşmenin tasfiye aşamasına gidilmesinin talep edildiğini, ancak davacı tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin 21.05.2019 tarihli yazı ile başvurunun reddedildiğini, talep edilen miktarın fahiş olduğunu ve iyi niyet kurallarıyla açıklanamayacağını, işin % 89'lık bir kısmı bittiğinden idarenin kötü niyetle hareket ettiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı A.Ş. davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Birleşen Dosyada

Davacı vekili; "Muhtelif Depolama Tesisleri Projesi" kapsamında yer alan "120.000 Ton Kapasiteli Hububat Depoları Yapım İşi" iş yerlerinden olan Yozgat 30.000 ton, Haymana 30.000 ton, Kaymaz 30.000 ton ve Sivrihisar 30.000 ton çelik silo + ek tesisleri yapım işinin 10.10.2013 tarihinde yapılan ihalede toplam 45.900.000,00 TL (KDV Hariç) bedelle...AŞ İş Ortaklığı'na ihale edildiğini ve 27.11.2013 tarihinde sözleşme imzalanarak ihale konusu işin yapımına başlandığını, proje yapımına konu depoların teslim tarihinin verilen süre uzatımlarıyla birlikte 10.08.2015 olduğunu, müvekkili kurumun muhtelif tarihlerde belirtilen işlerin iş yeri bazında geçici kabul işlemlerini başlattığını, Yozgat iş yerinde 19.07.2018, Sivrihisar ve Kaymaz iş yerlerinde ise eksiklikler 25.07.2018 tarihinde tamamlanarak kısmi geçici kabul işlemlerinin tamamlandığını, aynı sözleşme konusu Haymana iş yerinin ise davalılar tarafından tamamlanamadığını, geçici kabule dahi hazır hale getirilemediğini ve 10.08.2015 tarihinden itibaren cezalı olarak çalıştıklarını, iş ortaklığın 7161 sayılı Kanun'un 32. maddesi kapsamında, cezalı olarak yapımı devam eden söz konusu işin fesih edilmesini, cezaların kaldırılmasını ve kesin teminatının iadesini talep ettiğini, talep doğrultusunda müvekkili kurum tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığına görüş sorulduğunu, ilgili Bakanlığın olumsuz görüş bildirmesi üzerine müvekkili kurumun 21.05.2019 tarih ve E.34147 sayılı yazıları ile "... Haymana İşi kapsamında, Haymana iş yerinin yazımızın tebliğ tarihi itibariyle 15 gün içinde tamamlanarak geçici kabule hazır hale getirilmesi, belirtilen süre zarfında geçici kabule hazır hale getirilmemesi durumunda ise ikinci bir ihtara gerek kalmaksızın Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. maddesinin (a) bendine göre kesin teminat gelir kaydedilip, sözleşme feshedilerek genel hükümlere göre tasfiye edileceği" hususunun yükleniciye bildirildiğini, bu ihtara rağmen iş yerindeki eksik işlerin tamamlanmasına yönelik yükleniciler tarafından herhangi bir işlem yapılmaması üzerine sözleşmenin, 10.06.2019 tarih ve E.136843 sayılı Makam Olur'u ile 10.06.2019 tarihinde feshedildiğini ve kesin teminatın gelir kaydedildiğini, Haymana 30.000 Ton Kapasiteli Çelik Silo ve Müştemilatındaki eksikliklerin tamamlanması işinin 3.621.900,00 TL bedel ile ihale edilerek ... (... ile 23.10.2019 tarihli sözleşmenin imzalandığını, 23.03.2020 tarihi itibariyle eksikliklerin yapımının tamamlanarak 22.07.2020 tarihinde geçici kabul tutanağının onaylandığını, daha önceden Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/289 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davanın halen derdest olduğunu, öncelikle iş bu dosyanın yine mahkememizin 2020/289 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, mahkeme aksi kanaatte ise fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 2.628.640,47 TL zararın ve faizinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı... ..... A.Ş. vekili; ortada 4 adet şantiye bulunduğunu, bu şantiyelerden 3 tanesinin tamamlandığını, davaya konu işlerin % 90 seviyesine getirildiğinin davacı yanca açıkça ikrar edildiğini, asıl ve birleşen davaların zorlama bir şekilde açıldığını, kusurun diğer davalı As İnşaat'ta bulunması nedeniyle müvekkilinin kusurunun bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı A.Ş. davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :

Mahkemece; sözleşme konusu Yozgat, Sivrihisar ve Kaymaz işyelerindeki çelik silo ve müştemilatı işlerinin kısmi geçici kabullerinin yapıldığı ve kabuldeki eksikliklerin tamamlandığı, Haymana işinin ise % 86 seviyede iken yarım bırakıldığı, davalıların uyarılara rağmen edimlerinini yerine getirmedikleri, feshin sadece bu iş yönünden haklı ve geçerli olduğu, kesin teminatın sözleşme konusu tüm bölgeler için alınması nedeniyle sadece Haymana işleri bedeline isabet eden oranda kesin teminatın gelir kaydedilebileceği ve güncellenebileceği, fesih sonrası için gecikme cezası istenemeyeceği, sözleşmenin feshi nedeniyle menfi zarar talep edilebileceği kanaatine varılarak 09/05/2024 tarihli asıl ve 14/12/2024 tarihli ek rapordaki çoğunluk görüşü hesaplanması esas alınarak, birleşen dava yönünden KDV re'sen hesaplanarak toplam alacak tutarının bulunduğu belirtilerek asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davalının Haymana'daki yapım işini tamamlayamadığını, teminatın güncellendiğini, 3.247.774,01 TL bakiye borç kaydedildiğini, fesih hakedişi sonucu davalının 10.210.839,23 TL borcunun tespit edildiğini, fesih ihtarına rağmen ödeme yapılmadığını, feshin haklı olduğunu, sözleşmede tek bir ücreti belirlendiğini, sözleşme tamamlanmadığından toplam teminat tutarı üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, teminatın bölünemeyeceğini, işin kesin kabulünün yapılmadığını, feshin tüm sözleşme bakımından yapıldığını, birleşen dava yönünden eksik işler için yeniden ihale yapıldığını, KDV dahil işin tamamlandığını, ikmal ihalesinin 6 yıl sonra yapıldığını, maliyet artışına göre taleplerinin haklı olduğunu, faiz başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini, alacakları ile ilgili davalılara ihtar gönderdiklerini, bilirkişi raporlarındaki görüş ayrılığı ve çelişkinin giderilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişinin işin %96 oranında tamamlandığını tespit ettiğini, fesih tasfiye taleplerinin kabul edilmediğini, mahkemenin kabul ettiği %86 tamamlama oranının dosyadaki belgelerle çeliştiğini, davacının verdiği 15 günlük sürenin yetersiz olduğunu, tamamlama oranına göre yapılan feshin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, işin büyük kısmının tamamlandığını, davacının 7161 sayılı kanuna göre tasfiye taleplerini reddetmesinin haksız olduğunu, müvekkili lehine avukatlık ücretinin eksik hesaplandığını, davacının istinaf başvurusunun reddedildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE :

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

1- HMK’nın “Taleple bağlılık ilkesi” başlıklı 26/1 maddesinde hakimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu ve talepten fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm, emredici hüküm niteliğinde olduğundan mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekir. Öğreti ve uygulamada taleple bağlılık olarak adlandırılan bu kural, sadece sonuç istem yönünden değil, sonuç istemi oluşturan her bir alacak kalemi yönünden de uygulanır (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2022/348 Esas, 2022/3576 Karar).

Somut olayda davacı vekili dava dilekçesinde faizin türü belirtilmeden talepte bulunmuş olup bu talebin yasal faiz olarak dikkate alınması gerekirken talep aşılarak değişen oranlarda avans faizine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

2- Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir (HMK m. 31).

Davacı vekili tarafından asıl dosya dava dilekçesinde nama hesaba yapılan masraflar ile nefaset bedeli talep edilmiş olup birleşen davadaki taleplerle mükerrerlik ihtimali bulunduğundan birleşen dosyada derdestlik dava şartının tartışılması için HMK'nın 31. Maddesi kapsamında davacının taleplerinin açıklattırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3- Sözleşmenin 25.1 maddesinde yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği taktirde 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her gün için sözleşme bedelinin onbinde üçü oranında gecikme cezası uygulanacağı kararlaştırılmıştır. Buna göre, Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2016/5977 Esas, 2018/1418 Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere gecikme cezası tahakkuk ettirilebilmesi için ihtar zorunluluğu getirilmiş olup, ihtarda verileceği öngörülen 10 günlük süre, feshedilemeyen ancak cezanın uygulanmaya başlanacağı süredir.

Sözleşmede kararlaştırılan bu ceza sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 179/2 maddesinde düzenlenen ifaya ekli ceza olup, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin edanın kabul edilmiş olması halinde istenmesi mümkün değildir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi,2017/1675 Esas, 2017/4546 Karar).

4- Eser sözleşmesinden kaynaklanan ihtilâflarda iş sahibince sözleşmenin haklı nedenle feshi halinde TBK'nın 125. maddesi gereğince iş sahibi olumsuz (menfi) zararını isteyebilir. Sözleşmenin ifa edileceğine güvenmekten doğan zarar olarak tanımlanabilecek olumsuz zarar kavramına; sözleşmenin kurulması ve işin görülmesi için yapılan masraflar ile daha elverişli koşullarda sözleşme yapma fırsatının kaçırılmış olmasından doğan zararlar girer. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında zararın hesaplanmasında izlenecek yöntemin fesih tarihinde yüklenicinin yapmadığı, kalan imalâtların ilk ihalede yükleniciden sonraki en düşük teklifi veren teklif sahibine verilmiş olması halinde ödenmesi gereken bedelin (kaçırılan fırsatın) bulunup, fesih tarihinden itibaren kalan işin aynı koşullarda ve makul bir süre içerisinde ihaleye çıkılmış ve sözleşme yapılmış olması halinde ikinci yükleniciye ödenecek bedel arasındaki fark ile ikinci ihale ve sözleşmenin yapılması için katlanılan giderler olacağı kabul edilmektedir. Yapılacak hesaplamalarda endeks kullanılmak suretiyle güncelleme yapılması mümkün değildir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2018/357 Esas, 2019/1410 Karar).

Yargıtay 'ın yerleşmiş içtihatlarına göre eğer, ikinci sözleşme makul süreden çok sonra yapılmış ve böylece zararın artmasına iş sahibi neden olmuşsa, sözleşmeden dönülmesini müteakip, en kısa zamanda bu işin hangi tarihte ikinci sözleşme yapılabileceği ve böyle bir işin kaça yaptırılabileceği tespit edilerek, bu tarihte iş sahibinin ödemek zorunda kalacağı ikinci sözleşme bedeli ile iş sahibinin kaçırdığı fırsat arasındaki fark da olumsuz zararın bir başka hesap tarzıdır. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 1997/47 Esas 1997/556 Karar, 1993/4758 Esas 1994/4044 Karar, 2017/2712 Esas 2018/1955 Karar sayılı ilamları)

5- O halde mahkemece yapılacak işlem; birleşen davada derdestlik dava şartının tartışılması için asıl davada davacı vekiline dava dilekçesinin açıklattırılması, son raporu hazırlayan bilirkişiler arasında çelişki olması da dikkate alınarak içerisinde kamu ihaleleri konusunda uzman bir hesap bilirkişisi veya emekli Sayıştay denetçisi ve sözleşme konusu yapım işi konusunda uzman bilirkişilerin de bulunduğu yeni bir heyet oluşturulması; ikmal ihalesine ilişkin tüm evraklar getirtilerek ilk ihalede yükleniciden sonra verieln en düşük ikinci teklif bulunup bulunmadığı, ikmal ihalesinin makul sürede yapılıp yapılmadığı ve davalının eksik ve ayıplı bıraktığı işlerle aynı kapsamda olup olmadığının tartışılması, buna göre değerlendirme yapılması, kalem kalem açıklanarak denetime elverişli şekilde tasfiye kesin hesabının çıkartılması, kabule göre gecikme cezasının feshedilemeyen süre yönünden sözleşmenin tamamının bedeli üzerinden hesaplanması, kabule göre sözleşmenin ve teminat mektubunun tek olması nazara alınarak sözleşme hükümlerine göre teminat mektubunda oranlama yapılmaksızın tamamının dikkate alınması, kabule göre dava dilekçesinde talep edilen miktar yönünden talep bulunmadığından dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi ile bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı ve davalı... ... A.Ş.vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1- Davacı ve davalı... ...A.Ş.vekilinin istinaf başvurularının KABULÜNE,

2-ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 30/01/2025 tarih ve 2020/289 Esas-2025/56 Karar sayılı kararının HMK’nun 353/1-a.4,6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,

5-Davalı... A.Ş tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde bu davalıya iadesine,

6-Taraflarca ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,

7-İnceleme konusu kararın icrasının geri bırakılması için İİK'nın 36/1 maddesi gereğince varsa taraflarca yatırılan nakit teminatların veya sunulan banka teminat mektuplarının dosya kapsamı ve kararın niteliğine göre aynı maddenin 5. Fıkrası gereğince yatıran/sunan tarafa İADESİNE,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1.a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 09/06/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

✍e-imzalıdır

Üye 0

✍e-imzalıdır

Üye

✍e-imzalıdır

Katip

✍e-imzalıdır