Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ithalat sözleşmesi kapsamında verilen ve malların teslim edilmemesi üzerine karşılıksız kalan avans çekinin bedelsizliğinin tespiti talepli menfi tespit davasına ilişkin kararı.
Özet: Davacı şirket, ithalat anlaşması kapsamında avans olarak verdiği iki çekten, davalıların malları teslim etmemesi nedeniyle bedelsiz kalan ikincisinin iptali ve icra takibine konu edilmemesi için menfi tespit davası açarken; davalılar, çeki alacaklarına karşılık iyi niyetle edindiklerini, çekin sebepten mücerret olduğunu ve davacının avans iddiasının yazılı delille ispatlanması gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiş, mahkeme ise davalıların arabuluculuk ve yetki itirazlarını reddetmiştir.
T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİT.C.ANKARAASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİK A R A R ESAS NO : 2020/251 KARAR NO : 2026/499....DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 12/06/2020KARAR TARİHİ : 17/06/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 26/06/2026DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin davalı ... ile bir kısım bilgisayar ekipmanlarının ithali için görüşme yaptıklarını ve ön mutabakata vardıklarını, bu ön görüşmeden sonra davalının ithal edeceği malların bağlantısı için müvekkili şirketin davalı yana 27/11/2019 tarih ve 1.000.000,00 TL bedelli ve 27/03/2020 tarih ve 1.000.000,00 TL bedelli iki adet çeki avans olarak verdiğini, müvekkilinin ithalat konusunda iş ve işlemlerin yapılmasını beklerken davalı tarafın çekleri aldıktan sonra herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığını, müvekkiline malı ithal etmediğini, halen müvekkiline malların teslim edilmediğini, müvekkili şirket tarafından verilen çeklerden ilkinin vadesinde ödendiğini, ikinci çekin ise taahhüt edilen malların müvekkili şirkete teslim edilmemesi nedeniyle ödemesinin yapılmadığını ve çekin davalı ... tarafından bankaya ibraz edildiğini, çeke karşılıksızdır şerhinin vurulduğunu, çeklerin bedelsiz kaldığını, çekin yazdırılmış olması sebebiyle müvekkili şirketin icra tehdidi ile karşı karşıya kaldığını belirterek 27/03/2020 tarih ve 1.000.000,00 TL bedelli çekin bedelsizliğinin tespiti ile çekin iptali ve icra takibine konu yapılmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesi isteğinde bulunmuştur.CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; görevli ve yetkili mahkemenin .... Mahkemesi olduğundan bahisle yetki itirazında bulunduklarını, dava şartı olan zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadan dava açıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak da; .... 27.03.2020 keşide tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çekin müvekkiline alacağının karşılığı olarak dava dışı .... tarafından verildiğini, çekin ödeme günü geldiğinde bankaya ibraz edildiğini, ancak müvekkilinin alacağını tahsil edemediğini, 25.03.2020 tarihli 7226 sayılı yasa nedeniyle alacağını tahsil etmek amacıyla ne ihtiyati hacze başvura bildiğini ne de icra takibi yapabildiğini, bu sürede ödemede yapılmadığını, 16.06.2020 tarihinde sürelerin yeniden başlaması üzerine.... sayılı dosyası ile ihtiyati haciz başvurusu yapıldığını, alınan ihtiyati haciz kararına istinaden borçlular aleyhine.... sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, müvekkilinin, davacı, ... ile dava dışı ... arasındaki hukuki ilişkiyi bilmesi mümkün olmayıp, çek keşidecisi ve diğer cirantalar arasındaki ilişkiyi bilmesinin de beklenemeyeceğini, somut olayda davacının 1.000.000,00 TL bedelli çekte yer alan imzasını inkar etmiş yada borcun ödendiğine ilişkin herhangi bir belge sunmadığını, çekin sebepten mücerret olup ispat yükünün davacıda bulunduğunu, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu belirterek esastan da davanın reddine, alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi isteğinde bulunmuştur.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, müvekkilinin adresinin ve diğer davalının adresinin İstanbul olup yetkili mahkemenin .... olduğundan bahisle yetki itirazında bulunduğunu, esasa ilişkin olarak da; davacı şirket tarafından, kendisi ile olan alacak-borç ilişkileri sebebiyle ....'nin 27.12.2019 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli ve 27.03.2020 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli iki adet çekin keşide edildiğini, 27.03.2020 tarihli çekin karşılıksız çıktığını, iş bu davanın çek bedelinin ödenmemesi için kötü niyetle açıldığını, kambiyo senetlerinin soyut borç ikrarı hükmünde olup açıkça sebepten mücerret olduğunu, davacı tarafın, davaya konu çekin avans olarak verildiğini iddia ettiğini, bu iddianın yazılı olarak ispatı gerektiğini belirterek hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesi isteğinde bulunmuştur.GEREKÇE :Dava, ... sayılı takip dosyasının dayanağı 27.03.2020 keşide tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çekten dolayı menfi tespit, yargılama sırasında ödenmekle, ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile istirdadı isteğine ilişkindir.Davalı taraf arabuluculuk dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığı, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğine yönelik itirazda bulunmuş iseler de; menfi tespit davaları için zorunlu arabuluculuk hususunun dava tarihi itibarıyla olmadığı, 1 Eylül 2023 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiği, dava tarihinden sonra olduğu anlaşılmakla bu itiraz yerinde görülmemiştir.Davalı taraf yetki itirazında bulunmuş ise de; davanın dayanağı takibe konu çekin keşide yeri .... olmakla yetki itirazı yerinde görülmeyerek yargılama mahkememizce sürdürülmüştür.....sayılı takip dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinde; alacaklının davalı ..., borçluların davacı şirket, diğer davalı ... ve dava dışı ..., dava konusunun 27.03.2020 keşide tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak asıl alacak ve ferileri ile birlikte toplam 1.121.229,17 TL alacağın tahsili isteğiyle kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla 16/06/2020 tarihinde takibe geçildiği, yargılama sırasında tahsilatların yapıldığı ve dosyanın haricen kapatıldığının belirtildiği anlaşılmıştır. .... sayılı takip dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinde; alacaklının ...., borçlunun ... olup, 2.000.000,00 TL'si asıl alacak olmak üzere işlemiş faiziyle birlikte toplam 2.082.356,16 TL alacağın tahsili isteğiyle 11/09/2020 tarihinde ilamsız takibe geçilmiş olduğu anlaşılmıştır..... olduğundan bahisle 14/01/2021 tarihli kararla mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, dosya kapsamından .... esas sayılı dosyada menfi tespit davasının derdest olduğunun davalı ... vekilince bildirilmiş olduğu anlaşılmıştır. Davacı vekili yargılama sırasında 26/01/2022 tarihli oturumda beyanında, açtığı işbu menfi davasında .... sayılı dosyasında harici tahsilatla 13/07/2021 tarihinde dosyanın kapandığının, bu haliyle davanın istirdat davasına dönüştüğünü, istirdada konu miktarı belirtir beyanda bulunacağını bildirmiş, 31/01/2022 tarihli beyan dilekçesinde ödemelere ve tarihlerini bildirerek toplamının 1.359.530,08 TL olduğunu belirterek icra dosyasına ödenen toplam bu miktarın ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte istirdadına karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.Davacı tarafça, taraflar arasında bir mal alışverişinin söz konusu olmayıp, ticari iş yapılması için icra takiben konu çekin ...'e avans olarak verildiği, işin yapılmadığı, çekin bedelsiz olduğu, diğer davalı cirantanın bu durumları bilecek durumda olup kötü niyetli olduğu iddiasıyla işbu davanın açıldığı, .... olup, şüpheliler arasında davalıların da olduğu, tacir veya şirket yöneticileri ile kooperatif yöneticilerinin dolandırıcılığı birden fazla kişi ile tehdit, resmi belgede sahtecilik suçlarına ilişkin olarak yapılan soruşturma sonucu ....esasına kayden dava açıldığı anlaşılmış, dava sonucu beklenilmiş, yapılan yargılama sonucu 30/11/2023 tarih.... sayılı kararla sanıklar ... ve .... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan dava açılmış ise de suçun bu sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle beraatlerine, sanıklar ..., ..., ..., ... ve ... hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan cezalandırılmaları talepli açılan davada suçun bu sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle beraatlerine, sanık ...'ın katılan sanık ....bu hususta konuşmamasını söylediği, katılan Hacı'nın birer milyonluk iki adet çeki sanık...'a verdiği, ilk çekin bedelinin katılan tarafından ödenmesine rağmen katılan sanık ...'un ve sanık...'ın anlaştıkları malzemeleri katılana göndermediği, Suça konu 7992 seri numaralı 1 milyon bedelli, alacaklısı ...-... olan çeki sanık ...'ın kendisini ... olarak tanıtarak katılandan aldığı ve sanık ...'a verdiği, ... ise ismini bilmediği bir kişinin kendisini arayarak katılan sanık ...'un borcuna karşılık kendisine iki adet birer milyonluk çek göndereceğini söyleyerek suça konu çeki gönderdiğine dair hayatın olağan akışına aykırı savunmalarda bulunduğu,Sanık ...'ın suça konu çeki borcuna karşılık ...'e verdiğini, sanık ...'in de suça konu çeki borcuna karşılık sanık ...'dan aldığını beyan etmesine rağmen sanık ... ile sanık ...'in ciroları arasında sanık Abdullah'ın sahte cirosunun bulunmasının sanıkların savunmaları ile uyuşmadığı, bu nedenle sanıklar .... suçtan kurtulmaya ve dosya kapsamı ile uyumlu olmayan beyanlarına itibar edilmediği,Katılan sanık ...baştan itibaren katılan ile ticari iş yapma niyetlerinin bulunmadığı, var olmayan ve temin etmeyecekleri ürünler için katılanın iradesini fesada uğratarak suça konu bir milyon bedelli çeki katılana düzenlettirerek katılanı borç altına sokup kendilerine maddi menfaat temin ettikleri, yine bu çeki aralarında gerçek bir alacak verecek olmayan diğer sanıklar .... danışıklı olarak verdikleri, böylelikle katılan sanık ... Gökkaya ile sanıklar ..., ... ve ...'in üzerine atılı nitelikli dolandırıcılık suçunu işledikleri anlaşıldığı gerekçesiyle alt sınırdan uzaklaşılarak hapis ve adli para cezası ile cezalandırılmalarına, sanıkların suçu üç veya daha fazla kişi ile işlemeleri nedeniyle cezanın yarı oranında artırılmasına, sanıkların geçmişi ve cezanın gelecekleri üzerindeki olası etkileri gözetilerek 5237 sayılı TCK'nun 62. maddesi uyarınca cezalarından indirim yapılmasına, hükmolunan hapis cezasının süresi gözetilerek TCK'nun 50, 51 ve CMK'nun 231/5. maddelerinin uygulanmasına yer olmadığına" karar verildiği, istinaf kanun yoluna başvurulduğu,.... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bir kısım suçlar yönünden bu aşamada kesinleştiği, dolandırıcılık suçu yönünden temyiz kanun yoluna başvurulduğu, .... esas.... karar sayılı ilamıyla temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükümlerin onanmasına karar verilerek kararın kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.Davacı vekili 15/06/2026 tarihli beyan dilekçesinde dosyanın 26/01/2022 tarihli celsede istirdat davasına döndüğünün belirtildiğini, yapılan ödemeleri de belirterek haricen tahsilatla toplam 1.359.530,08 TL ödenerek dosyanın kapatıldığını bildirmiştir..... esas sayılı dosyasına davacı vekili ödemelerin sırasıyla tarihlerini de belirterek 27/05/2021 tarihli dilekçesinde o tarih itibarıyla 100.000,00 TL, 250.000,00 TL, 50.000,00 TL, 100.000,00 TL, 140.000,00 TL, 17.500,00 TL, 140.000,00 TL, 185.000,00 TL, 150.000,00 TL olduğunu bildirmiş, (1.132.500,00 TL) daha sonra yapılan ödemeyle birlikte fazla ödeme olup icra kapak hesabında yekun alacak 1.292.731,63 TL olduğu belirtilerek, yatan 1.359.529,79 TL'den iade edilecek tutarın 66.798,16 TL olduğu belirtilmiş olmakla 1.292.731,63 TL'den 1.132.500,00 TL'nin çıkartılmasıyla 160.231,63 TL 13/07/2021 tarihindeki son ödeme olarak esas alınmıştır. Davalı ... .... esasında açılan .... sayılı takip dosyasına ilişkin menfi tespit davasının derdest olup sonucunun beklenmesi talebinde bulunmuş ise de işbu davanın bir adet çeke ilişkin olarak geçilen kambiyo senedine yönelik menfi tespit davası olduğu ve daha önce açıldığı anlaşılmakla ilamsız takibe yönelik açılan davanın sonra olması ve dava miktarı ve içeriği gözetilerek, sonucunun beklenmesine gerek olmadığı kanaatine varılmakla bu talep yerinde görülmeyerek dava esastan sonuçlandırılmıştır..... sayılı takip dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinde, kapak hesabında fazla ödeme olduğu belirlenerek toplam alacağın 1.292.731,63 TL olduğu belirlenip, yatan para 1.359.529,79 TL'den borçluya iade edilecek tutarın 66.798,16 TL olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.Dosya kapsamından; davacı taraf, dava konusu ...takip dosyasına konu keşidecisi davacı şirket, lehtarı ..., ciro yoluyla en son hamili ... olan 27/03/2020 tarih 1.000.000,00 TL bedelli çekin bedelsiz olduğu, müvekkiline teslim edilecek mallara ilişkin avans olarak verildiği, malların teslim edilmediği, bedelsiz kaldığı, cirantanın da bu durumu bildiği, kötü niyetli olduğu iddiasıyla işbu menfi tespit davasını açmış, davalı ... vekili, çekin ...'ın borcuna karşılık verildiği, çekin içeriğini dolduran ve kendisine verenin ... olduğunu, bedelsiz olmadığı, diğer davalı ... vekili, müvekkilinin iyi niyetli 3.kişi olduğu savunmasında bulunmaktadır.Kural olarak menfi tespit davasında kanıt yükü borçlu olmadığını iddia eden davacı taraftadır.Senede dayalı olarak yapılacak başvurularda senet metninin talili halinde kanıt yükü talil eden tarafa geçmektedir.İşbu davada kanıt yükü davacı keşidecidedir.Mahkemece yapılan inceleme, ...karar sayılı kararı içeriği ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu 27/03/2020 tarih ... seri numaralı 1.000.000,00 TL bedelli çekin suça konu çek olup, katılan sanık ....baştan itibaren katılan ile ticari iş yapma niyetlerinin bulunmadığı ve temin etmeyecekleri ürünler için katılanın( davacı şirket yetkilisi)iradesini fesata uğratarak suça konu 1.000.000,00 TL bedeli katılana düzenletilerek borç altına sokup, kendilerine maddi menfaat temin ettikleri, yine bu çeki aralarında gerçek alacak verecek olmayan diğer sanıklar .... danışıklı olarak verdikleri, böylelikle bu sanıkların nitelikli dolandırıcılık suçunu işledikleri sabit sayılarak cezalandırıldıkları, bu haliyle dava konusu çekin gerçek bir borç karşılığı düzenlenmediği, bedelsiz olduğu, ciranta ... ile birlikte hareket edildiği, durumu bildiği anlaşılmakla, davalı lehtar ... ve davalı takip alacaklısı ...'e karşı davacının borçlu olmadığının tespitine, icra takip dosyasında takip alacaklısı ...'e fazla ödeme sonrası iadeye karar verilen kısım hesaplamasıyla toplam 1.292.731,63 TL ödenen bedelin(menfi tespit iken istirdata dönen bedelin) ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davacının menfi tespit davasının kabulü ile davacının ... esas sayılı takip dosyasının dayanağı 27.03.2020 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli kambiyo senedinden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine,Yargılama sırasında istirdada dönen davanın kabulü ile 1.292.731,63 TL’nin davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine, alacağın 100.000,00 TL’sine 27.07.2020 tarihinden, 250.000,00 TL’sine 12.08.2020 tarihinden, 50.000,00 TL’sine 26.10.2020 tarihinden, 100.000,00 TL’sine 02.11.2020 tarihinden, 140.000,00 TL’sine 14.12.2020 tarihinden, 17.500,00 TL’sine 28.12.2020 tarihinden, 140.000,00 TL’sine 18.03.2021 tarihinden, 185.000,00 TL’sine 12.04.2021 tarihinden, 150.000,00 TL’sine 26.05.2021 tarihinden, 160.231,63 TL’sine 13.07.2021 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,Alınması gerekli 68.300,00 TL harçtan peşin alınan 17.077,50 TL'nin mahsubu ile kalan 51.222,50 TL harcın davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir yazılmasına, Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yazılı 18.248,40 TL yargılama giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, Davacı davada kendisini vekille temsil ettirmiş olup 156.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Tarafların işbu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde .... nezdinde İstinaf kanun yoluna başvurabileceklerinin belirtilmesine, Dair oybirliği ile verilen karar davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı vekilinin yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı.17/06/2026Başkan ...¸e-imzalıdır. Üye ... ¸e-imzalıdır.Üye ... ¸e-imzalıdır.Katip ...¸e-imzalıdır. DAVACI YARGILAMA GİDERLERİ:Peşin Harç : 17.077,50 TLBaşvurma Harcı : 54,40 TLPosta Gideri : 1.116,50 TL +--------------------------Toplam : 18.248,40 TL