Konya Bölge Adliye Mahkemesinin kamulaştırma bedeli tespiti ve tescil davasında davacı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddi kararının temyizi.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne yönelik kararını, davacı idare kamulaştırma bedelinin yüksek olduğu ve bilirkişi raporunun eksik bulunduğu gerekçesiyle istinaf etmiş; ancak bölge adliye mahkemesi, emsal karşılaştırması ve faiz uygulaması dahil tüm yönleriyle ilk derece kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bularak idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, bunun üzerine davacı idare kararı temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/5363 E.  ,  2026/640 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3834 Esas, 2025/492 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/465 Esas, 2024/454 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ...... ili, ....... ilçesi, .......... Mahallesi 6 38... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar kayyımı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan işbu davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddine karar verilmesini, aksi hâlde öncelikle taşınmazın gerçek değerinin bilirkişilerce tespitine, belirlenen bedelin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına, yatırılan bedele yasal faize hükmedilmesini, depo edilen bedelin ileride hak sahibi olarak belirlenecek kişi/kuruma ödenmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, bedelin yüksek hesaplandığını, itirazlarının dikkate alınmadığını ve faizin hatalı belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde yer alan dava konusu ..... ili, ....... ilçesi, .......... Mahallesi 6 38... parsel sayılı taşınmazın değerlendirme tarihinden önceye ait özel amacı olmayan taşınmaz satışının (......... Mahallesi 6 95... parselin 04.11.2021 tarihli satışı) emsal alınması, dava konusu ve emsal taşınmazın kadastro parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı ilavesi veya indirilmesi yapılmaksızın her iki taşınmazın karşılaştırması yapılarak birbirlerine üstünlük oranları tartışılıp arsa bedelinin tespit edilmesinde 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası gereğince tespit edilen bedelin derhal hak sahibine veya sahiplerine ödenmesi (Tapu kaydında ve tapulama tutanağında malik olarak gözüken ........çocukları ..., ....... ve.......'nin kimlik bilgilerine ve mirasçılarına ulaşılamadığından kayyım tayin edilmiş, kayyım vekilinin katılımıyla yargılama tamamlanmıştır ) ve taşınmazın davacı idare adına tapuya tesciline karar verilmesinde, 2942 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi uyarınca tüm yargılama giderinin davacı idare üzerinde bırakılmasında ve lehe vekâlet ücreti hükmedilmemesinde, usul ve esas yönünden kanuna aykırılık görülmediği gibi 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiş olup davanın 01.08.2023 tarihinden sonra açıldığı anlaşıldığından Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında uygulanan faizin yerinde olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak, üzerindeki ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
4. Buna karşın, dava konusu taşınmazın tapu maliklerine kayyım tayin edilerek taraf teşkili sağlandığından kamulaştırma bedelinin kayyıma ödenmesine karar verilmemesi hususu kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddine,
2. Kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının (1) numaralı bendinin (B) alt bendinde bulunan ''bu bedelin 304.310,62 TL'sinin tapu maliki ......, 580.956,63 TL'sinin tapu maliki ......, 290.478,32 TL'sinin tapu maliki ..., 72.619,58 TL'sinin tapu maliki ..., 205.755,47 TL'sinin ... oğlu ...205.755,47 TL'sinin davalı ... oğlu ...ye ödenmesine, "ibaresinin çıkarılması, yerine “davalıların hisseleri oranında kayyıma ödenmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.