Diyarbakır 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin haksız fiilden kaynaklanan tazminat davasında tarafların tacir niteliği ve ticari aracın görevli mahkeme tayinine etkisi üzerine aldığı gerekçeli karar.
Özet: Haksız fiilden kaynaklanan trafik kazası tazminatı davasında, araç ticari amaçla kullanılsa dahi, tarafların gerçek kişi olması ve davalıların Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir sıfatına sahip olmaması nedeniyle, mahkeme, davanın mutlak veya nispi ticari dava kapsamında değerlendirilemeyeceğini, bu tür uyuşmazlıkların asliye hukuk mahkemelerinin görev alanına girdiğini, dolayısıyla kendi görevsizliğini gerekçelendirerek, ticari mahkemelerin bu tür davalara bakmakla görevli olmadığını ve bu durumun kamu düzeninden olduğunu belirterek, davanın usul ve esas yönünden incelenmesi için görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu vurgulamaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.DİYARBAKIR1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : KARAR NO : HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ŞİRKETİ - ...VEKİLİ : DAVALILAR : DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 06/05/2026KARAR TARİHİ : KANUN YOLU : İSTİNAF Mahkememizde görülmekte olanTazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA; Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen dava dilekçesinde özetle; Davacı asil tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ...tarihinde davalıya ait ...plakalı aracın kusurlu olarak müvekkile ait ...plakalı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kaza tespit tutanağı ve eksper raporu ile davalının kusurunun sabit olduğunu, müvekkilin aracında oluşan hasarın KDV dahil 1.881,931.80 TL tutarında olduğunu ancak parçalara uygulanan iskonto nedeniyle gerçek zararın yansıtılmadığını, gerçek zarar ilkesi gereği iskontosuz ve KDV dahil hesaplama yapılması gerektiğini, kazadan dolayı aracın ikinci el piyasa rayiç değerinde kayıp oluştuğunu, aracın onarım süresince kullanılamamasından kaynaklı araç mahrumiyet zararının doğduğunu, alacağın muaccel hale geldiğini ve teminat altına alınmadığını belirterek, ...plakalı aracın tescil kaydı ile davalıya ait taşınır ve taşınmazlar üzerine ihtiyati haciz konulmasını, gerçek zarar tutarı olan hasar bedelinin, araç değer kaybının ve araç mahrumiyet tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir.Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4/1-a maddesi gereği her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlar ticari davalardır. TTK'nın 5/1. maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret mahkemeleridir. TTK ‘nın 5/3 .maddesine göre “ Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.”HMK'nın 1.maddesine göre göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir. HMK'nın 114/1-c bendi ile mahkemenin görevli olması dava şartı olarak kabul edilmiş olup 115/1. maddesine göre de mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.T.C.SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ-2026/169 esas ,2026/1426 karar sayılı ilamında belirtildiği üzere “ davacı adına kayıtlı aracın ticari taksi olduğu anlaşılmakta ise de davacının tacir sıfatının bulunmadığının vergi dairesi, esnaf ve sanatkarlar odası ile ticaret odası yanıtlarından anlaşıldığı, davanın niteliği itibariyle haksız fiilden kaynaklandığı ve davanın bahsi geçen Kanunda öngörülen mutlak veya nispi ticari davaların hiçbirine uymadığı anlaşılmakla, davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan bahisle yerel mahkemece verilen görevsizlik kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan “ T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9.HUKUK DAİRESİ -2025/2675 esas ,2025/2340 karar sayılı ilamında “davacı ve davalının gerçek kişi olduğuna, aracın ticari olması davanın ticari dava olduğu sonucunu doğurmayacağına göre 6102 sayılı TTK' nın 4/1ve 5. maddesi gereğince ihtilafın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olmadığından İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile görevsizlik kararı verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.”T.C.ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ-2025/73 esas ,2025/238 karar sayılı ilamında “ Davacıya ait ….plakalı araca ait ruhsatta kullanım amacının ticari taksi olarak kayıtlı olması davacıyı tacir yapmayacaktır. Mahkemece davacının tacir olup olmadığı hususunda araştırma yapılmış olup davacının tacir olmadığı anlaşılmıştır. “Somut olayda; davalılar gerçek kişidir . Davalı ...’a ait araç kaza tarihi itibariyle ticari taksi olarak kullanılmaktadır. Davalıların esnaf mı yoksa tacir mi olduğunun tespiti amacıyla yazılan müzekkere cevaplarından; davalı ...’un Esnaf ve Sanatkarlar Odasında kaydının olduğu, Ticaret Sicilde gerçek kişi tacir kayıtlarının bulunmadığı anlaşılmıştır . Diyarbakır Defterdarlığından gelen yazı cevabında “... T.C. Kimlik Numaralı ...'un ...- ...tarihleri arasında basit usulde vergilendirildiği ancak ...tarihinden itibaren işletme hesabına geçtiği ve ...tarihinde beyanname vereceğinden, alış satış ve gayri safi iş hasılatını gösteren yıllık gelir vergisi beyannamesinin kayıtlarına henüz yansımadığı; ... T.C. Kimlik Numaralı ...'ın ise ...tarihinde Paket Ve KoliGibi Kargoların Toplanması, Sınıflandırılması, Taşınması Ve Dağıtımı Faaliyetleri (Dökme Yükler Ve Evrensel Hizmet Yükümlülüğü Altında Postacılık Faaliyetleri Hariç) faaliyetine başladığından...-...tarihleri arasında beyanname vereceği anlaşılmış olup, alış satış ve gayri safi işhasılatını gösteren yıllık gelir vergisi beyannamesi kayıtlarına henüz yansımadığı belirtilmiş olup, “belirtilmiştir. Uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanmakta olup, davaya konu trafik kazası ...tarihinde gerçekleşmiştir. Kazanın gerçekleştiği ve uyuşmazlığın doğduğu tarih itibariyle davalı ...'un basit usulde vergi mükellefiyet kaydı bulunmaktadır. Bu halde, uyuşmazlığın doğduğu tarih itibariyle davalıların gelirinin 213 sayılı VUK.'nun 177.maddesinde düzenlenen parasal sınırların üzerinde olduğuna ilişkin dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığından davalılar tacir değildir. Davalılar tacir olmadığından nisbi ticari davaya ilişkin koşullar oluşmadığı gibi, uyuşmazlıkta TTK.'nun 4.maddesinde düzenlenen mutlak ticari davalardan değildir. Ticari dava olmayan ve haksız fiile dayalı malvarlığı haklarına ilişkin açılan davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Açıklanan nedenlerle Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın 115/2. maddesi gereğince, davanın USULDEN REDDİNE, görevli Mahkemenin DİYARBAKIR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun tespitine, dair karar verilmiştir .HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın 115/2. maddesi gereğince, davanın USULDEN REDDİNE, görevli Mahkemenin DİYARBAKIR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,2-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli ve yetkili Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmesi için Diyarbakır Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, 3-HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına KARAR VERİLMESİNE, 4-HMK'nın 331/2. maddesi gözetilerek, davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, ara buluculuk ücreti, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara BAĞLANMASINA,Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF yolu açık olmak üzere karar verildi.Katip Hakim