Ortaklık pay defterinin tacirin iradesi dışında kaybolması halinde zayi belgesi verilip verilmeyeceğine dair ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.
Özet: Bir şirket, tüm dikkat ve özenine rağmen evrak taşıması sırasında kaybolduğunu iddia ettiği ortaklık pay defteri için zayi belgesi talep etmiş, ancak ilk derece mahkemesi talebi, defterin muhasebeyle ilgisi olmadığı ve mücbir sebep ispatlanamadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Şirket, Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesindeki "gibi" ifadesine dayanarak zayi belgesi verilebilecek hallerin sınırlayıcı olmadığını, defterin kendi iradesi dışında ve kusursuzca zayi olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiş ve basiretli tacir sıfatıyla gösterdiği özene rağmen gerçekleşen bu kaybın mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
T.C. ... ... ... DAİRESİ
T.C....BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ ... DAİRESİDOSYA NO : .../... KARAR NO : .../...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ... TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : .....NUMARASI : .../... Esas - .../... KararDAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... - DAVALI : HASIMSIZ DAVANIN KONUSU : ...KARAR TARİHİ : .....KARAR YAZIM TARİHİ : ........ ... Ticaret Mahkemesi'nin ..... tarih, .../... Esas ve .../... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne ... Ticaret Sicil No ile kayıtlı olarak gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, şirkete ait ortaklık pay defterinin müvekkili şirketçe gerekli tüm dikkat ve özenin gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan, irade dışı bir nedenle kaybolduğunu belirterek müvekkili şirkete ait ortaklık pay defteri belgelerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; talebe konu pay defterinin şirket muhasebesiyle ilgisinin bulunmadığı, sadece kaybolma olgusunun ileri sürülmesi ... için yeterli olmadığı, bunun yanında davacı tarafından olağanüstü, beklenmeyen hale dayalı mücbir sebebin gerçekleştiği iddiası da öne sürülmediği, davanın ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait işletmede şirkete ait pay defterinin müvekkil şirket yetkilisinin göstermiş olduğu tüm dikkat ve özene rağmen kaybolduğunu, TTK'nın 82/7. maddesinde yer alan yaygın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebeplerinin sınırlayıcı mahiyette olmadığının gözetilmesi tacirin elinde olmayan olağanüstü her türlü doğal afetler ile sosyal olaylarında zayi belgesine esas alınması gerektiğini gerek madde metinde yer alan "gibi " ifadesi gerekse emsal Yargıtay kararı da gözetildiğinde yerel mahkemenin davanın reddine karar vermesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, tacirin basiretli bir iş adamı olarak ticari defter ve belgelerin zayi olmasında herhangi bir kusurunun bulunmaması gerektiğini, somut durumda ilgili ortaklık pay defterinin müvekkil şirket yetkilisinin tüm dikkat ve özenine rağmen evrakların taşınması sırasında şirkete ait ortaklık pay defterinin kaybolmasında şirket yetkilisinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, mahkemece TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için tacirin defter ve belgelerin korunması anlamında gereken özeni göstermesi, ziyaa uğramanın onun iradesi dışında gerekleşmesi gerektiği ile bu hususta ispat külfetininde davacı üzerinde bulunduğu belirtilmişse de mahkeme bu hususa ilişkin olarak herhangi bir inceleme yapmadığını, belge, tanık ve delil ibrazı dahi talep etmediğini, kararın eksik incelemeye dayandığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dava, ... istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.TTK'nın 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.Öte yandan, 6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmamıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.6102 sayılı TTK'nın 64/4 maddesine göre; Pay defteri, Yönetim Kurulu Karar Defteri ve Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.Somut olayda; isteme konu pay defterinin şirket muhasebesiyle ilgisinin olmadığı, sadece kaybolma olgusunun ileri sürülmesi ... için yeterli olmayıp, bunun yanında maddede yer alan sebeplerden veyahut benzer olağanüstü, beklenmeyen hale dayalı mücbir sebebin gerçekleşmesinin gerektiği, bu kapsamda ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından bu nitelikte bir sebep ileri sürülüp ispat edilemediğinden, ilk derece mahkemesince ... talebinin reddine dair kararda usul ve yasaya aykırılığın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gerekli istinaf harçları peşin alındığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf yargılama gideri yapılmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,4-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 19/09/... ....Başkan ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ... ¸(e-imzalıdır) ...Katip ...¸(e-imzalıdır)