Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, kasko sigortalı araçta kaza sonrası sürücü değişikliği iddiasıyla itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesini yaptı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir trafik kazası sonrası aracın hasar bedelinin sigorta şirketi tarafından ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesinin sürücü değişikliği iddiasıyla davayı reddetmesi üzerine davacının istinaf başvurusunu ele almaktadır; davacı, sigorta poliçesi kapsamında hasar gören aracının bedelini tahsil etmek için icra takibi başlatmış, davalı sigorta şirketi ise gerçek sürücünün farklı olduğunu ve yanlış ihbar yapıldığını savunarak itiraz etmiş, ilk derece mahkemesi ceza soruşturmasındaki delillere dayanarak sigorta şirketini haklı bulup davayı reddetmiş, ancak davacı istinaf başvurusunda ceza davasında beraat ettiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmektedir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2025/174 Esas 2026/1009 Karar
T.C.ANKARABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ21.HUKUK DAİRESİESAS NO : 2025/174 KARAR NO : 2026/1009TÜRK MİLLETİ ADINAKARAR İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 23/01/2024NUMARASI : 2021/101 Esas 2024/63DAVA : İtirazın iptali DAVA TARİHİ : 15/02/2021KARAR TARİHİ : 16/07/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 24/07/2026Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı ile davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait ... plakalı aracın 27/12/2019 tarihinde davalı tarafından ... genişletilmiş maksimum kasko sigorta poliçesi ile sigortalandığını, 01/10/2020 tarihinde davacı şirket yetkilisi ...'ın sevk ve idaresinde iken meydana gelen trafik kazasında hasara uğradığını, davalının hasar bedelini ödemediğini, Ankara 6. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/248 Değişik İş nolu dosyası ile hasar bedelinin tespit edildiğini, hasar bedelinin tahsili için Ankara 9. İcra Dairesi Müdürlüğünün 2021/62 Esas nolu dosyası ile başlatılan icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Karayolları Trafik Kanununun 97. maddesine göre eksik belge ile başvuru yapıldığını ve dava konusu olayda sürücü değişikliği yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIMahkemece; dava konusu trafik kazası hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/25502 Soruşturma nolu dosyası ile yürütülen soruşturma sonunda Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 16/09/2022 tarih ve 2022/49303 Esas nolu iddianamesi ile dava dilekçesinde davacı şirketin yetkili olduğu belirtilen sanık ... hakkında ... plakalı aracın şöforünün kendisi olmadığı halde yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak taksirle yaralama olayına katıldığını bildirdiği iddiası ile suç üstlenme suçundan kamu davası açılmış olması, Ankara 10. Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamada tanık ...'ın 19/01/2023 tarihli duruşmada soruşturma evresindeki beyanı ile kısmi çelişkili şekilde dava konusu kazaya karışan aracın sürücüsünün sanık ... olup olmadığını bilmediğini beyan etmesi, tanık ...'in 04/05/2023 tarihli duruşmada soruşturma evresindeki beyanı ile uyumlu şekilde dava konusu trafik kazasından yaklaşık 2 dakika sonra olay yerine gelen aracın ... plakalı aracın kaza anındaki sürücüsünü olay yerinden alıp götürdüğünü ve kısa bir süre sonra olay yerine gelen bir erkeğin sanki kazaya sebebiyet veren aracın sürücüsü kendisiymiş gibi hareket etmeye başladığını ancak bu kişinin kazaya sebebiyet veren aracın sürücü mahallinde çıkıp olay yerini terk eden şahısla hiçbir alakası olmadığını, bunu kesin olarak beyan ettiğini bildirmesi, tanık ...'ın 10/10/2023 tarihli duruşmada soruşturma evresindeki beyanı ile uyumlu şekilde dava konusu trafik kazası sırasında ... plakalı aracı sanık ...'ın sevk ve idare etmekte olduğunu beyan etmesi, dosyadaki cd içerisindeki görüntüler ile sanığın teşhise elverişli fotoğraflarının karşılaştırması sonrasında hazırlanan bilirkişi raporunda dava konusu kaza yerinde sanık ...'ın kaza alanında olmadığı görüşünün bildirilmesi, tanık ...'ın sanık ...'ın arkadaşı olduğunu beyan etmesi, ceza dosyasındaki delillerden soruşturma evresindeki beyanı ile duruşmadaki beyanı uyumlu olan tanık ...'in beyanı ile bilirkişi raporunun uyumlu olması bir bütün olarak değerlendirildiğinde davalının Türk Ticaret Kanununun 1409. maddesinin 2. fıkrasındaki ispat külfetini yerine getirerek davacının doğru ihbar yükümlülüğüne aykırı davrandığını ve sigortalı araçta sürücü değişikliği olduğunu ispatlaması, davacı tanıkları ceza davasında dinlenildiğinden ayrıca mahkememiz tarafından dinlenilmesine ve delil durumuna göre ceza davasının sonuçlanmasına gerek olmaması nedenleri ile davanın reddine, davacının kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını gösterir delil bulunmaması nedeni ile davalının kötü niyet tazminatı talebinin İcra ve İflas Kanununun 67. maddesinin 2. fıkrası gereğince reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİDavacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, somut olayda sürücü değişikliği olmadığını, ilk derece mahkemesince ceza mahkemesi kararı kesinleşmesi beklenilmeden karar verilmiş ise de, kesinleşen Ankara 10.Asliye Ceza Mahkemesi'nin kararı ile davacının beraat ettiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının kötü niyet tazminatı yönünden usul ve yasaya aykırı olduğunu, lehlerine kötü niyet tazminatına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİDava, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Dosya kapsamında yer alan Kasko Sigorta poliçesi incelendiğinde; davacıya ait ... plaka sayılı aracın kaza tarihini de kapsar şekilde 29/12/2019-29/12/2020 tarihleri arasında davalı sigorta tarafından kasko sigorta poliçesi düzenlenmek suretiyle kasko sigortasının yapıldığı görülmüştür. 01/10/2020 tarihli kaza tespit tutanağı incelendiğinde;" Mahalli polis merkez amirliğine yazılı olarak verdiği ifadede sürücüsü olduğunu iddia ve beyan eden ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile Turan Güneş Bulvarı üzerinden ... istikametine seyri esnasında olay yeri Turan Güneş Blv- 648 cadde kavşağına yaklaştığında kırmızı ışıkta beklemekte olan ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpıp, daha sonrada ön sol şeritte kırmızı ışıkta bekleyen ... plakalı aracın sağ arka ve yan kısımlarına çarparak duruşa geçtiği maddi hasarlı ve yaralanmalı trafik kazasında ... plakalı aracın sürücüsü olduğunu iddia ve beyan ederek ... taraf olduğu olayda 2918 sayılı KTK madde 52/1-B kural ihlali görüleceği, diğer ... plakalı araç ve ... plakalı taraf oldukları olayda herhangi bir kural ihlali görülmediği, Not: ... plakalı araç sürücüsü ... T.C nolu ..., ... plakalı araç sürücüsünü görmediği,... plakalı araçta yolcu olarak bulunan ... T.C nolu ..., ... plakalı araç sürücüsünün ... olmadığını, ... plakalı araç sürücüsü ..., ... plakalı araç sürücüsünün ... olmadığını, ... plakalı araçta plakalı araçüta yolcu olarak bulunan ... ... plakalı araç sürücüsünün ... olmadığını, Mahalli Polis merkezinde yazılı olarak ifadelerinde belirtmişlerdir. ... plakalı araç kaza mahallinde sürücüsünün olmadığı ve tespit edilmediği için Balgat Otoparkına emniyeti bakımından çekilmiştir. " şeklinde tespitlere yer verildiği görülmüştür. Dosya kapsamında yer alan ... Devlet Hastanesi kayıtları incelendiğinde, ...'ın 01/10/2020 tarihinde 20.55'te hastaneye başvurduğu alınan kesin raporda hayati tehlikesinin olmayıp kanında alkollü olmadığına ilişkin rapor sunulduğu görülmüştür. Mal sigortası türünden olan kasko sigorta sözleşmeleri gerek kuruluşlarında gerek devamı sırasında ve gerekse rizikonun gerçekleşmesi aşamasındaki ihbar yükümlülükleri bakımından iyi niyet esasına dayalı sözleşme türlerindedir.Kasko Sigortası Genel Şartlarının A/1 maddesine göre gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketle bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, müsademesi, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar ile 3. kişilerin kötü niyet ve muziplikle yaptıkları hareketler, aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bu tür sigortanın teminatı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409 uncu maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde gerçekleşmemesi halinde ise, ispat yükünün yer değiştirdiği de gözetilmeli ve hasarın teminat kapsamında kaldığı sigortalı tarafından ispatlanmalıdır. İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı tarafından, Kasko Sigortası Genel Şartlarının B.1.5 inci maddesi ve 6102 Türk Ticaret Kanunu’nun 1292/3 üncü maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyeti kasten yerine getirilmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususun sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer. Uyuşmazlık, rizikonun belirtilen şekilde meydana gelip gelmediği, dolayısıyla rizikonun teminat dışı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Somut olayda, davacı vekili tarafından müvekkiline ait davalıya kasko sigortalı aracın maddi hasarlı trafik kazası sonucu hasarlandığı belirtilip birtakım zararların davalıdan tahsili talep edilmiş, davalı sigorta şirketince ise davaya konu kazanın bildirildiği gibi meydana gelmediği, sürücü değişikliği yapıldığı ve doğru ihbar mükellefiyetine uyulmadığı iddiasıyla davanın reddi savunulmuş, mahkemece davacı sürücü hakkında "suçu üstlenme suçu" ndan açılan ceza yargılamasının sonucu beklenilmeksizin tanık beyanları ile sürücünün davacı ... olmadığının sabit olduğu kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiş, ilgili karara karşı davacı yanca istinafa gelinmiştir. Dosya kapsamında yer alan ceza yargılaması sırasında bilirkişi ... tarafından tanzim edilen olay yerine ilişkin CD inceleme tutanağı incelendiğinde; görüntü kayıtlarında kameranın kaza alanını gösterdiği 20:16:31'den görüntü kaydının bittiği, 20:25:00 süresi içerisinde şüpheli ...'ın kaza alanında olmadığının görüldüğü tespit edilmiştir.Ankara 10 Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/855 E sayılı dosyası incelendiğinde, davacı/sanık ... hakkında "suç üstlenme" suçuna ilişkin yapılan yargılama sonucunda , ''...Sanığın aşamalarda değişmeyen savunmalarında suçlamayı kabul etmediği ve olayın meydana geldiği esnada ... plaka sayılı aracın şoförünün kendisi olduğunu beyan ettiği, mahkememiz huzurunda yeminli olarak dinlenen tanıklar ... ve ...'in sanığın olayın ilk aşamasında orada bulunup bulunmadığı hususunda net bir beyan veremedikleri, kendilerine ulaşılamayan ve bu sebeple mahkememiz huzurunda dinlenemeyen tanıklar ... ve ... soruşturma aşamasında usulüne uygun şekilde teşhis işlemi yaptırılmadığı, kovuşturmada ise bu şahıslara ulaşılamaması nedeniyle sanıkla yüzleştirilemedikleri ve teşhis işlemi yaptırılmadığı, BTK kayıtlarından sanığın kullanımında bulunan GSM hattının olay günü saat:19.48 de Turan Güneş Bulvarından sinyal verdiğinin anlaşıldığı, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda sanığın olay yerinde olmadığı belirtilmiş ise de sanığın kazadan sonra olay yerine geldiğine dair bir görüntünün dosyada bulunmadığı, yine aynı görüntülerde araç plakaları okunamadığından ... plaka sayılı aracın şoförünün kim olduğunun görüntülerden anlaşılmasının mümkün olmadığı, tanık ...'ın mahkememizde alınan yeminli beyanlarının sanık savunmasını doğruladığı ve BTK cevabi yazıları incelendiğinde sanığın savunmasında belirttiği üzere olay saatinde babası ...'ı aradığının anlaşılması karşısında yapılan yargılama sonucunda yüklenen suçun sanık tarafından işlendiği yönünde her türlü şüpheden uzak, kesin ve net bir delil elde edilemediği" kanaatine varılarak sanığın atılı suçtan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine hükmedildiği ve ilgili kararın istinaf edilmeksizin 09/02/2024 tarihinde kesinleştiği UYAP sisteminden yapılan inceleme ile tespit edilmiştir. HMK'nun 266. vd. maddelerine göre çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda ihtisas sahibi kimselerin dinlenmesi ve rapor alınması gerekir. Mahkemece hasar yönünden herhangi bir inceleme yapmadığı anlaşılmıştır.Hal böyle olunca, mahkemece öncelikle ceza dosyasındaki görüntülere yönelik tekrar bir inceleme yaptırmak suretiyle davacı ...'ın olay yerinde bulunup bulunmadığına yönelik rapor alınması, ceza dosyası ile birlikte dosyanın değerlendirilmesi, bu anlamda ispat yükünün yer değişip değişmediğinin değerlendirilerek ispat edilmesi halinde sürücü değişikliği yapılmadığı ve hasarın poliçe kapsamında kaldığı kanaatine varılırsa meydana gelen gerçek hasar bedelini belirtir denetlemeye ve hüküm kurmaya elverişli rapor alındıktan sonra sonucu dairesi hüküm tesis etmesi gerekir. Anılan husular HMK 353/1-a-6 anlamında esasa etkili delillerin toplanmaması ve değerlendirilmemesi niteliğinde olmakla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a.6 maddesi gereğince KABULÜNE, 2-Ankara 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/01/2024 tarih 2021/101 Esas 2024/63 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 4-Davalı tarafça yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde davacı tarafa iadesine, 5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 6-İstinaf aşamasında duruşma yapılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/(1)-a.6 ve 362/(1)-g. maddeleri uyarıca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/07/2026Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -