Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde, kooperatif üyeliğinden yeniden ihraç edilen ortağın, faaliyetinin kooperatifçe engellendiği iddiasıyla açtığı ihraç kararının iptali davası.
Özet: Bu hukuki ihtilaf, davacının kooperatif üyeliğinden haksız yere ihraç edildiği iddiasıyla açtığı iptal davasına odaklanmakta olup, davacı, önceki bir ihraç kararının mahkemece iptal edilmesine rağmen kooperatifin araçlarının çalışmasını kasıtlı olarak engellediğini ve gerekli belgeleri vermediğini belirtirken, davalı kooperatif ise davacının ihtarlara rağmen yasal ve ana sözleşme şartlarını yerine getirerek araçlarını faaliyete geçirmemesi nedeniyle kooperatif faaliyetlerinin aksadığını ve bu yüzden ihraç kararının haklı olduğunu savunmaktadır.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2025/30 EsasKARAR NO : 2026/440HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ... - (TC.No....) VEKİLİ : Av. ... -...DAVALI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... -...DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptaliDAVA TARİHİ : 23/09/2024KARAR TARİHİ : 08/06/2026KARAR Y.TARİHİ : 09/06/2026Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davanın yapılan açık yargılaması sonucunda aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. I-İDDİALAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin 13/08/2024 tarih .... Karar Sıra No'lu yönetim kurulu kararı ile müvekkil davacının "... plakalı araçların sahibi Kooperatif üyesi ...'ın ihtarlara rağmen gerekli şartları sağlamadığı, kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddelerini yerine getirmediği, kooperatife kayıtlı yolcu taşıma araçlarıyla şimdiye kadar faaliyete başlamadığı, kooperatifi ve diğer ortakları zor durumda bıraktığı,.... taşıma yönetmeliğine ve aralarında yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamayarak onay almadığı, kooperatifi maddi ve manevi açıdan zor duruma düşürdüğü gerekçeleriyle" kooperatif ortaklığından ihraç edilmesine karar verildiğini, ihraç kararına karşı açılan davalarda...sayılı ilamı ile işletmeci kooperatifin ihraç kararları ve ihraca konu gerekçelerinin haksız ve hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile iptal edildiğini, .... kararına rağmen, müvekkilin işletmeci maliki olduğu, ... plakalı araçları çalıştırmamak için davalı kooperatifin üyeliğe almak yerine yeniden üyelik işlemleri yapar gibi bürokratik engeller çıkarmakta olup halen yolcu taşımacılığı için kullanılamamakta olduğunu, davalı ....müvekkilin kooperatif üyesi olduklarına ve çalışmalarına dair yazılı evrak ile belgeleri vermekten imtina edildiği, haksız ve kötü niyetli olarak davalı tarafından müvekkile keşide edilen 08/07/2024 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarname ile müvekkili tarafına 30 gün içerisinde işletme ruhsatı alınmasını aksi takdirde kooperatiften ihraç edileceği tehdidinde bulunulduğu, akabinde 22/07/2024 tarihinde .... yevmiye numaralı ihtar ile, müvekkili tarafından davalı kooperatife mahkeme ilamı sonucu araçlarına ait çalışma izninin verilmesi için gerekli tüm belgelerin hazırlanarak ... sunulması ve müvekkile ait araçların çalışmasına dair ruhsat işlemlerinin başlatılması hususunda ihtar keşide edildiğini, müvekkilinin kooperatife kayıtlı yolcu taşıma araçları olan .... plakalı araçları ile yolcu taşımacılığına başlamak istediğini, davalı kooperatif tarafından bu hususa izin verilmediğini, dolayısıyla, müvekkilinin her ne kadar .... Başkanlığı taşıma yönetmeliğine ve yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamayarak onay almadığı iddia edilmiş ve çıkarma kararına konu edilmişse de davalı kooperatif tarafından, müvekkilin kooperatif üyesi olduğuna ve çalışmasına dair yazılı evrak ile belgelerin verilmediğini belirtilerek, davanın kabulü ve ihraç kararının iptaline karar verilmesinin talep ve dava etmiştir. II-SAVUNMALAR Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının, müvekkili Kooperatife kayıtlı olan iki adet aracının bulunduğunu, davacının uzun süre boyunca Haymana İlçesine gelmemesi ve taşımacılık faaliyetini yapmaması nedeniyle ulaşımda büyük sorunlar meydana geldiği, sınırlı sayıda aracı bünyesinde bulunduran Kooperatifin faaliyetlerinin aksaması ve araçların yetersiz kalması nedeniyle .... tarafından yapılan ihalenin de iptal edilme tehlikesinin ortaya çıktığını, bu nedenlerle de davacı ...'ın, 2020 yılında kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, davacının, Müvekkili kooperatife karşı açmış olduğu davanın .... E sayılı kararıyla, davacının ihracına ilişkin kararın yasada ve ana sözleşmede öngörülen gerekçelerle ve usuli prosedüre uygun olarak alınmadığı gerekçesiyle kabul edildiği, kararın kesinleşmesi sonrasında kooperatif tarafından davacı ...'a ihtarname gönderilerek faaliyete başlaması gerektiğinin bildirildiğini, sonrasında kooperatif ana sözleşmesindeki usullere uygun olarak faaliyete başlaması için davacıya belirli sürelerle ihtarnameler gönderildiğini, ancak davacının,.... Daire Başkanlığı taşıma yönetmeliğine ve yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamadığı ve onay almadığı için faaliyete başlamadığını, davacının faaliyete başlayabilmesi için onay verme yetkisinin Kooperatifte değil, ....'dan onay alamaması, Kooperatifin faaliyetlerinin aksaması, araçların yetersiz kalması ve Kooperatifi zor durumda bırakması nedeniyle ihraç işlemlerine başlandığını, kooperatif üyesi ...’ın tüm ihtarlara rağmen gerekli şartları sağlamaması, kooperatif anasözleşmesinin 10. maddelerini yerine getirmemesi, kooperatife kayıtlı yolcu taşıma araçlarıyla faaliyete başlamaması ve .... Başkanlığı taşıma yönetmeliğine ve yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamayarak onay almadığı gerekçeleriyle tekrar ihracına karar verilmek zorunda kalındığı savunmuş davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER1. .... Esas sayılı dosya örneği. 2...müzekkere cevabı ve ekleri. 3... Karar sayılı dosyasının uyap evrakları. 4....ı müzekkere cevabı. 5. İhtarname örneği. 7. Yönetim kurulu karar örneği. 8.Bilirkişi raporu. Kooperatif uzmanı bilirkişi 23.01.2026 tarihli raporunun sonuç kısmında özetle; ....tarafından, Kooperatif ortağı ...'ın .... taşıma yönetmeliğine ve aralarında yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamadığı gerekçesiyle 18.04.2024 tarihli yönetim kurulu kararıyla ortaklıktan çıkarıldığı, Kooperatif ile .... ile yapılan 06.08.2018 tarihli sözleşmede, sözleşmenin işleticinin .... başvuru yapamadıkları, işletme ruhsatı alabilmek için başvuru yapacak kişilerin Kooperatife, Kooperatif tarafından ise .... başvuru yapılması gerektiğinin belirtildiği, ...'ın meslek faaliyet belgesi, vergi levhası, ... Tastiknamesi, yerleşim yeri adres belgesi, araçlarına ait ruhsatlarının bulunduğu, dolayısıyla Kooperatif ortaklık şartlarını taşıdığı, Kooperatif Anasözleşmesi hükümlerine göre, ortaklık şartlarından araçla ilgili olanları kaybettiğine dair dava dosyasında bilgi ve belgenin bulunmadığı, ... tarafından Kooperatife .... aracılığıyla 22.07.2024 tarihinde göndermiş olduğu ihtarname ile, araçlarına ait çalışma izninin verilmesi için gerekli tüm belgelerin hazırlanarak .... sunulması ve tarafına ait araçlarının çalışmasına dair ruhsat işlemlerinin başlatılmasının talep edildiği, .... yazılarında işletme ruhsatı alınabilmesi için araç sahibinin Kooperatife başvuru yapması gerektiği şeklindeki açıklamasına paralel olarak ...'ın Kooperatife gerekli işlemlerin yapılması için talepte bulunduğu, Kooperatif tarafından ...'ın araçlarına işletme ruhsatı alınmasına yönelik olarak ... nezdinde işlem yapıldığına dair bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, Kooperatif ortağı ...'ın ortalıklık şartlarını taşıdığı ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve Kooperatif Anasözleşmesi hükümlerine uygun olmadan Kooperatif ortaklığından çıkarıldığı şeklinde görüş bildirilmiştir. IV- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Dava; davalı kooperatifin 13.08.2024 tarih ve 35 sayılı kooperatif yönetim kurulu kararı ile kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin yönetim kurulu kararının iptaline ilişkindir. .... Karar sayılı görevsizlik kararı sonucu mahkememiz esasına kaydı yapılmıştır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun " Ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz" başlıklı 16.maddesi; "Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder" şeklinde, ... tarafından gönderildiği ve dava dosyasında bulunduğu görülen .... "ORTAKLIKTAN ÇIKARMA" başlıklı 14.maddesi;"Madde 14- Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır. 1) Ortaklık şartlarından araçla ilgili olanları kaybettiği tarihten itibaren 6 aylık süre içerisinde bu şartı sağlamayanlar ile 10 uncu maddede belirtilen ortaklık şartlarından birini kaybedenler,2) Parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden 10 gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler,3) Kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı mahkum olanlar,Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır.Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder." biçiminde, "ORTAKLIK ŞARTLARI" başlıklı 10'uncu maddesi ise;" MADDE 10- Kooperatife ortak olabilmek için aşağıdaki nitelik ve şartların varlığı gereklidir.1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek kişi ya da kamu veya özel hukuk tüzel kişisi olmak.2)Yolcu taşımacılığı işi ile iştigal etmek.3)Taşıma komisyonculuğu yapmamak.4)Kooperatifin amacına uygun bir motorlu araca sahip olmak veya bu nitelikte bir aracı en az iki yıl süreyle kiralamak.5) Aynı amaçlı başka bir yolcu taşıma kooperatifine ortak olmamak.2'nci bentte öngörülen nitelik, faaliyete devam edildiğine ilişkin vergi dairesinden alınacak belge ve taşımacılık işi ile iştigal edildiğini gösteren ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşundan (Oda) sağlanacak tanzim tarihi itibariyle 6 aylık süreyi aşmamış belge ile kanıtlanır.4'ncü bentte belirtilen aracın, amaca uygun olduğunu kanıtlayıcı belgelerin (araç ruhsatı) güncel ve noter onaylı olması şarttır. Araç kiralama yoluyla ortak olacaklar için kiralama sözleşmesinin noter onaylı olması şarttır.Ayrıca, mülkiyeti birden fazla kişiye ait olan bir araç üzerinden de ortaklık ilişkisi kurulabilir. Ancak, ortaklık şartlarını taşıyan pay sahiplerinden yalnızca biri, diğer pay sahiplerinin noter onaylı muvafakatini almak suretiyle kooperatife ortak olabilir" hükümlerine yer verildiği anlaşılmıştır. Dosya içerisinde toplanan tüm deliller, iptali istenen yönetim kurulu kararı, Kooperatifler Kanunu ve ana sözleşmede yapılan düzenlemeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriğine göre; Davalı kooperatif tarafından davacı ...'ın .... Yönetmeliğine ve aralarında yapılan sözleşmeye dair şartları sağlamadığı gerekçesiyle 18.04.2024 tarihli yönetim kurulu kararıyla ortaklıktan çıkarıldığı, davalı kooperatif ve .... ile yapılan 06.08.2018 tarihli sözleşmede, sözleşmenin işleticisinin davalı kooperatif olduğu, ... tarafından mahkememize gönderilen cevabi yazılarıyla, davalı kooperatif ortaklarının araçlarına işletme ruhsat alabilmesi için kendilerinin direkt olarak .... başvuru yapmadıkları, işletme ruhsatı alabilmek için başvuru yapacak kişilerin kooperatif olduğu, kooperatif tarafından ise .... başvuru yapması gerektiği, davacı yanın kooperatif ortaklık şartlarını taşıdığı, ortaklık şartlarından araçla ilgili olanları kaybettiğine ilişkin dosyada belge bulunmadığı, davacı yan tarafından davalı kooperatife .... aracılığıyla 22.07.2024 tarihinde gönderilen ihtarname ile, araçlarına ait çalışma izninin verilmesi için gerekli tüm belgelerin hazırlanarak ..... Başkanlığına sunulması ve tarafına ait araçlarının çalışmasına dair ruhsat işlemlerinin başlatılmasının talep edildiği, ....yazılarında işletme ruhsatı alınabilmesi için araç sahibinin Kooperatife başvuru yapması gerektiği şeklindeki açıklamasına paralel olarak davacı ...'ın Kooperatife gerekli işlemlerin yapılması için talepte bulunduğu, davalı kooperatif tarafından davacı ...'ın araçlarına işletme ruhsatı alınmasına yönelik olarak .... nezdinde işlem yapıldığına dair bilgi ve belge sunmadığı, davacının ihracına ilişkin kararın yasada ve ana sözleşmede öngörülen gerekçelerle ve usuli prosedüre uygun olarak alınmadığı anlaşılmakla davanın kabulü ile usul ve yasaya uygun olmayan ihraç kararının iptaline karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. V-HÜKÜM1-Davanın kabulü ile, davacı ...'ın davalı Sınırlı Sorumlu ....üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin 13.08.2024 tarih ve 2024/35 sayılı yönetim kurulu kararının iptaline, Karar ve İlam Harcı 2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,Yargılama Giderleri ve Gider Avansı3. Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 946,50 TL, bilirkişi ücreti olarak 6.000,00-TL olarak yapılan toplam 6.946,50-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 4. Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan başvurma harcı, peşin harç, vekalet harcı ve ıslah harcı toplam 916,00 -TL yargılama harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 5. Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine iadesine,Vekalet Ücreti6. Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 45.000,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren Ankara Asliye 7. Ticaret Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. . 08/06/2026 Katip ... E-İMZA Hakim ... E-İMZA