Bursa Bölge Adliye Mahkemesi, eser sözleşmesinden doğan alacak davasında asliye ticaret mahkemesi ile fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlığının çözümüne karar veriyor.
Özet: Davacının mimarlık hizmeti sözleşmesinden doğan alacak talebiyle başlattığı hukuki süreçte, ilk görevsizlik kararı veren mahkemenin uyuşmazlığı ticari nitelikte görüp Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna hükmetmesi, akabinde kendisine gönderilen dosyayı inceleyen Asliye Ticaret Mahkemesinin ise mimari projelerin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna karar vermesiyle, kesinleşen bu karşılıklı görevsizlik kararları neticesinde yargı yerinin tespiti için dosyanın ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderildiği anlaşılmaktadır.
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .
T.C.BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ ..... HUKUK DAİRESİT Ü R K M İ L L E T İ A D I N A G E R E K Ç E L İ İ S T İ N A F K A R A R IDOSYA NO .KARAR NO :..İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : .NUMARASI :.DAVACILAR :.DAVANIN KONUSU : Alacak 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 22/2. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için dairemize gönderilen dosya içindeki tüm belgeler ile dairemiz üyesi tarafından hazırlanan ön inceleme raporu incelendi. Gereği görüşüldü:DAVA DİLEKÇESİ :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 24.10.2023 tarihinde mimarlık hizmeti sözleşmesi düzenlendiğini, yazılı sözleşme düzenlendikten sonra davalı taraf davacı müvekkiline sözleşme dışında alanına giren diğer iş ve işlemlerin de yapılmasını talep ettiğini, davacı yazılı bulunan sözleşme dışında davalı ile zaman içerisinde sırasıyla sözlü şekilde yapmış oldukları anlaşma çerçevesinde; Hazırlık ve Ön Etüt Çalışmaları, Ön Proje Çalışmaları İş Aşaması, Kesin Proje Çalışmaları İş Aşaması, Uygulama Projesi, Sistem ve Montaj Detayları, İmalat Detayları, Teknik Şartnameler, Metraj, Keşif, Maliyet Analizi gibi konularda da hizmetini sunduğunu, hal böyle iken davacının yapmış olduğu tüm hizmetlerine ayrı ayrı bedelin biçilmesi gerektiğinin açık olduğunu, davacı için önceliğin para olmaması, ödeme gücünde bulunan ciddi müşterilerin memnuniyetinin sağlanmasının ön planda olması nedeniyle davacı sonradan alınmak üzere hizmetini yerine getirdiğini ve bu aşamada gerekli olan tüm masrafları kendi bütçesinden karşıladığını (yol, ulaşım, yemek, malzeme alımı, tedariki vd.), gelir elde edememiş olmasına karşın davalı üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmediğini, davalı süresinde ibraz etmesi gereken evrakları davacıya sunmadığını, bu nedenle davacı kesin olmayan veriler üzerinde sürekli değişkenlik gösteren ve revize gerektiren işleri yapmak zorunda bırakıldığını, davacının hizmetin bitimi üzerinde ödemeyi talep etmesine karşı davalının davacıyı oyaladığını ve ödeme yapmaktan daima kaçınmış olması nedeniyle tahsilatın hızlı şekilde sağlanabilmesi için vekil sıfatıyla ... Genel İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ileri sürerek yargılama aşamasında alacak tutarının açıkça belirlenmesi durumunda sonradan tutarın arttırılması, harcın tamamlaması kaydıyla şimdilik 50.000,00 TL eser sözleşmesinden kaynaklı hizmet bedeli alacak bedelinin davalı tarafça davacıya ödenmesini, alacak kalemlerinin borcunun doğumu tarihinden itibaren avans faizi ile davalı tarafça davacıya ödenmesini, alacak tutarı üzerinden KDV tutarının ayrıca hesap edilerek faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesini talep etmiştir.DAVANIN AÇILDIĞI MAHKEME TARAFINDAN YAPILAN İŞLEMLER :Dava, ....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (...Sıfatıyla) ... Esas sayısında açılmıştır. Mahkemece yapılan yargılamada davalı ve davacının tacir olduğu, davaya konu alacağın ticari ilişkiden kaynaklı olacak olması nedeni ile ticaret mahkemesi görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir.Bu görevsizlik kararı taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş ve dava dosyası HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca ilgili mahkemeye gönderilmiştir.DAVANIN GÖNDERİLDİĞİ MAHKEME TARAFINDAN YAPILAN İŞLEMLER :Görevsizlik kararı üzerine dosya kendisine gönderilen Bursa ...Ticaret Mahkemesi'nce dava ... Esas sırasına kaydedilmiş, mahkemece yapılan yargılamada mimari projeler 5846 sayılı FSEK kapsamında eser kabilinden olduğu, dolayısıyla bu eserlerin bedelinin ödenmediği iddiası ile ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümü Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girdiği gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verilmiştir.Bu görevsizlik kararı da taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİ :Her iki mahkemenin karşılıklı görevsizlik kararı vermiş olmaları ve bu kararların istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi nedeniyle mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığı, HMK'nın 21/1-c maddesinde yargı yerinin belirlenmesini gerektiren sebep olarak gösterilmiş bulunan "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" sebebinin gerçekleştiği görülmektedir.Karşı görevsizlik kararını veren mahkeme HMK'nın 22/1. maddesi uyarınca görev uyuşmazlığının çözümü ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasını re'sen dairemize göndermiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE :Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 2/3. maddesinde “bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleri, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri” ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edilmiştir. Bir mimari projenin FSEK anlamında eser sayılabilmesi için, sahibinin özelliğini yansıtması gereklidir. Aynı Kanun'un 4/3. maddesinde göre, mimarlık eserlerinin de güzel sanat eseri olarak korunabileceği hüküm altına alınmıştır. Burada eser olarak korunan şey mimari proje sonucunda ortaya çıkan yapıdır. Mimarlık projesi, ilim ve edebiyat eseri olarak korunurken, proje sonucu ortaya çıkan yapının, estetik değeri olmak şartıyla güzel sanat eseri olarak bizzat kendisi korunmaktadır. Bu tanımlamalara göre projenin iş sahibi ile yapılan sözleşme kapsamında yapılıp bedelinin talep edilmesi ile FSEK kapsamında ilim ve edebiyat eseri kapsamında talepte bulunulmasının ayırımının yapılması gerekmektedir. Proje müellifiin iş sahibinin amacına uygun olarak yapacağı proje bedeli varsa kararlaştırılan bedel üzerinden Borçlar Kanunu kapsamında iş sahibinden talep edilebilir. Ancak projenin 5846 Sayılı Kanun'a göre taşıdığı ilim eseri niteliği nedeniyle fikri hakka dayanılarak tecavüzün önlenmesi, telif hakkı, eser sahipliğinin tespiti, tecavüz nedeniyle oluşabilecek talepler ise bu eylemleri gerçekleştiren tüm ilgililere karşı ileri sürülebilir. Bu iddiaların incelenmesi görevi ise Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görev alanında bulunmaktadır (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 04.05.2015 tarih, 2015/1811 Esas ve 2015/2354 Karar sayılı ilamı).Somut olayda; davacı tarafından, davalıya mimari projeler ile birlikte teknik hizmet verildiği iddia edilerek bedel talebinde bulunulmuş olup, çizilen projelere tecavüzün önlenmesi, telif hakkı, eser sahipliğinin tespiti, tecavüz nedeniyle tazminat istenmemiştir. Bu haliyle uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmeye aykırılığa dayandığına göre uyuşmazlıkta 556 sayılı KHK ve 5846 sayılı FSEK hükümlerinin uygulanma yeri bulunmadığı, tarafların tacir olduğu, uyuşmazlığın ticari işletmelerinden kaynaklandığı ve ticari iş niteliğinde olduğu, uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla, bu mahkemece verilen görevsizlik kararının yerinde olmadığı kabul edilmiş ve yargı yeri olarak belirlenmesi gerekmiştir.K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle,6100 Sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince Bursa ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,Dava dosyasının, dosyayı dairemize gönderen mahkemeye iadesine,Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 10.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi. KANUN YOLU : HMK 23/2 maddesi uyarınca kesin olmak üzere GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 15/12/2025 Başkan ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ...¸(e-imzalıdır) ...Katip ...¸(e-imzalıdır)