Alacağın temliki sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil davasında, tüketici ve asliye ticaret mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığının Bursa Bölge Adliye Mahkemesi tarafından çözümlenmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir tüketici mahkemesi ile bir ticaret mahkemesi arasında, davacının tapu iptali ve tescil ya da taşınmaz bedelinin tazmini talebiyle açtığı ve bir alacağın temliki sözleşmesine dayanan dava konusunda ortaya çıkan görev uyuşmazlığını ele almaktadır; davacı, davalının devretmeyi taahhüt ettiği ve bir alt yüklenicinin kendi haklarını devrettiği bir protokolle bir taşınmaz üzerindeki haklarını ileri sürmekte olup, tüketici mahkemesi davacının tüketici sıfatı olmadığını belirterek görevsizlik kararı verirken, ticaret mahkemesi ise davacının tüketici olduğunu ve görevin tüketici mahkemesinde olduğunu belirterek karşı görevsizlik kararı vermiş, böylece yetkili mahkemenin belirlenmesi için dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiştir.

T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: .

T.C.
BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
....HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
G E R E K Ç E L İ İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO :.
KARAR NO : ..
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA ....ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : .
DAVACI :.
DAVANIN KONUSU : Tapu İptali ve Tescil
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 22/2 maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için dairemize gönderilen dosya içindeki tüm belgeler ile dairemiz üyesi tarafından hazırlanan ön inceleme raporu incelendi. Gereği görüşüldü:
DAVA DİLEKÇESİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilin 16/09/2024 tarihinde davalı şirketin de imzalayıp taahhütte bulunduğu bir protokole taraf olduğunu, bu protokole göre müvekkilin protokolün lehtarı olduğunu, bu protokol kapsamında davalının mülkiyeti kendisine ait olan Bursa İli, ....Nolu bağımsız bölümün müvekkiline devretmeyi açıkça taahhüt ettiğini, sunulu protokolde dava dışı Asreform Mimarlık firmasının da taraf olarak yer aldığını, adı geçen firmanın bahse konu taşınmazın bulunduğu bölgede yer alan villaların inşasını üstlenen taşeron firma olduğunu, protokolde belirtilen A, B ve C blokların inşaatının protokole göre hakkı olan ....Nolu taşınmazdaki haklarını sözleşme uyarınca müvekkile tümüyle devrettiğini, bu konuda Asreform Mimarlık'ın bir itirazının da bulunmadığını, Asreform firması ile iç ilişkide müvekkil ile arasında bir uyuşmazlık/anlaşmazlık bulunmadığını, aradan geçen süreye rağmen davalının protokole açıkça aykırı biçimde mezkur taşınmazın tapu devrini gerçekleştirmediğini, işbu dava açılmadan evvel Bursa .... Tüketici Mahkemesinden dava konusu taşınmaz ile ilintili tedbir talep edildiğini, 21/04/2025 tarihinde Bursa ..... Tüketici Mahkemesinin ... D.İş nolu kararı ile taşınmaz yönünden ihtiyati tedbir konulduğunu, tapuya işlenmiş ve taraflarına dava açmak üzere 2 hafta süre verildiğini, bu doğrultuda dava açtıklarını beyan ederek, taşınmazın üçüncü kişilere devrini engellemek amacıyla, dava sonuçlanana kadar .... (Taşınmaz No:...) tapu kaydına teminatsız olarak ihtiyati tedbir şerhi konulmasına, nihai olarak kabulü ile Bursa İli, ... (Taşınmaz No: ...) tapu kaydının davalı yönünden iptal edilerek ilgili yasa hükümleri uyarınca müvekkil adına tesciline, tapu iptal ve tescil talebinin mümkün olamaması halinde dava konusu taşınmazın dava tarihi itibariyle değerinin tespitinin yapılarak bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVANIN AÇILDIĞI MAHKEME TARAFINDAN:
Dava Bursa ..... Tüketici Mahkemesi'nin ...Esas sayısında açılmıştır. Mahkemece yapılan yargılamada, davacının yüklenici olan davalı firmadan değil barter sözleşmesi ile yükleniciden vaat alan dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'den temlike dayalı olarak bu taşınmazdaki haklarını devraldığı, tüketici sıfatının bulunmadığı, davalı şirket ile dava dışı şirket arasındaki işin ticari iş olduğu, gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir.
Bu görevsizlik kararı taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş ve dava dosyası 6100 sayılı HMK. 20/1 maddesi uyarınca ilgili mahkemeye gönderilmiştir.
DAVANIN GÖNDERİLDİĞİ MAHKEME TARAFINDAN YAPILAN İŞLEMLER:
Görevsizlik kararı üzerine dosya kendisine gönderilen Bursa... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce dava ...Esas sırasına kaydedilmiş, mahkemece yapılan yargılamada, 16.09.2024 tarihli sözleşme niteliği itibariyle 6098 sayılı TBK 129. maddesi uyarınca üçüncü kişi yararına sözleşme niteliğinde olup, söz konusu sözleşme ile yüklenici ....Tic. Ltd. Şti. 'ye tahsis edilecek taşınmazın davacı adına tesciline yönelik üçüncü kişi davacı yararına bir edim yükümlülüğü düzenlendiği, davacının tüketici olduğu, yargılama yapma görevinin Tüketici Mahkemesi'ne ait olduğu gerekçesi ile karşı görevsizlik kararı verilmiştir.
Bu görevsizlik kararı da taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir.
UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİ:
Her iki mahkemenin karşılıklı görevsizlik kararı vermiş olmaları ve bu kararların istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi nedeniyle mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığı, 6100 sayılı HMK. 21/1-c maddesinde yargı yerinin belirlenmesini gerektiren sebep olarak gösterilmiş bulunan "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" sebebinin gerçekleştiği görülmektedir.
Karşı görevsizlik kararını veren mahkeme 6100 sayılı HMK. 22/1 maddesi uyarınca görev uyuşmazlığının çözümü ve görevli mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasını re'sen dairemize göndermiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
6100 sayılı HMK. 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;
Dava, alacağın temliki sözleşmesine dayalı olarak ikame tapu iptal tescil yada ödenen bedelin tazmini istemine ilişkindir.
6502 sayılı yasa uyarınca bir davanın tüketici mahkemesinde görülebilmesi için bir tarafın nihai tüketici diğer tarafın ise satıcı/sağlayıcı olması zorunludur.
Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakındaki Kanun'un amaç başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarının koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerinin korucuyu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmelerini teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3. maddesine göre "Tüketici; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, tüketici işlemi; mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukukî işlemi" ifade eder.
6502 sayılı Kanunun 73. maddesi bu Kanunun uygulanması ile ilgili her türlü ihtilafa tüketici mahkemelerinde bakılacağını öngörmüştür.
Bir hukukî işlemin sadece 6502 sayılı Kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukukî işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir.
Yine 6102 sayılı TTK.m.4/1 "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; TTK'da düzenlenen hususlar ile Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemeler ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır." Devam eden TTK.m.5/1 "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."hükmü düzenlenmiştir.
Genel açıklamalar karşısında görev uyuşmazlığına konu somut dava bakımında; somut olayda, davacı ile 16/09/2024 tarihinde davalı şirketin de imzalayıp taahhütte bulunduğu bir protokole taraf olduğunu, bu protokol kapsamında davalının mülkiyeti kendisine ait olan .... Nolu bağımsız bölümün davacıya devretmeyi açıkça taahhüt ettiğini, protokolde dava dışı ....Ltd.Şti. firmasının da taraf olarak yer aldığını, adı geçen firmanın bahse konu taşınmazın bulunduğu bölgede yer alan villaların inşasını üstlenen taşeron firma olduğu, protokolde belirtilen A, B ve C blokların inşaatının protokole göre hakkı olan dava konusu Bursa İli, Nilüfer İlçesi, ....Nolu taşınmazdaki haklarını sözleşme uyarınca şahsi hakkını davacıya devrettiği, davacının dava dışı şirketin halefi sıfatıyla eldeki davayı açtığı, dava dışı şirket olan ... Ltd. Şti. şirketinin 6502 sayılı yasa kapsamında ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden satıcı konumunda olmadığı, bu haliyle davaya bakmakta görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olamayacağı yine davacıya şahsi hakkını temlik eden...Ltd. Şti.nin temlik aldığı şirket ile arasındaki işin (barter sözleşmesi) ise ticari nitelikte iş olduğu ve temlikin barter hakkına dayandığı, halefiyet ilkesi gereği davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekmektedir.
Bu durumda davanın Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla, bu mahkemece verilen görevsizlik kararının yerinde olmadığı kabul edilmiş ve yargı yeri olarak belirlenmesi gerekmiştir.
K A R A R :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
6100 sayılı HMK.’nun 21. ve 22. maddeleri gereğince Bursa ....Ticaret Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dava dosyasının, dosyayı dairemize gönderen mahkemeye iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 18/12/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
KANUN YOLU : 6100 sayılı HMK. 23/2 maddesi uyarınca kesin olmak üzere
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 05/01/2026
Başkan ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Üye ...
¸(e-imzalıdır)
...
Katip ...
¸(e-imzalıdır)