Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, iflas eden davalı aleyhine, geçersiz adi yazılı taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde teslimat yapılamaması üzerine, denkleştirici adalet ilkesine göre ödenen bedelin güncel değerinin iadesine karar verilmesini onadı.
Özet: Adi yazılı şekilde yapılması nedeniyle geçersiz olan taşınmaz satış vaadi sözleşmesi uyarınca ödeme yapan davacının, taşınmazın süresinde teslim edilmemesi üzerine sözleşmeden dönerek denkleştirici adalet ilkesi gereğince ödediği bedelin güncellenmiş değerini talep etme hakkı bulunduğu kabul edilmiştir; zira ilk derece ve istinaf mahkemelerinin, sözleşmenin geçersizliği ve tarafların sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca karşılıklı iade yükümlülüğü bulunduğuna dair kararlarının usul ve yasaya uygun olduğu tespit edilerek, davalı iflas idaresinin zamanaşımı ve diğer temyiz itirazları reddedilmiş ve kararın onanmasına hükmedilmiştir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2092 E., 2025/1573 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 7. Tüketici MahkemesiSAYISI : 2021/557 E., 2022/341 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Şirketi temsilen İflas İdaresince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı vekili; müvekkilinin 20.02.2010 tarihinde davalı ile İstanbul, Esenyurt, ... Mahallesinde bulunan bağımsız bölümün 85.000,00 TL bedel karşılığında satın alınması konusunda satış vaadi sözleşmesi imzaladığını, taşınmazın 30.04.2012 tarihinde teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, ödemelerin bir kısmının peşinat kalanının ise taksit ve ara ödemeler şeklinde banka aracılığı ile davalıya ait hesaplara yatırılmasına rağmen süresinde teslimatın yapılmadığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 20.000,00 TL olmak üzere, sözleşmenin ayıplı ifa edilmesi ya da hiç ifa edilmemesi nedeniyle denkleştirici adalet ilkesine göre karşılığının işleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; davacı vekili dava değerini 539.074,41 TL olarak belirlemiştir.II. CEVAPDavalı dava dilekçesine karşı cevap dilekçesi vermemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının sözleşmedeki ifasını yerine getirdiği, davalının ise teslim ve tescile ilişkin taahhüdünü yerine getirmediği, davanın dayanağını oluşturan taşınmaz satışına ilişkin sözleşme adi yazılı şekilde düzenlenmiş olup yasal olarak resmi şekilde yapılmadığından geçersiz olduğu ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre de tarafların karşılıklı olarak verdiklerini geri alma hakkına sahip oldukları, ödenen satış bedelinin ifanın imkânsız hale geldiği tarih itibariyle ulaşacağı alım gücünün belirlenmesi için bilirkişiden denetime elverişli rapor alındığı gerekçesiyle; 539.074,41 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı davalı şirketi temsilen İflas İdaresi istinaf başvurusunda bulunmuştur.IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; davaya konu taşınmaz satış sözleşmesinin geçersiz olduğu, geçersiz satışta tarafların aldıklarını sebepsiz iktisap hükümleri dairesinde iade ile yükümlü bulundukları, davalı vekili her ne kadar istinaf dilekçesinde zamanaşımı defini ileri sürmüş ise de, davaya cevap vermediğinden ilk derece mahkemesinde süresi içerisinde ve usulünce ileri sürülmeyen zamanaşımı def'inin de bu aşamada inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.V. TEMYİZA. Temyiz Sebepleri İflas halinde ... Gıda İnş. Malz. Taah. San. ve Tic. A.Ş. yi temsilen İflas İdaresi; iflas dosyasında henüz 2. alacaklılar toplantısı yapılmadığını, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, müflis şirket iflas sürecinde olup dava sürecinin usule uygun yürütülmediğini, müflis şirkete yapıldığı iddia edilen ödemelerin tespitinin yapılmadığını, davacının geçersiz sözleşme gereğince güncelleştirilmiş veya denkleştirici adalet ilkesi gereğince belirlenen değeri talep edemeyeceği gibi herhangi bir temerrüt işlemi yapılmadan faiz talebinde de bulunamayacağını, müflis şirketin kusuru olmaksızın idari işlemlerden dolayı teslimi yerini getiremediğini belirterek; kararın bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, adi yazılı şekilde yapılan sözleşme nedeniyle ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme kapsamında davalıdan tahsili istemine ilişkindir.Temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle sözleşme gereği davalının süresinde taşınmazı teslim edemediği, bu durumda davacının sözleşmeden dönerek ödediği bedelin denkleştirici adalet ilkesi gereğince belirlenen değerini talep edebileceği, mahkemece usul hükümlerine uygun yargılama yapıldığı anlaşıldığından, davalı iflas idaresinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.