Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan araç kiralama şirketinin pert olan aracının tazminat talebine ilişkin istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, kiralama şirketine ait pert total hasarlı aracın kasko sigortasından kaynaklanan tazminat talebine ilişkin bir istinaf incelemesini konu almaktadır; ilk derece mahkemesi sigortacıyı, davacının aracı üçüncü bir sistem üzerinden kiralamış olmasına rağmen, poliçedeki muafiyet düşülerek 523.250 TL ödemeye mahkum etmişken, sigorta şirketi ise, poliçede bu tür bir kiralama faaliyetini kapsayan özel bir teminatın bulunmadığını ve taleplerin teminat dışı olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmektedir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2024/1725 Esas 2026/1051 Karar
T.C.ANKARABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ21.HUKUK DAİRESİESAS NO : 2024/1725 KARAR NO : 2026/1051TÜRK MİLLETİ ADINAKARAR İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : Ankara 8.Asliye Ticaret MahkemesiTARİHİ : 17/10/2024NUMARASI : 2024/98 Esas 2024/654 Karar DAVA : Tazminat (Kasko Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 09/02/2024KARAR TARİHİ : 17/07/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 29/07/2026 Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'ın müvekkili şirketin sahibi olduğu ... plaka sayılı aracı 02/09/2023 tarihi saat 14:00'te kiraladığını, kiralayanın sevk ve idaresinde bulunan araç aynı gün saat 16:00 sıralarında Ankara ili, Polatlı ilçesi, D200-12 Karayolunda maddi hasarlı ve tek taraflı kazaya karıştığını, polis zabıtlı kaza tespit tutanağında kiralayanın, tam ve asli kusurlu bulunduğunu, ... plaka sayılı aracın kaza sonucu ağır hasarlandığını ve kullanılamaz hale geldiğini, aracın hasarlı hali ile 620.000,00 TL karşılığında, Altındağ 8. Noterliğinin ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesi ile satıldığını, delillerin kaybolmasını önlemek amacıyla taraflarınca temin edilen eksper raporunda, müvekkiline ait aracın rayiç değerinin kaza tarihi itibariyle 1.850.000,00 TL olacağının tespitine yer verildiğini, söz konusu rapora göre aradaki farkın; 1.230.000,00 TL olup bu rapor için ekspere mesai ve emeğinin karşılığı olarak eksper ücret tarifesi doğrultusunda 1.200,00 TL ödendiğini, müvekkiline ait aracın, kaza tarihi itibariyle ... poliçe numaralı, faaliyet alanı rent a car olarak belirlenen kasko poliçesi ile davalı sigorta şirketinin teminatı altında olduğunu, işbu nedenle bakiye hasar zararının ve TTK m.1426 uyarınca eksper rapor masrafının sigorta şirketi sorumluluğunda olduğunu bildirerek, şimdilik 100,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, akabinde 22/07/2024 tarihli dilekçesi ile davasını 523.250,00 TL olarak ıslah etmiştir. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mal sigortacılığı alanında da çalışan müvekkili şirketin faaliyet alanı rent a car olan ... model ... marka ... plakalı araç için 13/01/2023 - 13/01/2024 tarihli ... no.lu "Kasko + Filo Plus Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi"ni [EK-1] ve "Kasko + Filo Plus Genişletilmiş Kasko Araç Değişikliği (ikame) Zeyilnamesi"nin düzenlediğini, ilgili poliçede, davacı ... Ticaret Limited Şirketi "sigortalı", Tüm Otomobil Kiralamacıları Federasyonu "sigorta ettiren" ve "prim ödeyen" sıfatını haiz olduğunu, müvekkili şirket'in bağlı olduğu mevzuat gereği, ödeme yapabilmesi için hukuken bazı şartların gerçekleşmiş olması gerektiğini, işbu dava ilgili mevzuat gereği zamanaşımına uğradığını, işbu davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmamakta olup, müddeabihin buna göre belirlenmesi ve harç ikmali gerektiğini, poliçede "..." teminatı olmadığı için dava konusu taleplerin teminat dışı olduğunu bildirerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIMahkemece; ,taraflar arasında kasko sigortası bulunması göre davacının arabasının pert total olması nedeniyle davalının davacının aracının güncel rayiç piyasa değerinin tazminle mükellef olduğu, usul ve yasaya uygun ,denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülen bilirkişi raporuna göre davacının aracının rayiç piyasa değerinin 1.425.000,00 TL olduğu, bu miktar üzerinden aracın satım bedeli olan 620.000,00 TL 'nin düşülmesi gerektiği, bu surette davacının zararının 805.000,00 TL olduğu ,bu miktardan poliçedeki %35 muafiyet düşümü ile davacının 523.250,00 TL'yi istemekte haklı olduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile 523.250,00 TL'nin 05/02/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİDavalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu sigortalı aracın üçüncü bir firma üzerinden tekrar kiraya verildiğini, sigortalının kendi kabis sistemi olmadığı için ... Kiralama'nın kabis sisteminden giriş yapılarak dava konusu aracı kiraya verdiğini, poliçede " ..." teminatı bulunmadığını bu nedenle dava konusu taleplerin teminat dışı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava; kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Dosya kapsamında yer alan Kasko + Filo Plus Genişletilmiş Kasko Sigorta poliçesi incelendiğinde; ... plaka sayılı aracın kaza tarihini de kapsar şekilde 13/01/2023 ila 13/01/2024 tarihleri arasında davalı Sigorta Şirketi tarafından Kasko Sigorta Poliçesi düzenlenmek suretiyle kasko sigortasının yapıldığı, sigorta şirketince sigortalıya ödeme yapılmadığının sigorta şirketince Mahkemeye sunulan hasar dosyası ile sabit olduğu anlaşılmıştır. 02/09/2023 tarihli kaza tespit tutanağı incelendiğinde; " Sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobil ile Ankara İli istikametinden Eskişehir ili istikametine seyir halindeyken km 42+700 geldiğinden aracının direksiyon hakimiyetini kaybederek yolun sonunda bulunan orta refüj bariyerlerine aracının ön kısımlarıyla çarparak durması sonucu tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Bu kazanın oluşumunda sürücü ... 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 56/1-a (Şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak) kuralını ihlal ettiği kanaatine varılmıştır. " şeklinde tespitlere yer verildiği görülmüştür.Davacı yan, davacıya ait davalı sigorta şirketi nezdinde kasko sigortalı aracın meydana gelen kazada hasarlandığını açıklayıp tazminat talebinde bulunmuş, davalı yan davanın reddini savunmuş, mahkemece yukarıda yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş, ilgili karara karşı davalı yanca hasarın teminat dışı olduğundan bahisle istinafa gelindiği görülmüştür.Mal sigortası türünden olan kasko sigorta sözleşmeleri gerek kuruluşlarında gerek devamı sırasında ve gerekse rizikonun gerçekleşmesi aşamasındaki ihbar yükümlülükleri bakımından iyi niyet esasına dayalı sözleşme türlerindendir.Kasko Sigortası Genel Şartlarının A/1 maddesine göre gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketle bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, müsademesi, devrilmesi, düşmesi yuvarlanması gibi kazalar ile 3. kişilerin kötü niyet ve muziplikle yaptıkları hareketler aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bu tür sigortanın teminatı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.6102 sayılı TTK'nın 1421. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı yasanın 1409. maddesinde sigortacının sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğu, sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığının ispat yükünün sigortacıya ait olduğu düzenlenmiştir.6102 sayılı TTK'nın 1421. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı yasanın 1409/(1). maddesinde sigortacının sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olup, sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığının ispat yükünün TTK'nın 1409/(2) maddesi hükmü gereğince sigortacıya aittir.Yine hasarın Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5 maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olduğu hususunda ispat yükü davalı sigortacıdadır.İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı, Kasko Sigortası Genel Şartları ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer.(HGK 10/12/1997 gün ve 1997/11-772-1043; HGK 16/12/1998 gün ve 1998/11-872-905; HGK 22/12/2010 gün ve 2010/17-655-688 sayılı ilamları)Somut uyuşmazlıkta davaya konu aracın trafik kazası neticesinde hasarlandığı anlaşılmaktadır. Davacı, sigorta şirketine hasarın tazmini için başvurmuştur. Sigorta şirketi tarafından sigortalının yükümlülüklerine uymadığı, aracın alt kiralama yoluyla kiraya verildiği sırada kazanın gerkçekleştiği bu nedenle talebin teminat dışında kaldığı gerekçesi ile başvuru reddedilmiştir.Genel Şartların A.5 inci maddesinde hangi hususların teminat dışında kaldığı düzenlenmiştir. Somut olayda ileri sürüldüğü üzere aracın alt kiraya verilmesinin teminat dışında kaldığına dair Genel Şartlarda düzenleme yer almamaktadır.Davaya konu sigorta poliçesinin incelenmesinde; aracın faaliyet alanının rent a car olduğu yazılıdır. Poliçenin incelenmesinde aracın alt kiraya verilmesini yasaklayan bir kloza da rastlanmamıştır. Bu durumda sigortalının doğru beyan yükümlülüğünü ihlal ettiği söylenemez. (emsal Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 30/10/2025 tarih, 2024/4787 E. 2025/14811 K sayılı ilamı)Yukarıda belirtildiği üzere hasarın poliçe teminat kapsamı dışında kaldığını ispat yükü davalı sigortacıda olup davalı sigorta şirketince davaya konu hasarın Kasko Sigortası Genel Şartları ve Poliçe Özel Şartları kapsamında teminat dışında kaldığı ispatlanamamıştır.Hal böyle olunca, davalı yanca hasarın teminat dışı kaldığını TTK'nun 1409/(2). maddesi hükmü gereğince usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı ispat edemediği, sigortalı araçta meydana gelen hasarın kasko sigorta poliçesi teminatı kapsamında bulunduğu gözetilerek mahkemece yukarıda yazılı olduğu şekilde davacının davasının kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın kabulü yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davalıdan alınması gerekli olan 35.743,20 TL harçtan peşin alınan 8.936,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 26.807,20 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/07/2026 Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi-