Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin ipoteğin kaldırılması davasında, üst sınır ipoteği bedelinin depo edilmesi sonrası verilen ve yargılama giderlerini davacıya yükleyen ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.
Özet: Bir taşınmaz üzerindeki, üçüncü bir şirketin davalıya olan borçlarını temin eden 600.000 TL üst sınır ipoteğinin kaldırılması talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin ret kararının bölge adliye mahkemesince bozulması üzerine, davacı tarafın ipotek bedelini yargılama sırasında depo etmesiyle ipoteğin kaldırılmasına hükmedilmiş; ancak davalının davanın açılmasına sebebiyet vermediği gerekçesiyle yargılama giderlerinin davacıya yüklenerek vekalet ücretine hükmedilmemesi kararı karşısında, hem davacı hem de davalı vekilinin bu kararı istinaf ettiği anlaşılmaktadır.
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:..
T.C.BURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ ... HUKUK DAİRESİDOSYA NO : .KARAR NO :.T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R I.MAHKEMESİ : BURSA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : .NUMARASI :.DAVACI :.DAVA : İpotek (İpoteğin Kaldırılması (Fekki))KARAR TARİHİ :.KARAR YAZIM TARİHİ :.Davacı/Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle : davalı ...A.Ş. İle dava dışı ...Ltd. Şti. arasındaki 08/03/2007 tarihli bayilik sözleşmesi nedeniyle... Ltd. Şti.nin davalıya doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olarak davacı şirkete ait... parsel sayılı taşınmazın 07/03/2007 tarih ve 5001 yevmiye nosu ile 600.000,00 TL bedel ile ipotek verildiğini, dava dışı şirketin davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığınu, ancak yapılacak inceleme sonunda bir borcu çıkarsa davalı adına depo etmeyi kabul ettiklerinden, taşınmaz üzerindeki ipoteğin fekkine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : davada görev itirazlarının bulunduğunu, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu; bayilik sözleşmesinin 53.maddesi gereğince davada İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili bulunduğunu; esasa ilişkin olarak, davalının ipotekli taşınmaz üzerinde kurulacak petrol istasyonu için 444.886,00 USD tutarında yatırım yaptığını, istasyonun faaliyete geçmemesi nedeniyle yatırımların semeresi ile birlikte tahsili için İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesine 2012/236 esas sayılı dosyada 1.173.324,56 TL bedelli alacak davası açıldığını, davanın derdest olduğunu, cezai şartın tahsili için İstanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan ...esas sayılı davanın temyiz aşamasında olduğunu, davaların bekletici mesele yapılarak sonucunda davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.BURSA BAM ... HD'NİN ...KARAR SAYILI İLAMIİlk derece Mahkemesince ... tarihinde davanın reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine ..... HD' nin ....karar sayılı ilamı ile"Somut olayda ipotek aktinin çerçevesini tayin eden 07/03/2007 tarihli, ...yevmiye nolu resmi akit tablosu içeriğinden ipoteğin, ileride gerçekleşecek veya gerçekleşmesi muhtemel olan bir alacağın teminatı olarak tesis edildiği, ipoteğin üst sınır ipoteği olduğu anlaşılmaktadır. TMK'nun 851. ve 881. maddelerine göre, üst sınır ipoteğinde alacağın ulaşacağı miktar önceden belirsiz olduğundan taşınmazın ne miktar için teminat teşkil edeceği, ipotek akit tablosunda gösterilen limitle sınırlanabilir. Üst sınırlı ipoteğinde alacak bakımından üst sınır tespit edilerek teminatın kapsamı saptanmaktadır. TMK'nun 875. maddesine göre, borçlu sadece ipotek akit tablosunda belirtilen miktar ile sınırlı olmak üzere sorumludur. Mahkemece yapılan inceleme sonunda; davacı tarafından terditli dava açılarak, ipotek limitinin depo edilerek ipoteğin kaldırılması talep edilmiş, ancak mahkemece bu hususta karar verilmemiştir.Bu sebeple ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın mahkemesine iade edilmesine" karar verilmiştir.KALDIRMA KARARI SONRASI İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılamada, "Davacı taraf öncelikle borçlu olunmadığı gerekçesiyle terkin talep etmiş bu mümkün olmadığı takdirde ipotek limit ipoteği olduğundan 600.000,00 TL'nin depo edilmesi karşılığında ipoteğin kaldırılması istenmiştir. Bu hususta davacı tarafa süre verilmiş, davacı tarafça Bursa..... Asliye Ticaret Mahkemesinin....D. İş/Karar sayılı dosyası ile ipotek bedelinin depo edildiği ve buna ilişkin dekontun sunulduğu görülmüştür.Bu depodan sonra davacının ipoteğin kaldırılması talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir, ancak bu depo yargılama sırasında gerçekleştirilmiştir, halen alacaklı olan davalının davanın açıldığı tarihte ipoteği terkin yükümlülüğü bulunmamaktadır. Eldeki davanın açılmasına davalı sebebiyet vermemiştir. Dolayısıyla yargılama harç ve giderlerinden davalının sorumlu tutulması mümkün değildir, çünkü davacı depo isteminin eldeki dava açılmadan önce gerçekleştirmemiş bunun sonrasında da davalıya ipoteğin terkini için davadan önce bu yönde bir ihtar göndermemiştir. Ancak böyle bir durumda davalının dava açılmasına sebebiyet vermesinden söz edilirken eldeki dava ile birlikte terditli olarak depo ve terkin isteminde bulunulmuş olması karşısında davalının davanın açılmasına sebebiyet vermesinde söz edilemeyecektir. Her ne kadar davanın kabulüne karar verilmiş ise de yargılama harç ve giderler davacı üzerinde bırakılmış, davalı aleyhine vekalet ücretine de hükmolunmamıştır."Karara karşı, davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davalı tarafın alacağı bulunmadığını, yerel mahkeme davayı kabul etmiş olup ipoteğin kaldırılmasına yönelik karar vermiş olsa dahi yargılama giderleri ve harçlar ile vekalet ücreti yönünden hatalı değerlendirmelerde bulunduğunu, davanın açılma nedeni limit ipoteğine rağmen davalının ipoteği fek etmemesi olduğunu, dolayısıyla davanın açılmasına sebebiyet veren tarafın davalı olduğunu, davalının yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu tutulması gerekirken aksi yöndeki mahkeme kararının yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı vekili istinafa dilekçesi ile; kararın hukuka aykırı olduğunu, dava konusu edilen ve fekki talep olunan ipotek hakkı; davacı bayiinin Alpet’e karşı gerek asaleten gerekse kefaleten her ne sebeple olursa olsun cezai şart da dâhil olmak üzere doğmuş doğacak tüm borçlarının teminatını teşkil etmek üzere tesis olunduğunu, kararlaştırılan yükümlülükler kapsamında müvekkili şirketin davacı ve taşınmaz lehine olmak üzere toplam 444.886 USD tutarında yatırım gerçekleştirdiğini, 444.886 USD tutarındaki yatırım ve bedellere karşı bayinin söz konusu istasyonu faaliyete geçiremediğini ve bayilik faaliyetine başlamadığını, davaya konu edilen ve terkini talep olunan ipotek hakkı da davacı yanın müvekkili şirkete karşı gerek asaleten gerek kefaleten her ne sebeple olursa olsun doğmuş doğacak tüm borçların teminatına teşkil etmek üzere verildiğinden davacı yanın müvekkil şirkete olan borçlarını ödemeksizin ipoteğin fekkini talep etmesi hukuken mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: Dava, ipoteğin kaldırılmasına istemine yöneliktir.İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı, davacı ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İncelenen ve ipotek akdinin çerçevesini tayin eden resmi akit tablosu içeriğinden ipoteğin, ileride gerçekleşecek veya gerçekleşmesi muhtemel olan bir alacağın teminatı olarak tesis edildiği görülmektedir. Bu haliyle ipotek, azami meblağ (üst sınır ipoteği) ipoteğidir. Türk Medeni Kanununun 851. ve 881. maddelerinde ifadesini bulan azami meblağ (üst sınır) ipoteğinde alacağın ulaşacağı miktar önceden belirsiz olduğundan taşınmazın ne miktar için teminat teşkil edeceği ipotek akit tablosunda gösterilen limitle sınırlanabilir.İlk derece mahkememizce ipotek bedelinin depo edilmesi için davacı tarafa süre verildiği, davacı tarafça ipotek bedelinin açılan vadeli banka hesabına depo edildiği, bu kapsamda davanı kabulü ile Bursa ili Osmangazi ilçesi Ovaakça köyü 1361 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan 07/03/2007 tarihli 5001 yevmiye numaralı ipoteğin kaldırılmasına karar verildiği, davanın kabulü yönündeki yerel mahkemece verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır. (Yargıtay 14. HD. 2013/10809 E.- 2013/14222 K. Sayılı ilamı) Ancak depo edilen 600.000 TL'nin davalıya ödenmesi yönünde bir karar verilmemiş olması yerinde değildir.Ayrıca depo bedeli karşılığında ipotek kaldırılmış olup, davalı taraf davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi yerinde görülmüştür.Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni yönüden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; I-) Davacı vekilinin yukarıda anılan kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, II-) Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararının KALDIRILMASINA, 6100 sayılı HMK m. 353/1-b-2 hükmü gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, Buna göre;1-) DAVANIN KABULÜ İLE;2-) Bursa ili ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan 07/03/2007 tarihli ... yevmiye numaralı ipoteğin KALDIRILMASINA,3-) Karar kesinleştiğinde, davacı tarafça ....Bölge Adliye Mahkemesi ubesinde açılan hesaba yatırılan 600.000,00-TL ipotek bedelinin davalıya ödenmesine,4-) Dava açılırken peşin alınan 170,78 TL harcın karar tarihinde alınması gerekli olan 615,40 TL'den mahsubu ile bakiye kalan 444,62 TL karar ve ilam harcının davacı taraftan alınarak hazineye gelir kaydına,5-) Harçlar yasası gereğince alınması gerekli 40.986,00 TL harçtan başlangıçta alınan 170,78 TL peşin harç ile 10.075,73 TL tamamlama harcın mahsubu ile bakiye 100.786,02 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,6-) Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-) Davacı lehine vekalet ücreti hükmedilmesine YER OLMADIĞINA, 8-) Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,9-) Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine, III-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca peşin alınan istinaf karar harcının davalıya talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,IV-) Davalı yönünden istinaf aşamasında yapılan başvurma harcı 1.683,10 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, V-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,VI-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/4 maddesi uyarınca kararın kesin olmaması nedeniyle Dairemizce taraflara tebliğine,dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 361/1 hükmü uyarınca Dairemiz kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi. 27/11/2025 Başkan ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ... ¸(e-imzalıdır) ...Üye ...¸(e-imzalıdır) ...Katip ...¸(e-imzalıdır)