T.C. 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin Alkollü Sürücünün Neden Olduğu Trafik Kazası Sonucu Araç Hasarı ve Değer Kaybı Tazminat Davasında Gerekçeli Kararı
Özet: Davacı, 15.12.2022 tarihinde, davalılardan birine ait ve alkollü diğer davalı tarafından tam kusurlu olarak kullanılan araçla şirketi adına tescilli aracının çarpışması sonucu meydana gelen hasar, değer kaybı, ikame araç ve taşıma bedelleri ile çeşitli masrafların tazminini talep etmektedir; davalı araç sahibi ise savunmasında aracın kaza anında dava dışı birine kiralanmış olduğunu ve bazı hasar bedellerinin sigorta şirketi tarafından zaten karşılandığını belirterek davanın reddini istemektedir.
T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/503 Esas - 2025/234
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/503KARAR NO : 2025/234 HAKİM :...KATİP :....DAVACI : ... ...VEKİLİ : Av. ..DAVALI : 1-....VEKİLİ : Av. ...DAVALI : 2- ... .....DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 12/07/2023KARAR TARİHİ : 21/04/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 13/05/2025 Mahkememize açılan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA:Davacı Vekili, Dava Dilekçesinde Özetle; 15.12.2022 tarihinde davalı ... ...'nun maliki olduğu diğer davalı ... ...'nın idaresindeki ... (...) plakalı araçla alkollü olarak, davacı ... ...'nın şirketine ait sürücü ... ... idaresindeki ... (...) plakalı araca tamamen kusurlu olarak çarparak davacının şirketine ait aracın hasarlanmasına ve de değer kaybına uğramasına neden olduğunu, kaza sonucu davacıya ait araçta bulunan alçı malzemesinin zayi olduğu gibi davacı tarafın ikame araç çağırarak yükün ikame araca aktarımını sağlayıp ikame Dorse bedeli de ödemiş olduğunu, davacının aracının tamirde kaldığı 90 gün boyunca ticari işlerinin ve sevkiyatlarının aksamaması için Yarı Römork kiralamak zorunda kalmış olduğunu, kiralamaya ilişkin fatura ve ödeme belgelerinin de mahkemeye sunuluyor olunduğunu, davacıya ait araçta toplamda 135.000,00 TL hasarın meydana geldiğini, araçta meydana gelem değer kaybı bedelinin teminat limiti hasar bedelini dahi aştığı için sigorta şirketi tarafından karşılanmamış olduğunu, işbu nedenle ekte sunulan yedek parça onarım bedeli, dorse lastik bedeli ve değer kaybından da davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, çarpmanın etkisiyle 2 adet lastiğin patlamış olup değiştirildiklerini, ayrıca lastikleri değiştirmek için gelen yol yardım ekibinin ise ayrıca yardım parası olarak 2.000,00 TL hizmet bedeli almış olduğunu ve bununla ilgili fatura ve ödeme belgesinin de sunuluyor olduğunu, şimdilik kaydıyla 50,00 TL değer kaybı, 50,00 TL araç kiralama bedeli, 50,00 TL onarım bedeli, 50,00 TL lastik bedeli, 50,00 TL taşıma ve yük nakli bedeli, 50,00 TL yol yardım bedeli olmak üzere toplam 300,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı Vekili, Islah Dilekçesinde Özetle; Fazlaya ilişkin ve araç kiralayan ... ...'a karşı hakları saklı kalmak kaydıyla davacının maliki olduğu ... (...) plaka sayılı çekicinin yarı römorkunda (araçta) meydana gelen 20.000,00 TL ikame araç bedeli, 23.600,00 TL araç nakil- taşıma bedeli, ve 5.000,00 TL bakiye araç pert hasar bedeli tazminatı olmak üzere toplam 48.600,00 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılardan ... ... dan tahsiline ; 50 TL araç mahrumiyeti, 50 TL nakil taşıma ve 50 TL pert tazminat kısmı kadarının ise taraflar ... ve ... tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi talep edilmişir.CEVAP :Davalı ... ... Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle; Davalı ... ...'ya ait ancak ... ... idaresindeki ... ... marka aracın, 15/12/2022 tarihinde Kayseri - İstanbul istikametinde iken mülkiyeti davalı ... ...'ya ait olan ... Plaka sayılı araca takılı ... .... maddi hasarlı trafik kazasına karışmış olduğunu, davacı her ne kadar dava konusu aracın maliki olunmasından bahisle davalıyı davalı olarak göstermiş olsa da, davalının 21.11.2022 tarihinde, Kayseri 10. Noterliği .... Yevmiye Numaralı kira sözleşmesi ile bahsi geçen aracı iki yıl süreyle dava dışı ... ...'a kiralamış olduğunu, Noter huzurunda yapılmış iş bu kira sözleşmesinin dilekçeleri ekinde olduğunu, davalının söz konusu aracın maliki sıfatına haiz olsa da, aracın işleteni sıfatına haiz olmadığını, davacının yedek parça ve onarım bedeli talebinin mükerrer talep niteliğinde olduğunu, davacı her ne kadar 135.000 TL tutarlı fatura sunarak yedek parça ve onarım bedellerini talep etmişse de, davalının sigorta şirketi olan ... Sigorta'nın, davacı tarafa araçtaki bütün yedek parça ve onarım bedellerini (Hasar Bedellerini) karşılaması amacıyla 23.01.2023 tarihinde 95.000,00 TL tutarında ödeme yapmış olduğunu, taraflarınca söz konusu araç için delil tespiti talep edilmesi sebebinin ilgili sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme miktarının yüksek olmasından kaynaklanmakta olduğunu, söz konusu durum karşısında davacının talebi mükerrer nitelikte olup, kendisine belirttiği "Yedek Parça ve Onarım Bedeli" kalemi için davalının sigorta şirketinden ödeme yapılmış olunduğunu, davacının haksız ve mükerrer nitelikteki talebinin reddi taleplerinin olduğunu, davacının değer kaybı talebinin mesnetsiz olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... ...'nın usulüne uygun tebligat çıkarılmasına rağmen davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.DELİLLER : Dava dışı ... Sigorta Şirketi'nden dava konusu trafik kazası nedeniyle davacıya değer kaybı, araç kiralama bedeli, yedek parça ve onarım bedeli, lastik bedeli, taşıma bedeli (yük aktarım) ve yol yardım bedeli ödemesi için şirketlerine başvuru yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi ve belgeler getirtilmiş, incelenmiştir.Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Müdürlüğü'nden ... plakalı araç ile ona takılı ... plakalı römorkun tramer kayıtları getirtilmiş, incelenmiştir.Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan dava konusu kira sözleşmesine istinaden sözleşmeye ilişkin vergi kayıtları getirtilmiş, incelenmiştir.Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğü, Balışeyh Mal Müdürlüğü ve Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden dava konusu faturaların onaylı suretleri getirtilmiş, incelenmiştir.İncesu Mal Müdürlüğü'nden davalı ... ...'nun mükellefiyet kaydı getirtilmiş, incelenmiştir.Emniyet Genel Müdürlüğü'nden ve Jandarma Genel Komutanlığı'ndan dava konusu ... (...) YR plakalı tır ve çekicinin Kiralık Araç Bildirim Sistemine (KABİS) kayıtlı olup olmadığı, sorulmuş, araç hakkında herhangi bir kayıt bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Makine Mühendisi Kusur Uzmanı Bilirkişiden Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle; ... (...) plakalı araç sürücüsü davalı ... ...'nın meydana gelen kazanın oluşumunda, 2918 sayılı KTK.nun 47/c., 52/b-c., 56/c. ve 84/d. Maddeleri kural ihlallerini işlemiş olmakla %100 oranında kusurlu olduğu, davacıya ait şirkete ait olan ... (...) plakalı Çekici araç sürücüsü ... ...'ın meydana gelen kazanın oluşumunda izafe edilecek herhangi bir kural ihlali görülmemekle kusursuz olduğu, dava konusu ... plakalı Yarı Römork'un Pert-Total durumunda ve hasar tutarının da 160.000,00 TL olacağı, davacının eşdeğer ikame araç yoksunluk kaybının 33.750,00 TL olacağı, davacının Yol Yardım Lastik Değiştirme kaybının 2.000,00 TL olacağı, davacının Yük Taşıma ve Nakli Bedeli talebinin 23.600,00 TL olacağı, davacıya ait ... plakalı Yarı Römork Pert-Total durumunda olmakla, değer kaybının söz konusu olmayacağı, her ne kadar tarafımca yukarıda Madde 9.da işleten yönünden tespitler ve değerlendirme bölümünde davalılar sorumluluğu hususunda değerlendirme yapılmış ve davalı ... ...'nun aracını uzun süreli kiraya verdiği belirtilmiş ise de uzun süreli araç kiralamadan dolayı işletenlik hususundaki nihai değerlendirme ve takdirin sayın mahkemede olacağı ve buna göre de yine davalı ... ...'nun da sorumlu olup olmayacağı hususunun sayın mahkemenin değerlendirme ve takdirinde olacağı yönünde görüş ve kanaati bildirilmiştir.Daha sonra Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Karayolları Fen Heyetinden 3 Kişilik Makine Mühendisi Bilirkişiden Rapor Alınmış, Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle, ... çekici sürücüsü davalı ... ...'nın meydana gelen olayda %100 oranında kusurlu olduğu, davacı adına kayıtlı ... plakalı çekici sürücüsü ... ...'ın, meydana gelen olayda kusursuz olduğu, ... plakalı yarı römorkun hasarının KDV dahil 135.000,26 TL olduğu ve kaza tarihi rayiçlerini yansıttığı, bilirkişi tespitine göre 1 adet lastiğin hasarlanmış olduğu ve lastik bedelinin KDV dahil 12.980,00 TL olduğu, dava konusu hasarlı aracın taşıma bedelinin 23.600,00 TL olduğu, dava konusu aracın 15 iş gününde onarımının tamamlanabileceği 15 iş günü için araç kiralama bedelinin 22.500,00 TL olacağı, dava konusu aracın pert total işlemine tabi tutulmasının uygun olmadığı ve hasarı itibariyle değer kaybına uğramayacağı, dava konusu yarı römorkun kaza tarihi itibariyle bedelinin 300.000,00 TL olduğu, sonuç itibariyle davalıların 135.000,26+412.980,00+23.600,00+22.500,00=194.080,26 TL'den sorumlu oldukları yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir.Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları sonrası İTÜ Fen Heyetinden Oluşturulan 3 Kişilik Bilirkişi Heyetinden Talimat Kanalıyla Rapor Alınmış, Alınan Ek Rapordan Özetle, dava konusu olayda davalı sürücü ... ...'nın % 100 (Yüzdeyüz) oranında tamamen kusurlu olduğu, davacının toplam zararının 100.000,00 TL+20.000,00 TL +23.600,00 TL=143.600,00TL olduğu sigorta şirketinden yapılan 95.000,00 TL tahsilat dikkate alındığında davacının talep edebileceği toplam maddi zararının 48.600,00 TL olduğu yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir.Daha sonra Tüm Dosya Kapsamı Ve Ön İnceleme Duruşmasında Belirlenen Uyuşmazlık Konuları Hakkında Davalı Defter ve Kayıtları Üzerinde İnceleme Yapmak Üzere Mali Müşavir Bilirkişiden Rapor Alınmış, Alınan Bilirkişi Raporunda Özetle, 3.1. Kayseri 10. Noterliğinin 21.11.2022 tarih ve ... yevmiye no.lu “Kira Sözleşmesi” ile davalı ... ...'ya ait ... plaka sayılı .... model .... marka aracın 21.11.2022 tarihi itibari ile iki yıl süreyle 20.000,00 TL bedel ile dava dışı ... ...'a kiraya verildiği, sürücü ... ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı çekici ile sürücü ... ... sevk ve idaresindeki davacı yanın maliki olduğu ... plaka sayılı çekicinin çarpışması sonucu oluşan trafik kazasının 15.12.2022 tarihinde gerçekleştiği, dolayısıyla kaza tarihinde anılan aracın kiralayan dava dışı ... ...'ın kullanımında olduğu, davalı ... T.C. Kimlik numaralı ... ...'nun İncesu Mal Müdürlüğünün .... vergi kimlik numaralı mükellefi olduğu, dava dışı ... T.C. Kimlik numaralı ... ...'ın Mimar ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün .... vergi numaralı mükellefi olduğu, davalı ... ... vekilinin 12.06.2024 tarihli dilekçe ekinde davalı yana ait 2023 yılı yevmiye defterini dosyaya sunduğu, kira sözleşmesinin yapıldığı tarihi kapsayan 2022 yılına ait yevmiye defterinin ise dosyaya sunulmadığı, davalı şirketin 2023 yılı yevmiye defterinde; davalı yan tarafından dava dışı ... ...'a 1 adet toplam 10.833,34 TL bedelli kiralama faturası tanzim edildiği, dava dışı ... ... tarafından ise davalı yana banka aracılığı ile toplam 10.833,34 TL tutarında ödeme yapıldığı yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir. DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE: Dava; Davacının Maliki Olduğu Aracın Karıştığı Trafik Kazası Nedeniyle Araçta Meydana Geldiği İddia Edilen Değer Kaybı, Araç Kiralama Bedeli, Yedek Parça Ve Onarım Bedeli, Lastik Bedeli, Taşıma Bedeli, Ve Yol Yardım Bedelinin Tahsili İstemine İlişkindir.Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık; Davada kusur oranlarının ne olduğu, Araçta talep edilen zarar kalemlerinin bulunup bulunmadığı ve miktarının ne olduğu, Davalıların ileri sürülen tazminat nedenlerinden sorumlu olup olmadığı, uzun süreli kira iddiasının yerinde olup olmadığı, Davalının temerrüdünün bulunup bulunmadığı, Faiz uygulanıp uygulanamayacağı, uygulanacak ise hangi tarihten ve hangi oranda uygulanacağı, Mahkememizin davaya bakmakta görevli olup olmadığı hususlarına ilişkindir.Kazaya karışan araçlar ticari olmakla görev itirazının reddine karar verilmiştir.6098 sayılı Borçlar Kanunun 49 ve devamı maddelerinde haksız fiil sorumluluğu düzenlenmiştir. Buna göre, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu zararın ne şekilde hesaplanacağı ve kimin ne şekilde sorumlu olduğu devamı maddelerde açıklanmıştır.Dosyaya toplanan deliller ve bilirkişi raporlarına göre ... çekici sürücüsü davalı ... ...'nın meydana gelen olayda %100 oranında kusurlu olduğu, davacı adına kayıtlı ... plakalı çekici sürücüsü ... ...'ın, meydana gelen olayda kusursuz olduğu tespit edilmiş ve bu tespitler dosya kapsamına ve oluşa uygun kabul edilmiştir. Kaza sonucu meydana gelen zararın tespiti için alınan bilirkişi raporları ile yapılan tespitler, davacının dava dışı sigortadan aldığı ödemeler ve ıslah dikkate alınarak ve mahkemece alınan 30.10.2024 tarihli raporlar arası çelişkiyi gideren nihai bilirkişi raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülmekle hükme esasa alınarak 5.000,00 TL Bakiye Araç Pert Hasar Bedeli, 20.000,00 TL İkame Araç Bedeli, 23.600,00 TL Araç nakil taşıma bedeli olmak üzere toplam 48.600,00 TL nin kaza tarihi olan 15.12.2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.Dava konusu araç pert total sayıldığı için değer kaybının oluşmayacağı, araç lastiklerinin araç değeri hesabında dikkate alındığından ayrıca talep edilemeyeceğinden davalı ... Avcıya yöneltilen fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar vermek gerekmiştir.Davalı ... ...'ya yöneltilen taleplerin değerlendirilmesinde ; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun hükümlerine göre, trafik kaydı "işleten"i kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Somut olayda, kaza tarihi 15.12.2022 olup kazaya karışan aracın 21.11.2022 tarihi itibariyle 2 yıl süre ile dava dışı ... ...'a kiralandığı, aracın teslim edildiği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olmadığı davalı ... ... yönünden dosya arasına alınan tüm deliller ve mali müşavir raporu ile ispatlandığından araç maliki olan davalının davaya konu haksız fiil nedeniyle araç işleten olarak sorumlu tutulamayacağı anlaşılmıştır. Bu nedenle bu davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiş.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;1-Davanın Kısmen Kabulü ile;5.000,00 TL Bakiye Araç Pert Hasar Bedeli, 20.000,00 TL İkame Araç Bedeli, 23.600,00 TL Araç nakil taşıma bedeli olmak üzere toplam 48.600,00 TL nin kaza tarihi olan 15.12.2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ...'dan tahsili ile davacıya verilmesineDavalı ... ...'ya yöneltilen dava ile davalı ... ...'ya yöneltilen fazlaya ilişkin taleplerin Reddine2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 3.319,87 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 269,80 TL ile 830,00 TL ıslah harcının toplamı olan 1.099,80 TL'den mahsubu ile noksan olan 2.220,07 TL'nin davalı ... ... ' dan tahsili ile hazineye irad kaydına,3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına kabul miktarına göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalı ... ...'dan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı ... ... yararına red miktarına göre hesaplanan 300,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren bu davalıya verilmesine,5-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.120,00 TL giderin kabul ve red oranına göe 3.110,32 TL'sinin davalı ... ...'dan 9,68 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,6-Davacı tarafça yatırılan 269,80 TL peşin harç ile 830,00 TL ıslah harcının toplamı olan 1.099,80 TL'nin davalı ... ...'dan tahsili ile davacıya ödenmesine,7-Davacı tarafından yapılan 269,80 TL başvuru harcı, 22.496,75 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 22.766,55 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 22.695,97 TL'sinin davalı ... ...'dan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bıkarılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,8-Davalı ... ... tarafından yapılan tebligat/posta/müzekkere masrafı ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.320,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,Dair; Davacı Vekili ve Davalı ... ... vekilinin yüzüne karşı, Davalı ... ...'nın yokluğunda, Davalı ... ... için kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık, diğer taraflar için Miktar İtibariyle Kesin olmak üzere 21/04/2025 tarihinde karar verildi.Katip ... ⌞ e-imzalıdır⌝ Hakim .... ⌞ e-imzalıdır⌝ *Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.