İnşaat şantiyesinde iskeleden düşerek ağır yaralanan işçinin, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat taleplerinin işveren kusuru ve güvenlik önlemleri kapsamında Yargıtay tarafından incelenmesi.
Özet: Bir işçinin 11.09.2018 tarihinde şantiyede iskeleden düşerek ağır yaralanması, belinde ve sağ kolunda çoklu kırıklar oluşması ve sürekli iş göremezlik gibi ciddi sağlık sorunları yaşaması üzerine, asıl ve alt işveren aleyhine açtığı maddi ve 200.000 TL manevi tazminat davasında, davacı, işverenlerin gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayarak kusurlu hareket ettiklerini iddia etmiş, davalılar ise sorumluluklarını yerine getirdiklerini savunmuş, ilk derece mahkemesinin kısmen kabul kararı istinafça onanarak dosya temyiz incelemesine gelmiştir.
MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/320 E., 2025/958 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 4. İş MahkemesiSAYISI : 2020/239 E., 2024/196 K.Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;I. DAVA Davacı vekili; davacının, davalı .. Üretim Maden İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'de sigortalı işçi olarak çalıştığını, .. ili, .. ilçesi, .. Mah. ..-.. Karayolu kenarında bulunan, davalı ...Ş. tarafından yapımı devam eden 41 adet iş yeri, 1 adet cami inşaatı ile altyapı ve çevre düzenleme inşaatı/şantiyesi içerisindeki cami inşaatında, inşaatın dış cephe kaplama işinde çalışırken, 11.09.2018 tarihinde iskeleden beton zemine 2. kattan düşerek iş kazası geçirmesi neticesinde yaralandığını, dava konusu iş kazasının gerçekleştiği ve yapımı halen devam eden 41 adet iş yeri, 1 adet cami inşaatı ile altyapı ve çevre düzenlemesi inşaatında davalı ...Ş. asıl iş sahibi (üst işveren), davalı .. Üretim Maden İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ise aracı (alt işveren) konumunda olduğunu, bu hususun SGK kayıtları ile .. Başkanlığınca yapılan ihaleye ilişkin belge ve sözleşmeler de incelendiğinde açıkça görüleceğini, iş bu kazanın oluşumunda İş Yasası md. 77. ve diğer maddeleri ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün emredici hükümlerine aykırı davranışları ve işyerinde alınması gerekli önlemlerin alınmamış olması nedeniyle davalı işverenler tam kusurlu ve sorumluğunun bulunduğunu, davalıların İş Kanunu'nun 77. maddesindeki "Her türlü önlemi almak..." hükmünü ihlal ettiklerini, işveren/yetkilisinin genel gözetim yükümlülüğüne aykırı hareket etmesinin müvekkilin yaralanmasına neden olan olayın temel sebebini oluşturduğunu, müvekkilinin 11.09.2018 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle aynı gün .. Teknik Üniversitesi .. Hastanesine kaldırıldığını, taburcu olduğu tarihe kadar hastanede tedavi gördüğünü, taburcu olduktan sonra da tedavisinin devam ettiğini, ayağa kalkamayan müvekkilin tedavisinin halen de devam ettiğini, dava konusu iş kazası nedeniyle belinde ve sağ kolunda birden fazla kırık meydana geldiğini, vücudunun bir çok yerinin zarar gördüğünü,bilirkişi raporuyla belirlenecek tazminat (geçici ve sürekli iş göremezlik, tedavi, bakım, bakıcı masrafları ile işgücü kaybı) miktarına göre maddi tazminat talebinde bulunduklarını, müvekkilinin 23.05.1981 doğumlu olup şuan 37 yaşında olduğunu, davalı şirketlerin kusurlu davranışı nedeniyle geçirmiş olduğu iş kazası sonucunda günlük yaşamında bile hareketleri büyük oranda kısıtlandığını, müvekkilinin evli olup eşinin ev hanımı olduğunu, 3 adet yaşı küçük çocuğunun bulunduğunu, ailenin tek geçim kaynağının müvekkili olduğunu ve bu elim kazanın ardından beş kişilik bir ailenin maddi ve manevi yönden her türlü bakıma muhtaç hale geldiklerini, gerek günlük yaşamını devam ettirirken gerekse de çalışma hayatında karşılaştığı zorluk ve sıkıntılar, en önemlisi de aylardır yatağa bağlı olarak yaşamak zorunda kalması, evde kendisinden başka çalışan ve gelir elde eden birisinin olmamasından dolayı yaşamak zorunda kaldığı sıkıntılar müvekkilini psikolojik olarak da oldukça yıprattığını, yine müvekkilinin geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle belli bir süre tedavi sürecine tabi tutulması, genç yaşta malul kalması ve bunun müvekkilin psikolojisini olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle çektiği elem ve sıkıntıların bir nebze de olsa giderilebilmesi için 200.000,00 TL manevi tazminat talep ettiklerini, sonuç olarak davalılardan maddi (geçici ve sürekli iş göremezlik, tedavi, bakım, bakıcı masrafları ile işgücü kaybı) ve manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAP Davalı ...Ş. vekili; müvekkili .. Yapı ... A.Ş. ile ... Üretim Maden İnş. San. Tic. Ltd. Şti. arasında 03.01.2018 tarihli alt işveren sözleşmesi imza edilmek suretiyle ... Sistem Montaj Dış Cephe Doğal Taş Kaplama, Söve, Silme, Kemer vb. işlerinin tarafınıza yaptırılması ve teslim edilmesinin .. Üretim Maden İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin taahhüdünde olduğunu, iş kazasının olmaması için müvekkil firma tarafından üzerine düşen tüm sorumluluklar eksiksiz şekilde yerine getirildiğini, davacı ...'e 29.08.2018 tarihinde oryantasyon ve işe giriş eğitimi verildiğini, bu kapsamda genel iş sağlığı ve güvenliği kuralları ve tedbirleri, kişisel koruyucu donanım ve ekipmanları ve kullanım yerleri, işyerine özgü riskler ve korunma kuralları vb. konularda ... verildiğini ve davacının ... aldığına ilişkin imzasının alındığını, yine davacıya kazadan önce İş Sağlığı ve İş Güvenliği Talimatı tebliğ edildiğini, davacı tarafından talimatın tebliğ alındığına ilişkin her sayfaya imza atıldığını, davacıya kazadan önce kişisel koruyucu donanım zimmet formu ile imza karşılığı teslim edilen ekipmanlar davalı ... Üretim Maden İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sayın Mahkemeye davacı işçinin özlük dosyası sunulduğu takdirde de açıkça görüleceğini, yapılacak işin niteliği gereği şantiyede İş Sağlığı ve Güvenliğinin sağlanması maksadı ile davalı alt işveren şirket ve .. Ortak Sağlık Güvenlik Birimi arasında İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmet Sözleşmesi yapıldığını, davacı gibi deneyim sahibi bir kimseden beklenemeyecek şekilde dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde; iskelenin çaprazlarını tutması maksadı ile takılan korkuluğa mesai arkadaşı ile birlikte yaslanmış ve iki kişinin ağırlığını korkuluğa vermesi sebebiyle korkuluğun pimi yerinden çıkması neticesinde davacının yere düştüğünü, bu kapsamda davacı çalışma saatleri içerisinde üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmemiş ayrıca iş güvenliğini tehlikeye atacak eylemlerde bulunmakla birlikte kendisinin yaralanmasına sebebiyet verdiğini, müvekkil firma şantiyede iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için üzerine düşen tüm sorumlulukları eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, müvekkil firmanın kazadan dolayı sorumlu olması için kusurlu olması gerektiği göz önüne alınarak davacının manevi tazminat taleplerinin reddinin gerektiğini, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dahilinde sorumlu olduğunu, müvekkili firma tarafından kaza tarihini kapsar şekilde ... Sigorta A.Ş.'ye ../3 poliçe numaralı, 31.07.2018 başlangıç ve 26.09.2018 bitiş tarihli İşveren Mali Sorumluluk Poliçesi yaptırıldığını, iş bu poliçeye istinaden sigorta şirketinin de limit dahilinde sorumlu olması gerektiğini, Mahkeme huzurunda görülen iş bu tazminat davasının sigorta şirketine ihbar edilmesini talep ettiklerini belirterek davanın sigorta şirketine ihbarını, davacının haksız davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili; zamanaşımı bakımından usul yönünde itirazda bulunduklarını, davacı tarafın sosyal güvenlik kurumuna iş kazasına yönelik herhangi bir bildirimde bulunmadığını, öncelikle bu yönüyle davanın reddini talep ettiklerini, maluliyet oranının belirlenmesiyle maluliyet oranına göre itirazlarını yapacaklarını, davacı tarafın iddia ettiği dava konusu iş kazasında müvekkil şirketin herhangi bir kusuru olmadığını, müvekkil şirketin İş Kanunu'nun 77. maddesinde belirtilen esaslara uyularak işçilerin güvenliği ve sağlığı açısından her türlü tedbir ve önlemi aldığını, her işçiye iş güvenliği malzemelerini temin ettiklerini, işçilere gerekli tüm iş güvenliği eğitimlerini verdiklerini, şantiye alanında iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi için gerekli uyarı levhalarının asıldığını, işçilerin sürekli olarak denetime tabi tutulduklarını ve uyarıldıklarını, iş sağlığı güvenliği alanında uzman kişilerle çalışılarak ... Üretim Madencilik İnşaat Sanayi ... Ltd. Şti adına ''İş Sağlığı ve Güvenliği İç Yönetmeliği'' düzenlediklerini, davacı tarafın üzerine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirmemesi, düşüncesiz davranması ve ihmali neticesinde kazanın meydana geldiğini, davacı tarafın iddia ettiği gibi yatağa bağımlı bir hayat sürmediğini, .. Teknik Üniversitesi .. Hastanesinden alınan 11.09.20 18... .09.2018 tarihli her iki raporda da davacının çalışır durumda olduğunun belirtildiğini, belirtilen hastanenin çalışır şeklindeki raporunun davacının inşaat sektöründe bir daha çalışamayacak durumda olduğu yönündeki beyanıyla da çeliştiğini, ayrıca davacının ihtiyaç duyduğu gerekli ilaç, medikal, hastane, bakım ve bakıcı masraflarının bir kısmının kendileri tarafından karşılandığını, davacıya ve ailesine banka üzerinden bir takım ödemeler yapılarak mağduriyetini bir nebze gidermeye çalıştıklarını, davacının genç yaşta malul kaldığı ve psikolojinin olumsuz etkilenmesiyle nedeniyle 200.000TL manevi tazminat talebininde bulunmuş ise de bu miktarın fahiş bir miktar olduğunu, davacının malul kaldığını ispatlayamadığını, dolayısıyla herhangi bir maluliyetin bulunmadığını, işinde tecrübeli bir inşaat ustası olan davacının kendisinden beklenmeyecek şekilde dikkatsiz ve özensiz davranması neticesinde meydana gelen kaza nedeniyle kendilerinin değil davacının bizzat kendisinin kusurlu olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı ... Üretim Mad. İnş. San Tic. Ltd. Şti. vekili; verilen karara yönelik zamanaşımı itirazında bulunduklarını, Trabzon 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2022/115 E. sayılı dosyasının halen derdest olduğunu, kusur belirleme amacıyla bilirkişi heyetine verildiğini, bu nedenle bu dosyanın bekletici mesela yapılması gerektiğini, davalının tüm yükümlülüklerine yerine getirdiğini, kazazedeye oryantasyon ve işe giriş eğitimi verildiğini, bu kapsamda genel iş sağlığı ve güvenliği kuralları ve tedbirleri, kişisel koruyucu donanım ve ekipmanları ve kullanım yerleri, işyerine özgü riskler ve korunma kuralları vb. konularda ... verildiğini ve kazazedenin ... aldığına ilişkin imzasının alındığını, yapılacak işin niteliği gereği şantiyede iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması maksadı ile davalı alt işveren şirket ve .. Ortak Sağlık Güvenlik Birimi arasında İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmet Sözleşmesi yapıldığını, yerleşik uygulama da illiyet bağının kesildiğinin kabul edildiğini, işbu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini, davalıya yüklenecek bir kusur bulunmadığını, kaza tarihinde davacı kazalı işçinin kendi eylemi ile kazaya neden olduğunu, bu nedenle davalı üzerine düşen kusur oranının aşırı yüksek olduğunu, kusur ile ilgili verilen raporun denetime elverişli olmadığını, davacının kazanın oluşumunda %20'den daha fazla kusurunun olduğunu, dosyaya ibraz edilen ve hükmün dayandırıldığı iş görmezlik ve maluliyet raporunun da yanlış olduğunu, dosya incelendiğinde kazalı işçinin bir gün bile hastanede kalmadığını, birkaç ay içerisinde çalışmaya başladığını, böyle bir durumda olan işçinin %18 oranında malul olmasının hayatın olağan akışına aykırılık teşkil ettiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının da yüksek olduğunu, manevi tazminatın ceza olmadığını, manevi tazminatı cezaya dönüştürmeden hüküm kurulması gerektiğini, ayrıca manevi tazminat miktarının haksız eylemi özendirmeyecek, bundan başka mağdur açısından zenginleştirme aracı da olmayacak seviyede tutulması gerektiğini, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, gerekçeli kararda İlk Derece Mahkemesi hüküm kurarken dosyada mübrez raporlardan yararlandığını, İlk Derece Mahkemesinin ileri sürdükleri tüm itirazları ve bunların gerekçelerini hiçbir şekilde karşılamadığını, Mahkemenin gerekçesinde sadece ileri sürdükleri iddiaların tamamına cevap vermekle mükellef olmamakla birlikte bütün iddia ve savunmaları kapsayıcı bir gerekçe koymak ve bunları açıklamakla mükellef olduğunu belirterek;Davalı ...Ş. vekili; verilen karara yönelik zamanaşımı itirazında bulunduklarını, kazazedenin davalı şirket işçisi olmadığından davalı şirket aleyine hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, İlk Derece Mahkemesi tarafından esas alınan bilirkişi raporlarının hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, kazanın, kazazedenin ağır kusuru ile meydana geldiğini, davalı şirket ile kazazedenin fiilleri arasındaki illiyet bağının kesildiğini, kazazedenin üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği söz konusu kazadaki kusurunun % 20'den çok daha fazla olduğunun aşikar olduğunu, davalının kazadan sorumlu olması için kusurlu olması gerektiği göz önüne alınarak davacının manevi tazminat taleplerinin reddi gerekmekte iken kabule ilişkin verilen kararın hatalı olduğunu, hükmedilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu, manevi tazminat miktarının haksız eylemi özendirmeyecek, ayrıca mağdur açısından zenginleştirme aracı da olmayacak seviyede tutulması gerektiğini, hiçbir şekilde davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla fahiş faiz oranlarına hükmedilmesinin de haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; olayın oluş şekli, kazaya etken ihmali davranışlar değerlendirildiğinde müteselsil sorumlu davalılara %80, davacı işçiye %20 kusur izafe edilmesinin olayın oluş şekline ve dosya kapsamına uygun olduğu, maluliyete ilişkin raporların 5510 sayılı Kanun'un 95. maddesinde öngörülen silsile takip edilerek alındığı, SGK .. SGM, Sosyal Sigorta Sağlık Yüksek Kurulu ve ATK 3. İhtisas Kurulu raporlarının birbiriyle uyumlu olduğu, davalı ...Ş. 'nin asıl iş veren olarak davacının alacaklarından sorumluluğu bulunduğu gibi, olayda kusurunun da olduğu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi, olayın işverenin işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince alınmamasından kaynaklandığı dikkate alındığında Mahkemece belirlenen manevi tazminat tutarının dosya kapsamına uygun olduğu, olayın 11.09.2018 tarihinde meydana geldiği, taleplerin zamanaşımına uğramadığı, hüküm altına alınan alacağa yasal faize hükmedilmesinin doğru olduğu, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla..." gerekçesiyle davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge adliye mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yinelemek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. GerekçeUyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.1. İlgili Hukuk6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20... . maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi2. Değerlendirme1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeple;Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgililerden alınmasına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.