10. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, elektrik malzemesi satışından kaynaklanan USD cinsinden alacak ve menfi tespit talepli dava sürecinde ödeme mahsubu ve zamanaşımı iddiaları değerlendiriliyor.
Özet: Bu dava, davacının 2017-2018 yıllarındaki satış sözleşmelerinden kaynaklanan yaklaşık 16.000 USD tutarında alacağı olduğunu, davalının 2022 yılında yaptığı 10.000 USDlik ödemeyi bu eski borca mahsup ettiğini iddia etmesi; davalının ise eski borcun bulunmadığını, söz konusu 10.000 USDnin 2022 yılındaki yeni bir sipariş için avans olarak ödendiğini ve mal teslim edilmediği için iadesini talep etmesi üzerine ortaya çıkan, icra takibi ve menfi tespit taleplerini içeren bir alacak uyuşmazlığıdır.
T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/639 EsasKARAR NO : 2025/365 HAKİM : ... ...KATİP : ....DAVACI : ... -...VEKİLLERİ : Av. ... .. Av. ... ....DAVALILAR : 1- ... - ... 2- ... - ...VEKİLİ : Av. ......DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 04/10/2022KARAR TARİHİ : 29/05/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 03/06/2025Mahkememize açılan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin belirtilen adresinde elektrik malzemeleri satımı yaptığını, davalıya 2017 ve 2018 yıllarında 8 adet fatura karşılığı olarak 80.342,83 TL'lik mal gönderdiğini, ihraç edilen malların USD olarak ödenmesinin kararlaştırıldığını, gönderim tarihindeki (fatura ve gümrük çıkış) Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı olarak toplamda 20.351,78 USD karşılığı mal gönderildiğini, gümrük beyannamesi ve faturalarla durumun sabit olduğunu, davalının müvekkil şirketten 2022 yılında da mal istediğini, davalı şirketin önceki alacaklarından kaynaklı 20.000,00 USD üzerinde mal gönderdiğini, elden sadece 4.000,00 USD gönderildiğini, dolayısıyla halen 16.000,00 USD'nin biraz üzerinde borcu kaldığından, davalının da müvekkil şirkete 10.000,00 USD ödeme yaptığını, bu ödemeyi müteakip davalının tekrar mal istediğini, müvekkil şirketin de önceki borcun kapanmamaması, halen borçlarının olması nedeniyle, borç kapandıktan sonra yeni siparişleri temin edip gönderebileceğini söylediğini, müvekkili şirketin karşı tarafın borcu kapatmasını umarken, davalı tarafından gönderilen (müvekkil tarafından borca mahsup edilen) meblağın geri ödenmesi için takip başlattığını, bu nedenlerle ... 3.İcra Müdürlüğünün 2022/7890 E. Sayılı dosyasının (gerekirse teminat mukabilinde) durdurulmasına, durdurma kararı ile birlikte banka hesapları üzerine konulan hacizlerin kaldırılmasına, menfi tespit taleplerinin kabulüne, ... 3.İcra Müdürlüğünün 2022/7890 E. sayılı dosyasında borçlu olunmadığının (10.000,00 USD ve feri alacaklarıntamamı yönünden) tespiti ile davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile takip bedelinin % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, 6.000,00 USD alacak taleplerinin USD alacakları için devlet bankaları tarafından uygulanan 1 yıllık vadeli hesaba uygulanan en yüksek faizi ile birlikte kabulüne, (Menfi tespit davasının kabul edilmemesi halinde 16.000,00 USD alacak olarak USD alacakları için devlet bankaları tarafından uygulanan1yıllık vadeli hesaba uygulanan en yüksek faizi ile birlikte kabulüne) karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP :Davalılar vekili, cevap dilekçesinde özetle, davalı gerçek kişi yönünden davanın husumetten reddini istediklerini, 2022 yılının Mart ayında, davalının müvekkile mal göndermesi, müvekkilin de buna karşılık ödeme yapması hususunda tarafların anlaştıklarını, yapılan anlaşmaya ve teamüle binaen müvekkilince kısım kısım ödeme yapılacağı ve yine davacı yanca kısım kısım mal gönderileceği hususunda anlaşıldığını, müvekkili şirket yetkilisi tarafından davacı yana 01.04.2022 tarihinde 10.000,00 USD ödeme yapıldığını, ancak buna rağmen hiçbir mal gönderilmediğini, davacı yanın iddiasının aksine, 2022 yılındaki ticaret yapılırken ve müvekkilce ödeme yapılırken 2017- 2018 yıllarındaki ticaretin sözünün hiç geçmediğini, davacının müvekkilden 10.000,00 USD ödeme istediğini, akabinde malları göndereceğini söylediğini, ancak ödeme aldıktan sonra bir daha telefonlara çıkmadığını, davacının eldeki davada müvekkilin yaptığı ödemeyi 2017 ve 2018 yıllarında yaptıkları ticaretten müvekkilin borcu kaldığı iddiasıyla bu borca mahsup ettiğini ileri sürdüğünü, ancak bu iddianın gerçeği yansıtmadığını, tarafların 2017 ve 2018 yıllarında ticaret yaptığını ancak aralarında hiçbir alacak/verecek kalmadığını, zira ileri sürülen iddianın da hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin, 2017 ve 2018 yıllarında ödemesi gereken tüm tutarları ödediğini, keza dosyaya sunulacak whatsapp konuşmalarından ve maillerden de davacının hiçbir şekilde 2017-2018 yıllarındaki ticaretlerden bahsetmediğini, doğrudan 2022 yılındaki ticareti konuştuğunun görüldüğünü, yine bu konuşmalarda müvekkilinin ödemesinden sonra mal göndermeyi taahhüt ettiğinin görüldüğünü ancak müvekkili para gönderdikten sonra hiçbir telefonu açmadığını ve mal göndermediğini, bir an için, davacı yanın alacağının kaldığını düşünsek dahi, faturaya dayalı alacaklarda zamanaşımının 5 yıl olduğunu, zamanaşımına uğrayan alacaklar olduğunu, bu kalemlerin gözetilmesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddini istemiştir.DELİLLER : ... 8. Genel İcra Dairesi'nin 2023/134375 Esas sayılı dosyası UYAP ekranlarından çıkarılarak dosya arasına alınmış, incelenmiştir.Iğdır Gümrük Müdürlüğü'nden 07.06.2017 tarih .... nolu, 06.12.2017 tarih ... nolu, 06.12.2017 tarih ... nolu, 26.04.2018 tarih .... nolu, 26.04.2018 tarih .... nolu, 26.04.2018 tarih ... nolu, 19.07.2018 tarih ... nolu, 31.07.2018 tarih ... nolu, 07.08.2018 tarih .... nolu gönderilerin gümrükten geçip geçmediği sorulmuş, tescilli ihracat beyanname ve ekleri bildirilmiş, incelenmiştir.Talimat Mahkemesi kanalıyla tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında mali müşavir bilirkişiden alınan bilirkişi raporunda özetle, davacı ...nin, davalı Yagğup Gambarov'dan 2018 yıl sonu itibariyle yasal kayıtlarda 23.290,79 USD alacağı olduğu, davacı ...nin, davalı ... Etektrik Sınırlı Sorumlu Cemiyeti'ne 2022 yılı sonu itibariyle 10.000 USD borcu olduğunun tespit edildiği, yasal kayıtlarda, davacı ...nin, alacağından borcunun düşülmesi sonucunda, davalılar Yagup Gambarov ve davalı ...'nden,2022 yılı sonu itibariyle 13.290,79 USD alacağı olduğu tespit edildiği yönünde görüş ve kanaati bildirilmiştir.Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında gümrük uzmanı bilirkişisinden alınan son bilirkişi raporunda özetle, davacı ...nin, davalı Yagup Gambarov'dan 2018 yılı sonu itibariyle yasal kayıtlarda 23.290,79 USD alacağının olduğu, davacı ...nin, davalı ...'ne 2022 yılı sonu itibariyle 10.000 USD borcu olduğu, yasal kayıtlarda, Davacı ...nin, alacağından borcunun düşülmesi sonucunda, davalılar Yagup Gambarov ve Davalı ... . ., 2022 yılı sonu itibariyle 13.290,79 USD alacağı olduğu tespit edilmiştir." Denildiği, Dosyaya Davalı tarafından sunulan Gönderici: . ... İTH. İHR. LTD.ŞTİ, Alıcı: . . olan Iğdır Gümrük Müdürlüğü tarafından 2017 ve 2018 tarihinde tescil ve ihracat işlemi yapılan toplam 9 adet ihracat beyannamesi ve eki faturalar muhteviyatı ihraç eşyalarının toplam tutarının: 124.827,83TL olduğu, mahkemelerinin bilgi talebini içeren talimatları gereği olarak İhracatların yapıldığı Iğdır Gümrük Müdürlüğünün ... sayılı cevap yazıları ve eki belgelerin incelenmesinde; İhracat Beyannamesi Transit Refakat Belgesi Transit Kapama-- Kapıdan çıkış tarihi Çıkış Gümrüğü.... 08.06.2017 Dilucu G. M.... 07.12.2017 Dilucu G. M... 07.12.2017 .... 27.04.2018 .... 26.07.2018 Dilucu G. M.... 14.04.2018 ... 27.04.2018 .... 27.04.2018 ... 08.08.2018 .... Gönderici:... olan ihracat beyannamelerinin ... Gümrük Müdürlüğünde tescil, muayene sonucunda BİLGE Sisteminde çıkabilir statüye getirildiği, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 86. Maddesi gereğince Rejim hak Sahibi asıl sorumlu Nakliyeci Firmalar tarafından İhracat beyannamelerine bağlı olarak hazırlanan özet beyanın (LR) NCTS sistemine giriş işlemi sonucunda NCTS sistemi tarafından oluşturulan Transit Refakat Belgeleri (TRB) ve eki Güvenlik Kalem Listeleri sistem tarafından görevlendirilen muayene memuru tarafından kontrol ve muayene sonucunda uygunluğu görülerek aracın ve araçta bulunan ihracat eşyasının çıkış Gümrük Kapısı olan Dilucu Gümrük Müdürlüğüne sevki için aracı ve TRB sini Gözetim memuruna havale edildiği, gözetim memuru tarafından görevi gereği araçlarda bulunan eşyaların kap adedini kontrol ederek uygunluğu halinde araca güvenlik mührü tatbiki ve yol süresi vererek çıkış Gümrük Kapısı olan .... Gümrük Müdürlüğüne sevk ettiği, Çıkış Gümrük Kapısı olan Dilucu Gümrük Müdürlüğüne sevk edilen araç ve araçta yüklü bulunan Transit Refakat Belgesi muhteviyatı ihracat eşyaları yurtdışı edilerek TRB nin NCTS sisteminde kapatıldığı, bu sistemle bağlı olarak çalışan BİLGE sisteminde ihracat beyannamelerinin kapatılması sonucunda; Gümrük Yönetmeliği 416. Maddesi; "(1) Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini terk ettiği tarih;a) Kara ve demir yoluyla çıkışlarda, gümrük idaresince çıkış işlemleri tamamlanıp kara sınırından yabancı bir ülkeye fiilen çıktığı ,..., tarih olarak kabul edilir." hükmüne göre tabloda gösterilen ihracat beyannamelerinin fiili ihracatların gerçekleştiğinin anlaşıldığı yönünde görüş ve kanaatleri bildirilmiştir.DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:Dava, ticari satış sözleşmesi gereği ödenenin iadesi talepli başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve bakiye mal bedeli olan 6.000,00 USD 'nin tahsiline karar verilmesi mümkün olmaması halinde 16.000,00 USD alacağın tahsili talepli alacak taleplidir. Taraflar arasında satış sözleşmesi bulunduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık; ... 3 icra müdürlüğü 2022/7890 sayılı dosyasında davacının borçlu olup olmadığı, davacının davalıdan 6.000,00 USD alacaklı olup olmadığı, varsa miktarının ne olduğu , mümkün olmaması halında davacının 16.000,00 USD alacaklı olup olmadığı, davalı gerçek kişinin husumet itirazının yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmıştır. Davalı Yagup Gambarov yönünden husumet itirazında bulunulmuş olup davalı tüzel kişiliğe ilişkin davalı yanca sunulan Tükçe tercümesi yapıtırılmış evraktan anlaşıldığı üzere davalı gerçek kişi davalı tüzel kişinin yetkilisidir. Her ne kadar faturalar davalı gerçek kişi adına düzenlenmiş ise de tarafların kabulü olduğu üzere sözleşme tüzel kişiler arasında kurulmuştur. Gerçek kişi ... .... ise tüzel kişiyi temsilen ilişkide yer almıştır. Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartı olup yargılamanın her aşamasında nazara alınması zorunludur. Açılan davada mahkeme dava şartının eksik olduğunu tespit ettiği takdirde açılan davayı usulden reddetmek zorundadır. Sözleşmenin tarafı... Sorumlu Cemiyeti olduğundan işbu davalıya husumet düşmez bu nedenle bu davalı yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Davacının davalı ... 'ne yönelik davası yönünden ise deliller toplanmış bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup tüm dosya kapsamından taraflar arasında satış sözleşmesi bulunduğu her iki yanın kabulündedir.... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2022/7890 Esas sayılı dosyasında asıl alacak miktarı 10.000 USD olup davacı bu dosya yönünden borçlu olmadığının tespitini istemiş ve dava dilekçesinin sonuç bölümünde menfi tespit isteminin kabulü durumunda 6.000,00 USD alacak talebinde bulunmuştur. Davacı yana dava dilekçesine konu ile talep sonucundaki farklılık (16.000,00 USD - 20.000,00 USD) olduğundan çelişkiyi gidermek ve talep sonucunu açıklamak üzere tebliğden itibaren iki hafta süre verilmiş aksi halde yargılamaya 16.000,00 USD üzerinden devam edileceği ihtar edilmiş olmasına rağmen açıklama yapmadığından davaya 16.000 USD bedelli olarak devam olunmuştur. Davalı yan öncelikle zamanaşımı itirazında bulunmuş olup satış sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda zamanaşımı süresi 10 yıl olduğundan davacının en erken 2017-1018 yılına ilişkin bakiye alacağını davaya konu etmiş olması ve dava tarihi dikkate alınarak bu itiraz yerinde görülmemiş davanın esası incelenmiştir. Davalı vekili davalının defter tutma zorunluluğu olmadığından defterlerinin bulunmadığını beyan etmiş olması karşısında yalnızca davacı defter ve kayıtları incelenmiş olup davacı kayıtlarında davacının, davalı ... ... 2018 yıl sonu itibariyle yasal kayıtlarda 23.290,79 USD alacağı olduğu, davalı ... Etektrik Sınırlı Sorumlu Cemiyeti'ne 2022 yılı sonu itibariyle 10.000 USD borcu .... işlemlerde taraf olmuş olması gözetilerek davacı ...nin kayıtlardaki alacağından borcunun düşülmesi sonucunda, davacının davalı ...'nden,2022 yılı sonu itibariyle 13.290,79 USD alacağı olduğu tespit edildiği birikişi raporundaki mali incelemeden anlaşılmıştır. Davalı yan malların teslim edilmediği iddiasında ise de dosya kapsamındaki gümrük kayıtlarının incelenmesi sunucunda gümrük uzmanından alınan tespitleri içeren bilirkişi raporunda 9 adet ihracat beyannamesi ve eki faturaların muhteviyatı ihraç eşyalarının toplam tutarının: 124.827,83TL olduğu, ihracat beyannamelerinin fiili ihracatların gerçekleştiğinin kabulünün gerektiği görüş ve kanaati mahkememize bildirilmiştir. Bu halde davacının davalı şirketten 23.290,79 USD alacağının olduğu kanaatine ulaşılmış olup davacının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2022/7890 Esas sayılı dosyası nedeniyle davalı ...'ne borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş , basiretli bir tacir olan davalının teslim aldığı mal bedeli ile borçlu olduğunu bilerek yaptığı ödemenin iadesi istemli takip başlatmakta kötüniyetli olduğu kanaatiyle kötüniyet tazminatına hükmedilmiştir. Bakiye alacak istemi yönünden ise dava dilekçesindeki talep ile bağlı kalınarak 6.000,00 USD'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;1-Davalı ... .... yönelik açılan davanın pasif husumet yokluğundan usulden reddine,1-A-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, red sebebine göre davalı ... ... yararına 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren bu davalıya verilmesine,2-Davacının davalı ... 'ne yönelik açtığı davanın KABULÜ ile, davacının ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2022/7890 Esas sayılı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine,3-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin kabul ile 29.580,00 TL tazminatın davalı ... 'nden alınarak davacıya verilmesine, 4-6.000,00 USD'nin fiili ödeme günündeki TL karşılığının ve bu miktarın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte ... 'nden alınarak davacıya verilmesine,5- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 60.570,24 TL vekalet ücretinin davalı ...'den alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,6-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 25.859,70 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 6.464,93 TL harcın mahsubu ile noksan olan 19.394,77 TL'nin davalı ...'den tahsili ile hazineye irad kaydına,7-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.560,00 TL giderin davalı ...'den tahsili ile hazineye gelir kaydına,8-Davacı tarafça yatırılan 80,70 TL başvurma harcı, 6.464,93 TL peşin harç olmak üzere toplamı 6.545,63 TL'nin davalı ...'den tahsili ile davacıya ödenmesine,9-Davacı tarafından yapılan 5.302,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı ve bilirkişi ücreti yargılama giderinin davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,10-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 29/05/2025 tarihinde karar verildi.Katip ... ⌞ e-imzalıdır⌝ Hakim ... ⌞ e-imzalıdır⌝ *