Kültür Bakanlığı kazısında sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti davasında Yargıtaydan delil toplama yönünde verilen ardışık bozma kararları.
Özet: Davacı, 1992 yılında Kültür Bakanlığına bağlı bir arkeoloji kazısında sigortalı olarak çalıştığı iddiasıyla sigortalılık başlangıç tarihinin tespitini talep etmiş, ancak mahkemelerce verilen kararlar üst mahkemece iki kez bozulmuştur; ilk bozma, kuruma başvuru şartının eksikliğinden kaynaklanırken, ikincisi ise davacının o tarihte fiilen çalışıp çalışmadığına dair yeterli delil toplanmadığı, bakanlıktan kayıtların ve ilgili çalışanların tanık olarak dinlenmediği gerekçesine dayanmıştır; bu nedenle mahkeme, bozma sonrasında tanık beyanları ile Kültür ve Turizm Bakanlığından kazı kayıtlarını toplayarak davacının iddia ettiği çalışmayı netleştirmeye çalışmaktadır.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2025/329 E., 2025/530 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 26.07.1992 tarihinde .. sicil nolu .. Bakanlığı .. Kazısı işyerinde ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesinin de Kuruma verildiğini ancak anılan tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini ileri sürerek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 26.07.1992 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAPDavalı ... vekili, haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 12.04.2022 tarihli kararıyla; davanın kabulüne, davacının Kültür Bakanlığı'na bağlı ".. Kazısı" unvanlı .. (eski ..-..) sicil numaralı işyerinde 26.07.1992 tarihinde dönemin prime esas asgari kazanç üzerinden bir gün süreyle sigortalı olarak çalıştığının, ancak ilk işe başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 14.03.1996 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma KararıBölge Adliye Mahkemesinin 05.05.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 13.09.2023 tarihli kararı ile davacının dava şartı olan Kuruma başvuru şartını yerine getirmemesi nedeniyle bu hususta davacıya süre veriler bu şartın yerine getirilmesi gerektiğinden bahisle gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesince verilen 16.01.2025 tarihli kararıyla; davanın kabulü ile davacının, Kültür Bakanlığı'na bağlı ".. Kazısı" ünvanlı .. (eski ..-02) sicil numaralı işyerinde 26.07.1992 tarihinde dönemin prime esas asgari kazanç üzerinden bir gün süreyle sigortalı olarak çalıştığının, fakat ilk işe başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 14.03.1996 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.2.Dairemizin 30.04.2025 tarihli ilamında;"... Mahkemece, Kültür Bakanlığından dava konusu iş yerindeki kazının hangi tarihler arasında yapıldığı ve özellikle dava konusu 1992 Temmuz ayında kazının olup olmadığı, işin bu tarihte yapılıyor olması halinde 1992 yılı Temmuz ayında bu kazıda çalışanların listesi, ücret bordroları, puantaj kayıtları, ...'ya bu kişiler adına 1992 Temmuz ayına aya ait yapılan aylık sigorta bildirimleri, bordro vs. celbedilmeli, Kültür Bakanlığından iş yerinde Temmuz 1992 ayında çalıştığı bildirilecek olan bu kişilerin ...'dan hizmet cetvelleri ile iş yerinden yapılan işe giriş bildirgeleri de celbedilerek tanık sıfatıyla dinlenmeli, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur. C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Kararİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...bozma kararı sonrasında tanıklar dinlenmiş, Tanık ... beyanında, "davacıyı tanıyorum kendisi benim 1992 senesinde asos kazısında işçimdi, 1992 yılının yazıydı temmuz veya ağustos olabilir tam hatırlayamadım, antik ... arkeoloji kazısıydı, ben orada arazi koordinatörüydüm kültür bakanlığına bağlıdır, 30 kişi kadar işçi vardı kişi sayısı değişir -gelen giden olur, bir de bilimsel ekip vardı, davacı işçiydi, ..'ye bağlı ayvacıkta küçükkuyuya yakın bir köydeydi ben hala gider gelirdim davacıyı da hatırlamamın sebebi hala ilişkimin sürmesidir, sebebi hala görüşüyor olmamdır, ben öğretim üyesi olarak üniversiteden emekliyim, davacı orada çalışması 1 ayı geçmemiştir, davacı orada kazma kürek işi yapardı harfiyatta çalışırdı, davacı paşaköylü olduğu için hatırlıyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık ... beyanında; "Ben 1992 yılında .. kazasında stajer öğrenci pozisyonunda bulundum. Sormuş olduğunuz ...'i hatırlamam. Bu sebeple kendisinin de kazı alınında çalışıp çalışmadığını hatırlamıyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığına yazılan müzekkerede .. Köyü ../.. adresinde bulunan Asos .. kazılarının hangi tarihler arasında yapıldığı ve dava konusu olan 1992 yılı Temmuz ayında kazı çalışmasının devam edip etmediği, söz konusu kazı çalışmalarına katılan kişiler adına puantaj kaydı, ücret bordrosu düzenlenip düzenlenmediği, ücret bordrosu düzenlenen kişilerin açık kimlik bilgilerinin, puantaj kayıtlarının ve ücret bordrolarının istenmesi halinde daha önce mahkememize verilen cevap doğrultusunda 1992 temmuz ayına ilişkin bir çalışma olmadığı gibi bordro da olmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar ... davacı ile 1992 yaz mevsimi temmuz veya ağustos ayı birlikte çalıştıklarını beyan etmiş ise de dosya kapsamına alınan tanık ... hizmet dökümünde tanık ...'in 15.10.1992 tarihinde işe giriş tarihi görülmüştür. Davacının iddia ettiği dönemde çalışması olmadığı görüldüğünden davanın reddine karar verilmiştir...." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.VI. TEMYİZA. Temyiz SebepleriBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.Davacı vekili davanın kabulünün gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve Gerekçe1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlere göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VII. KARARAçıklanan sebeplerle;Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.