Menfi tespit davasında, davacının çeklere dayalı borcunu taşınmaz devri, yeni çekler ve alacak temliki içeren protokollerle ödediği iddiası üzerine icra takiplerinin iptali talebi.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, davalı şirket tarafından başlatılan icra takiplerine konu çeklere dayanarak borçlu olmadığını iddia etmektedir; davacı, 2017 yılında verdiği çeklere ilişkin borcunu, sonrasında imzalanan iki protokol ile, taşınmaz devri, yeni çekler ve alacak temliki gibi yollarla kapattığını, davalının ise edimlerini yerine getirmeyerek çekleri iade etmediğini ve kötü niyetle icra takipleri başlattığını ileri sürmüş; davalı taraf ise, davacının borçlarının sürekli artması ve ödemelerini yapmaması nedeniyle önceki protokollerin sonuçsuz kaldığını ve cari hesap alacağının devam etmesi üzerine vadesi gelen çekler için icra takibi başlatmanın haklı olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINAYARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2021/91 KARAR NO : 2025/356BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ... - ...VEKİLİ : Av. .....DAVALI : ... - ... ...VEKİLLERİ : Av. ...... Av. ......DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 10/02/2021KARAR TARİHİ : 28/05/2025KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 26/06/2025Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili, davalı şirketin müvekkilinden olan alacaklarını tahsil etmek amacıyla ... 15. İcra Müdürlüğü'nün 2018/4055, 2018/4832 ve 2018/5311 Esas sayılı dosyaları kapsamında çeklere dayalı olarak icra takibi başlattığını, müvekkilinin inşaat yapımı, davalının ise inşaat malzemeleri satışı alanında faaliyet gösterdiğini, 2017 yılında müvekkilinin davalıya olan borçlarına karşılık icra dosyalarına konu olan çekleri keşide ederek verdiğini, ancak o dönemde kendi alacaklarını alamadığı için nakit sıkıntısına düşen müvekkilinin bu çeklerin bankaya ibraz edilip yazdırılmadan önce ticari itibarını da düşünerek davalı ile görüşüp anlaştığını, tarafların 28/08/2017 tarihli protokolü imzalayarak protokol ekinde tarafların imzasını taşıyan listede yer alan toplam 1.347.000,00 TL'lik 16 adet çekin, müvekkilinin vadelerinden yaklaşık 5-6 ay öncesinden ödeme yapılması da dikkate alınarak hesap görüldüğünü, çeklere karşılık müvekkilinin taşınmaz, yeni çek ve alacak temliki yolu ile toplam 1.035.000,00 TL daha verilmesi ile müvekkiline teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, 28/08/2017 tarihli protokol gereği müvekkilinin mülkiyeti ... ... Kıvılcım'a ait olan İstanbul/Maltepe İlçesi, Altayçeşme Mahallesi, 16601 Ada ve 32 parselde bulunan A Blok 69 numaralı bağımsız bölüm ile C Blok 190 numaralı bağımsız bölümü taraflarca 900.000,00 TL olarak kabul edilmiş bedelle tapuda devrettiklerini, bu taşınmazlar dışında protokol gereği 1.035.000,00 TL'den kalan 135.000,00 TL'ye karşılık müvekkili tarafından davalıya 85.000,00 TL bedelli yeni bir çek verildiğini, kalan 50.000,00 TL için de müvekkilinin dava dışı Hedef Boya firmasından olan alacağını davalıya devrettiğini, müvekkilinin ödemeleri yaptığını, karşı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunduklarını, davalının çekleri iade etmediği gibi, kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, çekleri alamayan müvekkilinin iki daireyi geri almak amaçlı olarak 01/11/2017 tarihli protokolü imzaladığını, müvekkilinin alacaklı, dava dışı ... ...'in borçlu olduğu bonoları verdiğini, karşılığında iki adet dairenin ... ... Kıvılcım'a iadesinin kararlaştırıldığını, davalının ne bonoları ne de daireleri teslime yanaşmadığını, 01/11/2017 tarihli protokole göre davalıya verilen senetlerin tahsil edilip edilmediği hakkında müvekkilinin bilgisi bulunmadığını, bonolardan herhangi birisinin tahsil edilememesi halinde 01/11/2017 tarihli protokolün geçersiz olacağı, 28/08/2017 tarihli protokol gereği taşınmazların müvekkiline geri verilmeyeceği, senetlerden tahsil edilenler olursa bu bedellerin müvekkiline ödeneceğinin açıkça düzenlendiğini ileri sürerek, davanın kabulü ile borçlu olmadıklarının tespitine ve icra takiplerinin iptaline, davalının tamamen kötü niyetli olması nedeni ile alacakların %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili, 2017 ve sonrasında taraflar arasında ticari ilişki bulunduğunu, davacının müvekkiline borçlandığını, borçlarına karşılık çekler verdiğini, bu çeklerin ödenmemeye başlaması ve devamı çeklerin de ödenmeyeceğinin anlaşılması üzerine, davacının farklı şekilde anlaşma teklifinde bulunduğunu, bunun üzerine müvekkili ile önce 28/08/2017 tarihli protokol imzaladığını, bu protokolde iki adet daire, çek, alacak temliki ve müvekkilinin kardeşinin sahibi olduğu Gölbaşı Balıkpınarı'ndaki villanın mevzubahis olduğunu, ancak taraflar arasında devam eden cari hesap ilişkisinde davacının borçlarının devamlı artması, çeklerinin ödenmemesi ve bu şekliyle müvekkilinin risklerinin sürmesi gibi nedenlerden dolayı bu protokolle de sonuca ulaşılamadığını, taraflar arasında ikinci kez 01/11/2017 tarihinde protokol imzalandığını, devam eden süreçte müvekkilin alacaklarının tam olarak ödenmemesi, cari hesaptan kaynaklanan alacağın devamlı artması nedeniyle müvekkilinin karşı karşıya kaldığı alacaklarının ödenmemesi riski nedeniyle vadesi gelen çekleri icra takibine koyduğunu, ikinci protokolde, davacının cari borçlarına karşılık müvekkiline bir takım senetler verme karşılığında çekleri ve daha önceki protokolde verdiği iki adet daireyi geri almayı istediğini, taraflar arasında hukuki ilişkide ihtilaf olmadığını, davacının müvekkiline borçlu olduğunu kabul etmekle birlikte, borcunu başka şekillerde ödediğini, dolayısıyla bahse konu çeklere dayalı anılan icra dosyalarından borçlu olmadığını, varlığını kabul ettiği borcun ödeme ile düştüğünü ve anılan çeklerin karşılıksız kaldığını ispat yükünün kendisinde olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. KANITLAR : Arabuluculuk anlaşamama tutanağı ibraz edilmiştir.... 15. İcra Müdürlüğü'nün 2018/4055, 4832 ve 5311 takip sayılı dosyaları celbedilmiştir. Taraflar arasında imzalanan 28/08/2017 ve 01/11/2017 tarihli protokol örnekleri sunulmuştur. ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2018/108941 soruşturma dosyası getirtilmiş, takipsizlikle sonuçlandığı anlaşılmıştır. ... 21. İcra Dairesinden 2022/16 İflas sayılı dosyasına konu ikinci alacaklılar toplantısına ilişkin tutanak celbedilmiştir. ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden 2021/30 Esas sayılı dosyası getirtilmiştir.Re'sen seçilen SMM bilirkişi vasıtasıyla taraf defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmış, düzenlenen kök ve ek raporlarda; davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun şekilde tasdik edildikleri, davalı ile ilgili kayıtların bulunduğu, ticari ilişkilerinin 2016 yılı öncesine dayalı olduğu, 31/12/2017 tarihi itibariyle davalı şirketin borcunda ve alacağında 3.415.683,31 TL mevcut göründüğü, tarafların birbirlerine yönelik herhangi bir borç ya da alacak bakiyesinin bulunmadığı, yine aralarında imzalanan 28/08/2017 tarihli protokolde yer alan toplam 85.000,00 TL tutarlı çek ve senede dair kayda yer verilmediği, 50.000,00 TL tutarlı olarak davalıya temlik edilen alacağın kaydının olduğu, davalı şirkete verilen 16 adet çek toplamının 1.347.000,00 TL bulunduğu, bunlardan 28/09/2017 tarihli ve 90.000,00 TL tutarlı ve 05/10/2017 tarihli ve 25.000,00 TL tutarlı çekin kayıtlarda yer almadığı, davalı defter ve kayıtlarının da usulüne uygun tasdiklerinin yapıldığı, kayıtlara göre davacının, davalıya 1.459.978,15 TL borcunun belirlendiği, 1. protokolde yer alan 85.000,00 TL'nin ve 28/02/2018 tarihli ve 45.000,00 TL'lik çekin davalı kayıtlarında yer aldığı, yine temlik edilen 50.000,00 TL'lek senedin tahsil edildiğine dair kaydın bulunduğu, tarih kaydının olmadığı, 01/11/2017 tarihli 2. protokole konu çeklerin toplu olarak kaydının bulunduğu, ayrıntıya yer verilmediği, 2. protokoldeki senetlerin sunulmadığı, çeklerin iade edildiğinin kabulü halinde davalı şirketin 1.097.021, 50 TL alacaklı olacağı hususları görüş olarak açıklanmıştır.Raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşıldığından nitelikli hesap ve SMM'den oluşturulan bilirkişi kurulundan kök ve ek rapor alınmış, düzenlenen bu raporlarda; taraf defter ve kayıtları ile protokol hükümlerini incelediklerini, cari hesapların birbirleriyle uyumlu olmadığı, 2016 yılı itibariyle davacının kayıtlarında davalıya 13.160,20 TL borçlu görünürken, davalının kayıtlarında alacağın 19.183,02 TL olarak kayıtlı bulunduğu, yine davacı kayıtlarında 31/01/2017 tarihinde davalının alacağına 1.240.173,57 TL alacak kaydının yapıldığı, bu kaydın davalı kayıtlarında yer almadığı, davacının borcundan düşülmesi gereken daire bedelleri 900.000,00 TL'nin 2017 yılı içinde kaydının yapılması gerekirken, 02/12/2021 tarihinde kaydının sonradan yapıldığı, davalı kayıtlarında davacının alacağının 1.459.978,15 TL olarak kayıtlı bulunduğu, önceki bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere 40.000,00 TL tutarlı senedin elden tahsili ile davalı defterlerine göre davacıya olan borcun 1.499.978,15 TL olduğu, davacının kayıtlarına göre elden ödenen de dikkate alındığında 1.280.173,57 TL tutarında alacaklı hale geldiği, ayrıca 1. protokolde yer alan 40.000,00 TL'lik senet, 45.000,00 TL tutarlı çek, temlik edilen 50.000,00 TL'lik alacak, yeni protokolde yer alan 90.000,00 TL tutarlı ve 25.000,00 TL tutarlı çekler dahil edildiğinde, davacının alacağının kendi kayıtlarına göre 1.530.173,57 TL tutarında olacağı, aradaki ki farkın(1.530.173,57-1.499.978,15)=30.195,42 TL bulunduğu, uyumsuzluk dikkat alındığında davalı kayıtlarının esas alınması gerektiği, çekler ve senetlerin tutarı dikkate alındığında, davalının 1.097.021,85 TL alacaklı hale geleceği, bu alacaktan daire fiyatları toplamı mahsup edildiğinde davalının alacağının 197.021,85 TL olacağı, davalının iki adet sonradan iade ettiği 90.000,00 TL tutarlı çekleri davacıya iade ettiği dikkate alınarak nihai olarak 377.021,85 TL alacağının olduğunun kabulünün gerektiği, taraflar arası protokollerin tecdit manasına gelmediği, çeklerin iade edilmediği, tamamının takiplere konu olduğu, ilk takip tarihi itibariyle davalı alacağının 377.021,85 TL olduğu, bu alacağın en eski keşide tarihli çek veye çeklerden tahsil etmesi gerektiğini, icra takipleri ve keşide edilen çekler esas alındığında, davacının, ... 15. İcra Müdürlüğü'nün 2018/4055 ve 4832 Esas sayılı takiplerinden ve bu takiplere dayalı çeklerden borçlu olmadığı, ancak 15. İcra Müdürlüğü'nün 25/08/2017 tarihli ve 150.000,00 TL tutarlı ve 26/08/2017 tarihili ve 150.000,00 TL tutarlı çekin tamamından, 26/08/2017 tarihli ve 160.000,00 TL tutarlı çekin ise 77.021,85 TL'lik kısmı yönünden borçlu olduğu, takip tarihi ve fer'iler esas alındığında da 233.161,60 TL yönünden borçlu bulunmadığı hususları görüş olarak açıklanmıştır. GEREKÇE: Dava, davalı tarafından davacı aleyhine başlatılan icra takiplerinden ve bu takibe konu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.Somut uyuşmazlıkta davacının inşaat, davalının ise inşaat malzemeleri alanında faaliyet gösterdikleri, taraflar arasında öteden beri devam eden ticari ilişki olduğu, aralarında 28/08/2017 ve 01/11/2017 tarihli protokoller imzalandığı, anılan protokollerde davacının, davalıya borcunun bulunduğu, çekler verdiği, ödeme kapsamında değer belirlenerek iki adet dairenin devrini yaptığı, ikinci protokolde ayrıca senetler verdiği, başka hak, yükümlülük ve sorumlulukların hükme bağlandığı, sonrasında ilk protokole konu çeklere dayalı olarak davalının, alacaklı sıfatıyla üç ayrı icra takibi başlattığı, davalının yargılama sırasında iflasına karar verildiği, davacının, bu çekler ve takipler dolayısıyla davalıya borcunun bulunmadığını ileri sürdüğü, davalının ise, protokollerin yerine getirilmediğini, alacağının olduğunu savunduğu hususları uyuşmazlık konusu değildir. Çekişme, taraflar arasındaki ticari ilişki ve protokoller uyarınca davacı tarafından davalıya verilen çekler ve bu çeklere dayalı takipler dolayısıyla davacının, davalıya borcunun olup olmadığı, varsa miktarı ile çekler ve takiplerin iptallerinin gerekip gerekmediği yönlerinde toplanmaktadır.İddia, savunma, taraflar arasındaki düzenlenen protokoller, keşide edilen çekler, icra takip dosyaları, yapılan ödemeler, ticari defter ve kayıtları üzerinde düzenlenen bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamından, davalının, davacıya inşaat malzemeleri satışı yaptığı, bu ticari ilişkinin 2016 yılı ve öncesine dayalı olduğu, davacının borçlarını ödemede zorlandığı, iki adet daire ve başka edimler karşılığı keşide edilen çeklerin davacıya iadesi yönünde protokol düzenlendiği, daha sonra başka bir protokol yapılarak ayrıca senetlerin de düzenlendiği anlaşılmaktadır. Davalının, protokole konu çekleri iade etmediği, davacı aleyhine icra takiplerine konu ettiği de sabittir. Anılan protokollerin amacı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin tasfiyesine yöneliktir. Protokoller, birbirleriyle bağlantılıdır. Tecdit niteliği yoktur. Protokollerin hükümlerinin taraflar arasında tam olarak yerine getirilmediği açıktır. Uyuşmazlığın çözümü için, ilk takip tarihi itibariyle taraflar arasındaki alacak ve borç durumunun tespiti gerekmektedir. Birinci ve ikinci bilirkişi raporları, tespitler itibariyle ve esas olarak birbirlerini teyit eder niteliktedir. Tarafların ticari defter ve kayıtları birbirleriyle uyumlu değildir. Ancak, davacı taraf, yaptığı ödemeleri bile defter ve kayıtlarına tam olarak yansıtmamıştır. Bilirkişi raporları, ödeme belgeleri, kararlaştırılan iki daire değeri, protokollerde yerine getirilen edimler, ödenen ve iade edilen çek ile senetler sonucu, dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli ikinci bilirkişi raporunda açıklandığı üzere, davalının, davacıdan ilk takip tarihi itibariyle 377.021,85 TL olarak alacaklı olduğu, diğer bir ifadeyle davacının, davalıya bu kadar borcunun bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum karşısında, davalının, bu alacağını ilk keşide edilen çek ve/veya çeklerden tahsil etme hakkı olduğu kabul edilerek, davacının, ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/4055 takip sayılı dosyası ve bu takibe mesnet çeklerden, ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/4832 takip sayılı dosyası ve bu takibe mesnet çeklerden tamamen, ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/5311 takip sayılı dosyasından ise takibe mesnet çekler arasında yer alan 26/08/2017 tanzim tarihli ve 160.000,00 TL bedelli çekin 82.978,15 TL’lik kısmı ile anılan takip dosyasının 233.161,60 TL’lik kısmından dolayı davacının, davalıya borçlu olmadığının tespitinin gerektiği, hak aramanın kötü niyet teşkil etmeyeceği ve kötü niyet tazminatı koşullarının bulunmadığı sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının kısmen kabulüne, davalının, davacı aleyhine başlattığı ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/4055 takip sayılı dosyası ve bu takibe mesnet çeklerden, ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/4832 takip sayılı dosyası ve bu takibe mesnet çeklerden tamamen, ... 15. İcra Müdürlüğü’nün 2018/5311 takip sayılı dosyasından ise takibe mesnet çekler arasında yer alan 26/08/2017 tanzim tarihli ve 160.000,00 TL bedelli çekin 82.978,15 TL’lik kısmı ile anılan takip dosyasının 233.161,60 TL’lik kısmından dolayı davacının, davalıya borçlu olmadığının tespitine,2-Koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatının reddine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 62.241,45 TL nispi karar ve ilam harcı için alınan 4.218,15 TL peşin ve 18.785,25 TL tamamlama harcı toplamı 23.003,40 TL'nin mahsubu ile noksan olan 39.238,05 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafça yatırılan 4.218,15 TL peşin ve 18.785,25 TL tamamlama harcı toplamı 23.003,40 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,5-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL'den davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 892,90 TL'nin davalıdan, 427,10 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 139.562,62 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine, 7-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 69.375,76 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafça yapılan 59,30 TL başvuru harcı ile 11.177,00 TL posta/tebligat/bilirkişi gideri toplamı 11.236,30 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan taktiren 7.600,65 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 28/05/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi. Başkan ...e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırÜye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır